स्थान: Lokhit newsroom
वार्ताहर: साहिल येरने
पश्चिम बंगालमधील अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या गेलेल्या विधानसभा पोटनिवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाने अनपेक्षित आणि ऐतिहासिक कामगिरी करत राजकीय वर्तुळाला मोठा धक्का दिला आहे. मुर्शिदाबाद जिल्ह्यातील सुमारे ७० टक्क्यांहून अधिक मुस्लिम लोकसंख्या असलेल्या रेजीनगर विधानसभा मतदारसंघात भाजपने दणदणीत विजय संपादन केला आहे. यासोबतच पूर्व मेदिनीपूर जिल्ह्यातील प्रतिष्ठेच्या नंदीग्राम जागेवरही पक्षाने आपले वर्चस्व कायम राखले आहे. अल्पसंख्याक मतदारांचा बालेकिल्ला समजल्या जाणाऱ्या रेजीनगरमध्ये भाजपचे उमेदवार शंखरव सरकार यांनी तब्बल ७५ हजारांपेक्षा जास्त मतांच्या प्रचंड फरकाने विजय मिळवत इतिहास रचला आहे. विरोधी पक्षांच्या पारंपारिक समीकरणांना सुरुंग लावणारा हा निकाल पश्चिम बंगालच्या बदलत्या राजकीय दिशेचा मोठा संकेत मानला जात आहे. निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार ६ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या मतदानानंतर ९ ऑक्टोबर रोजी मतमोजणी प्रक्रिया शांततेत पार पडली. रेजीनगर मतदारसंघात भाजपचे उमेदवार शंखरव सरकार यांना १,२९,९१४ मते मिळाली. त्यांनी ‘आम जनता उन्नयन पार्टी’चे (एजेयूपी) उमेदवार गुलाम नबी आझाद यांचा ७५,८१६ मतांच्या विक्रमी फरकाने पराभव केला. पराभूत झालेले गुलाम नबी आझाद हे पक्षाचे प्रमुख हुमायून कबीर यांचे चिरंजीव आहेत. एका मुस्लिमबहुल मतदारसंघात भाजपच्या उमेदवाराने मिळवलेला हा विजय केवळ मताधिक्याच्या दृष्टीनेच नव्हे, तर स्थानिक राजकीय गणितांच्या दृष्टीनेही अत्यंत लक्षवेधी ठरला आहे. दुसऱ्या बाजूला नंदीग्राम विधानसभा मतदारसंघात भाजपच्या उमेदवार हसीरानी रथ यांनीही दणदणीत विजय नोंदवत पक्षाची जागा सुरक्षित राखली आहे. या ऐतिहासिक विजयानंतर राज्याचे मुख्यमंत्री आणि भाजपचे ज्येष्ठ नेते शुभेंदु अधिकारी यांनी कोलकाता येथील राज्य सचिवालय ‘नबान्न’ येथे पत्रकार परिषद घेऊन आपली सविस्तर प्रतिक्रिया दिली. अधिकारी यांनी या निकालांचे विश्लेषण करताना दावा केला की, पश्चिम बंगालमधील बंगाली भाषिक मुस्लिम समाज आता मोठ्या संख्येने भाजपच्या बाजूने ठामपणे उभा राहत आहे. रेजीनगर पोटनिवडणुकीत जवळपास ६० टक्के मुस्लिम मतदारांनी भाजपच्या उमेदवाराला पसंती दिली, तर नंदीग्राममध्ये सुमारे ८० टक्के अल्पसंख्याक मतदारांनी भाजपला मतदान केल्याचे त्यांनी नमूद केले. विरोधी पक्षांनी आजवर अल्पसंख्याकांच्या मनात भाजपविषयी भीती निर्माण करण्याचे आणि सातत्याने गैरसमज पसरवण्याचे काम केले, मात्र आता तो भ्रम पूर्णपणे तुटला असून मुस्लिमांना भाजपच्या रूपाने एक नवा आणि विश्वासू मित्र मिळाला आहे, असा दावा त्यांनी केला. भाजपच्या या विजयामागील कारणांचे विश्लेषण करताना शुभेंदु अधिकारी यांनी केंद्र आणि राज्य सरकारच्या कल्याणकारी योजनांचा विशेष उल्लेख केला. ते म्हणाले की, अन्नपूर्णा योजना, वृद्धापकाळ निवृत्तीवेतन योजना आणि थेट लाभ हस्तांतरण यांसारख्या लोककल्याणकारी योजनांचा फायदा समाजातील सर्व घटकांना कोणत्याही भेदभावाशिवाय पोहोचला आहे. विशेषतः ग्रामीण भागातील अल्पसंख्याक महिलांनी सरकारच्या या विकासकामांवर आणि पारदर्शक कारभारावर मोठा विश्वास दाखवला आहे. तुष्टीकरणाच्या पारंपारिक राजकारणापेक्षा प्रत्यक्ष विकास, सुरक्षितता आणि आर्थिक सक्षमीकरण यांना मतदारांनी प्राधान्य दिल्याचे या निकालावरून स्पष्ट होत असल्याचा युक्तिवाद भाजपच्या नेतृत्वाने केला आहे. रेजीनगर जागेवर ही पोटनिवडणूक होण्याची पार्श्वभूमी पाहिली तर, २०२६ च्या सार्वत्रिक विधानसभा निवडणुकीत आम जनता उन्नयन पार्टीचे प्रमुख हुमायून कबीर यांनी रेजीनगर आणि नवदा या दोन्ही विधानसभा मतदारसंघातून एकाच वेळी विजय मिळवला होता. नियमानुसार दोन जागांवरून जिंकल्यानंतर त्यांनी नवदा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व कायम ठेवण्याचा निर्णय घेतला आणि रेजीनगर मतदारसंघाचा राजीनामा दिला. त्यामुळे रिक्त झालेल्या या जागेवर पोटनिवडणूक घेण्यात आली. कबीर यांनी आपले पुत्र गुलाम नबी आझाद यांना या निवडणुकीच्या रिंगणात उतरवले होते, त्यामुळे ही निवडणूक त्यांच्यासाठी प्रतिष्ठेची लढत बनली होती. मात्र, मतदारांनी स्थानिक राजकीय वारशाऐवजी भाजपच्या शंखरव सरकार यांच्या पारड्यात एकतर्फी मतदान केले. पश्चिम बंगालमध्ये सत्तेत आल्यानंतर भाजपसाठी या पोटनिवडणुका अत्यंत प्रतिष्ठेच्या होत्या. या विजयामुळे पश्चिम बंगाल विधानसभेत भाजपच्या आमदारांची संख्या आता २०९ वर पोहोचली आहे. राजकीय विश्लेषकांच्या मते, मुर्शिदाबाद, मालदा आणि उत्तर दिनाजपूर यांसारख्या मुस्लिमबहुल जिल्ह्यांमध्ये तृणमूल काँग्रेस आणि डावे-काँग्रेस आघाडीचे निर्विवाद वर्चस्व राहिले होते. अशा भागात भाजपचे अस्तित्व प्रामुख्याने मर्यादित मानले जायचे. परंतु, रेजीनगरमध्ये मिळालेला हा विजय दर्शवतो की, धार्मिक ध्रुवीकरणाच्या पारंपरिक साच्यातून बाहेर पडून स्थानिक मुस्लिम मतदारही पर्यायी नेतृत्वाचा आणि विकासाच्या मुद्द्यांचा गांभीर्याने विचार करू लागले आहेत. दुसरीकडे, विरोधकांनी मात्र या निकालांवर अत्यंत सावध भूमिका घेत भाजपच्या दाव्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. तृणमूल काँग्रेस आणि डाव्या पक्षांच्या स्थानिक नेत्यांच्या मते, मतदारांमधील स्थानिक असंतोष, उमेदवारांची वैयक्तिक पार्श्वभूमी आणि विरोधी मतांचे झालेले विभाजन यामुळे भाजपला हा विजय मिळवणे शक्य झाले. अल्पसंख्याक समाज पूर्णपणे भाजपच्या बाजूने झुकला आहे हा भाजपचा दावा अवास्तव असल्याचे काही राजकीय निरीक्षकांचे म्हणणे आहे. मात्र तरीही, ७० टक्क्यांहून अधिक मुस्लिम मतदार असलेल्या मतदारसंघात भाजप उमेदवाराला सव्वा लाखांहून अधिक मते मिळणे, ही बाब पश्चिम बंगालच्या आगामी राजकारणात मोठा बदल घडवणारी ठरू शकते, यावर सर्वच स्तरांत एकमत आहे. रेजीनगर आणि नंदीग्राम या दोन्ही ठिकाणच्या निकालांनी पश्चिम बंगालच्या राजकीय पटावर नवीन समीकरणांची सुरुवात केली आहे. रेजीनगरमधील शंखरव सरकार यांचा ७५ हजारांहून अधिक मतांचा विजय आणि नंदीग्राममधील हसीरानी रथ यांचे यश यामुळे भाजप कार्यकर्त्यांमध्ये प्रचंड उत्साह पाहायला मिळत आहे. विकासाच्या मुद्द्यावर अल्पसंख्याक समुदायाला सोबत घेण्याची भाजपची रणनीती कितपत टिकाऊ ठरते, हे भविष्यातील निवडणुकांमध्ये स्पष्ट होईल; परंतु सध्या या निकालांनी राज्यातील सत्ताधारी आणि विरोधी पक्षांना आत्मपरीक्षण करण्यास भाग पाडले आहे हे निश्चित.
Leave a Reply