नवी दिल्ली | प्रतिनिधी
देशाच्या राजकारणापासून आंतरराष्ट्रीय राजकारणापर्यंत गेल्या दोन दिवसांत अनेक महत्त्वाच्या घडामोडींनी लक्ष वेधून घेतले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी स्वातंत्र्यदिनाच्या भाषणात केलेल्या ‘दिमागी नक्षल’ या उल्लेखावरून भाजप आणि काँग्रेसमध्ये आरोप-प्रत्यारोप सुरू झाले आहेत. दुसरीकडे भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष नितीन नबीन यांनी पक्षाची नवी राष्ट्रीय टीम जाहीर केली असून, त्यात अनुभवी नेत्यांसोबत नव्या चेहऱ्यांनाही स्थान देण्यात आले आहे. त्याचवेळी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दक्षिण कोरियासोबतच्या संयुक्त लष्करी सरावाबाबत घेतलेल्या भूमिकेमुळे उत्तर कोरियाचा नेता किम जोंग उन यांच्यासोबतच्या त्यांच्या संबंधांची पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे.
‘दिमागी नक्षल’वरून राजकीय वाद
१५ ऑगस्ट रोजी लाल किल्ल्यावरून देशाला संबोधित करताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सशस्त्र नक्षलवादाविरोधातील कारवाईचा उल्लेख केला. त्याचवेळी त्यांनी ‘दिमागी नक्षल’ असा शब्दप्रयोग करत अशा विचारसरणीला समाजापासून वेगळे करण्याचे आवाहन केले. या वक्तव्यानंतर राजकीय वातावरण तापले आहे. विरोधकांनी या शब्दप्रयोगावर आक्षेप घेत सरकारवर टीका केली, तर भाजपने पंतप्रधानांची भूमिका योग्य असल्याचे सांगत प्रत्युत्तर दिले.
काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी केंद्रीय गृहमंत्री पी. चिदंबरम यांनी या वक्तव्यावर उपरोधिक प्रतिक्रिया देत स्वतःला ‘प्राउड दिमागी नक्षल’ असल्याचे म्हटले. त्यांच्या या प्रतिक्रियेनंतर भाजप नेत्यांनी काँग्रेसवर निशाणा साधला. भाजपचे प्रवक्ते सुधांशू त्रिवेदी यांनी नक्षलवादाबाबत काँग्रेसची भूमिका काय आहे, असा सवाल उपस्थित केला आणि माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंह यांनी २००६ मध्ये नक्षलवादाला देशाच्या अंतर्गत सुरक्षेसमोरील मोठ्या धोक्यांपैकी एक म्हटल्याची आठवण करून दिली.
या वादामुळे ‘दिमागी नक्षल’ या शब्दाचा नेमका अर्थ काय, कोणाला उद्देशून हा शब्द वापरला जात आहे आणि सरकारच्या धोरणावर टीका करणाऱ्यांना अशा प्रकारे संबोधणे योग्य आहे का, यावर राजकीय आणि सामाजिक पातळीवर चर्चा सुरू झाली आहे.
दरम्यान, आम आदमी पक्षाचे नेते अरविंद केजरीवाल यांनीही या वादात उडी घेतली असून, सरकारला प्रश्न विचारणे, चांगल्या शाळा, रुग्णालये आणि पायाभूत सुविधा मागणे याला ‘दिमागी नक्षलवाद’ म्हणत असतील तर आपणही ‘दिमागी नक्षल’ असल्याचे ते म्हणाले. त्यामुळे हा वाद आणखी तीव्र झाला आहे.
भाजपची नवी राष्ट्रीय टीम चर्चेत
दुसरीकडे भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष नितीन नबीन यांनी पक्षाची नवी राष्ट्रीय टीम जाहीर केली आहे. नव्या रचनेत १३ राष्ट्रीय उपाध्यक्ष, आठ राष्ट्रीय सरचिटणीस आणि १६ राष्ट्रीय सचिवांचा समावेश आहे. माजी केंद्रीय मंत्री स्मृती इराणी यांचे राष्ट्रीय सरचिटणीस म्हणून पुनरागमन झाले असून, राम माधव यांनाही महत्त्वाची जबाबदारी देण्यात आली आहे. पीयूष गोयल यांच्याकडे कोषाध्यक्षपदाची जबाबदारी देण्यात आली आहे.
या नव्या टीममध्ये महिलांना आणि अल्पसंख्याक समाजातील नेत्यांना प्रतिनिधित्व देण्यात आल्याचे वृत्त आहे. एकूण १० महिला आणि सहा अल्पसंख्याक समाजातील नेत्यांचा समावेश असल्याचे विविध वृत्तसंस्थांनी नमूद केले आहे. पक्ष संघटनेत प्रादेशिक आणि सामाजिक समतोल साधण्याचा प्रयत्न या रचनेत दिसून येत असल्याचे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.
महाराष्ट्राच्या दृष्टीनेही भाजपच्या केंद्रीय संघटनेतील प्रतिनिधित्व महत्त्वाचे ठरते. यापूर्वी विनोद तावडे हे भाजपचे राष्ट्रीय सरचिटणीस म्हणून महत्त्वाची भूमिका बजावत होते. पक्षाच्या संघटनात्मक कामगिरीच्या पार्श्वभूमीवर त्यांची राष्ट्रीय पातळीवरील भूमिका महत्त्वाची मानली जात आहे.
ट्रम्प-किम समीकरण पुन्हा चर्चेत
आंतरराष्ट्रीय पातळीवर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दक्षिण कोरियासोबतच्या संयुक्त लष्करी सरावात कपात करण्याचे निर्देश दिल्याने अमेरिकेच्या आशिया धोरणाबाबत चर्चा सुरू झाली आहे. ट्रम्प यांनी उत्तर कोरियाचे नेते किम जोंग उन यांच्याशी आपले संबंध चांगले असल्याचे पुन्हा अधोरेखित केले आहे.
ट्रम्प यांनी संयुक्त लष्करी सराव महाग आणि अनावश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले आहे. मात्र दक्षिण कोरियाच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने या सरावांना मोठे महत्त्व आहे. त्यामुळे अमेरिकेच्या निर्णयामुळे दक्षिण कोरियात चिंता व्यक्त केली जात आहे. त्याचवेळी काहींना या निर्णयातून ट्रम्प-किम यांच्यात पुन्हा राजनैतिक संवादाची शक्यता दिसत आहे.
किम जोंग उन यांच्यासोबतच्या संबंधांचा उल्लेख करत ट्रम्प यांनी घेतलेली भूमिका ही केवळ लष्करी सरावातील कपात म्हणून पाहता येणार नाही, तर उत्तर कोरियाशी पुन्हा थेट संवाद साधण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा भाग असू शकते, अशी चर्चा सुरू आहे. मात्र उत्तर कोरियाची वाढती लष्करी क्षमता आणि अमेरिकेच्या मित्रदेशांच्या सुरक्षेचा प्रश्न यामुळे या धोरणावर टीकाही होत आहे.
देशांतर्गत राजकारणातील ‘दिमागी नक्षल’ वाद असो, भाजपच्या संघटनात्मक फेरबदलाचा मुद्दा असो किंवा ट्रम्प-किम समीकरणामुळे आशियाई सुरक्षेवर निर्माण झालेले प्रश्न असोत, या तीनही घडामोडींचा पुढील राजकीय आणि धोरणात्मक परिणाम काय होतो, याकडे आता देशाचे आणि जगाचे लक्ष लागले आहे.
