सोन्याच्या भावात पुन्हा मोठी तेजी? २०२६ आणि २०२७ चे नवे अंदाज जाहीर

स्थान: लोकहित newsroom

वार्ताहर: साहिल येरने

जागतिक तसेच देशांतर्गत सराफा बाजारात सोन्याच्या दरांमध्ये सध्या सातत्याने चढ-उतार पाहायला मिळत आहेत. अशा अस्थिर वातावरणातही आगामी काळात मौल्यवान धातूंच्या किमतीत मोठी तेजी येण्याचे संकेत विविध आंतरराष्ट्रीय व राष्ट्रीय वित्तीय संस्थांच्या ताज्या संशोधन अहवालांमधून मिळत आहेत. २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते २०२७ सालापर्यंत सोन्याचे भाव नव्या ऐतिहासिक उच्चांकावर पोहोचू शकतात, असा अंदाज आर्थिक तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे. विविध देशांमधील मध्यवर्ती बँकांकडून होणारी सातत्यपूर्ण खरेदी, भू-राजकीय तणाव आणि जागतिक महागाईचे सावट या घटकांमुळे गुंतवणूकदारांचा सोन्याकडील कल वाढत असून, त्यामुळे मध्यम ते दीर्घ मुदतीमध्ये सोन्याचे दर चढेच राहण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.

देशांतर्गत आघाडीची वित्तीय संस्था असलेल्या आयसीआयसीआय बँकेच्या (ICICI Bank) संशोधन अहवालानुसार, २०२६ च्या उर्वरित काळात आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याचे दर प्रति औंस ४,२०० ते ४,६०० डॉलरच्या मर्यादेत स्थिरावण्याची शक्यता आहे. भारतीय चलनानुसार विचार केल्यास हा दर अंदाजे १ लाख ३० हजार ते १ लाख ४१ हजार रुपये प्रति १० ग्रॅमच्या आसपास राहू शकतो. याशिवाय २०२७ च्या पहिल्या सहामाहीमध्ये ही दरवाढ आणखी वेग घेण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली असून, त्यावेळी सोन्याचा भाव प्रति औंस ४,६०० ते ५,००० डॉलरपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज अहवालात मांडण्यात आला आहे. त्यामुळे भारतीय ग्राहकांसाठी आणि गुंतवणूकदारांसाठी आगामी काळ सोन्याच्या खरेदीच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.

केवळ भारतीय संस्थाच नव्हे, तर जागतिक स्तरावरील नामांकित वित्तीय संस्थांनीही सोन्याच्या भावात तेजी राहण्याचे भाकीत वर्तवले आहे. जे. पी. मॉर्गनच्या (J.P. Morgan) ग्लोबल रिसर्च अहवालानुसार, २०२६ च्या अखेरपर्यंत आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याचा सरासरी दर प्रति औंस तब्बल ६,००० डॉलरपर्यंत पोहोचू शकतो, तर २०२७ च्या अखेरीस हा भाव ६,३०० डॉलर प्रति औंसच्या पातळीवर जाण्याची शक्यता आहे. याचप्रमाणे गोल्डमन सॅक्स (Goldman Sachs) आणि युबीएस (UBS) या जागतिक वित्तीय कंपन्यांच्या विश्लेषणानुसार, २०२६ अखेरीस सोन्याचे भाव प्रति औंस ४,६०० ते ४,९०० डॉलर दरम्यान राहू शकतात आणि २०२७ मध्ये ते ५,४०० डॉलर प्रति औंसचा टप्पा गाठू शकतात. या सर्व संस्थांच्या अंदाजांमध्ये आकड्यांचा काही प्रमाणात फरक असला, तरी दीर्घकालीन तेजीचा कल कायम राहील यावर बहुतांश तज्ज्ञांचे एकमत होताना दिसत आहे.

दुसरीकडे, बाजारातील सर्वच संस्था या तेजीबाबत पूर्णपणे सहमत आहेत असे नाही. जागतिक बँकेच्या (World Bank) विश्लेषणात अधिक सावध भूमिका घेण्यात आली आहे. जागतिक बँकेच्या मते, २०२६ मध्ये सोन्याच्या दरात लक्षणीय वाढ झाल्यानंतर २०२७ मध्ये महागाईचा दबाव कमी झाल्यास आणि प्रमुख देशांच्या मध्यवर्ती बँकांनी व्याजदरांबाबत लवचिक धोरण स्वीकारल्यास सोन्याच्या किमतींमध्ये सुमारे ८.५ टक्क्यांपर्यंत घसरण किंवा करेक्शन (Correction) पाहायला मिळू शकते. विविध संस्थांच्या लक्ष्यांमध्ये ४,६०० डॉलर ते ६,३०० डॉलर प्रति औंस अशी मोठी तफावत दिसून येत असल्याने, गुंतवणूकदारांनी केवळ एकाच अंदाजावर विसंबून न राहता बाजारातील अस्थिरतेची जोखीम ओळखून पावले उचलणे गरजेचे असल्याचे विश्लेषक स्पष्ट करत आहेत.

सोन्याच्या दरांमध्ये संभाव्य तेजी येण्यामागे अनेक जागतिक आर्थिक आणि राजकीय कारणे कारणीभूत ठरत आहेत. पहिले आणि महत्त्वाचे कारण म्हणजे जगातील प्रमुख मध्यवर्ती बँकांकडून आपल्या गंगाजळीत सोन्याचा साठा वाढवण्यासाठी केली जाणारी विक्रमी खरेदी होय. डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी अनेक विकसनशील व विकसित देश सोन्याची राखीव पुंजी मोठ्या प्रमाणावर वाढवत आहेत. दुसरे कारण म्हणजे पश्चिम आशियासह जगाच्या इतर भागांत निर्माण झालेला भू-राजकीय तणाव. अशा तणावाच्या आणि युद्धाच्या काळात सोन्याकडे ‘सुरक्षित गुंतवणूक’ (Safe Haven) म्हणून पाहिले जाते, ज्यामुळे अनिश्चिततेच्या काळात सोन्याची मागणी झपाट्याने वाढते.

याव्यतिरिक्त अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर धोरणाचाही सोन्याच्या किमतीवर थेट प्रभाव पडत आहे. जागतिक बाजारातील महागाईचे आकडे आणि त्यानंतर व्याजदरात होणारे बदल यावर गुंतवणूकदारांचे बारीक लक्ष असते. व्याजदरात कपात होण्याची चिन्हे दिसताच मुदत ठेवींसारख्या पर्यायांवरील परतावा कमी होतो आणि गुंतवणूकदार सुरक्षितता व नफ्याच्या दृष्टीने सोन्याकडे वळतात. परिणामी, आंतरराष्ट्रीय बाजारात मागणी वाढून भाव चढे राहण्यास मदत होते.

भारतीय संस्कृतीत आणि अर्थव्यवस्थेत सोन्याला केवळ गुंतवणुकीचे साधन न मानता सामाजिक आणि पारंपरिक महत्त्वही आहे. विवाह सोहळे, सण-उत्सव या काळात देशात सोन्याची मागणी नेहमीच उच्चांकी पातळीवर असते. मात्र, आगामी काळात दर १.३० लाख ते १.४० लाख रुपयांच्या पार जाण्याची शक्यता निर्माण झाल्यामुळे सर्वसामान्य ग्राहकांच्या खरेदी क्षमतेवर याचा परिणाम होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत प्रत्यक्ष दागिन्यांपेक्षा डिजिटल गोल्ड, गोल्ड ईटीएफ (ETF) किंवा सॉव्हरेन गोल्ड बाँड्स यांसारख्या पर्यायांकडे नवीन पिढीतील गुंतवणूकदारांचा ओढा अधिक वाढल्याचे दिसून येत आहे.

सोन्यातील संभाव्य तेजी लक्षात घेता, तज्ज्ञांच्या मते सर्वसामान्य गुंतवणूकदारांनी एकाच वेळी मोठी खरेदी करण्याऐवजी टप्प्याटप्प्याने गुंतवणूक करणे फायद्याचे ठरेल. अल्पकालीन नफ्यापेक्षा दीर्घकालीन उद्दिष्टे डोळ्यांसमोर ठेवून पोर्टफोलिओमध्ये सोन्याचा ठरावीक हिस्सा राखणे हे आर्थिक नियोजनाच्या दृष्टीने सुरक्षित मानले जाते. भविष्यात बाजारात चढ-उतार किंवा तात्पुरती घसरण झाली, तरी योग्य रणनीती अवलंबल्यास दीर्घ मुदतीत सोन्यातील गुंतवणूक फायदेशीर ठरू शकते.