स्थान: वाशिम
वाशिम, दि. २७ ऑक्टोबर : रस्ते अपघातात जखमी झालेल्या व्यक्तींना वेळेत मदत मिळाल्यास अनेकांचे प्राण वाचू शकतात. मात्र, अपघाताच्या ठिकाणी तातडीने मदतीसाठी पुढे येण्याचे धाडस प्रत्येकजण दाखवतोच असे नाही. अशा परिस्थितीत सामाजिक बांधिलकी जपत अपघातग्रस्तांना मदत करणाऱ्या नागरिकांचे योगदान महत्त्वाचे ठरते. वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा येथील श्याम रामदास सवाई यांनी गेल्या अनेक वर्षांपासून सुरू ठेवलेल्या अशाच सेवाभावी कार्याची केंद्र शासनाने दखल घेतली आहे. रस्ते परिवहन व महामार्ग मंत्रालयाच्या राहवीर पुरस्कार योजनेअंतर्गत त्यांची पारितोषिकासाठी निवड झाली असून, त्यांना २५ हजार रुपयांचे पारितोषिक मंजूर करण्यात आले आहे.
अपघातग्रस्तांना मदत करण्यासाठी सातत्यपूर्ण प्रयत्न
श्याम सवाई यांनी २००७ पासून रस्ते अपघातातील जखमींना तातडीने मदत करण्याचे कार्य सुरू ठेवले आहे. स्वतः गंभीर अपघाताचा अनुभव घेतल्यानंतर अपघातग्रस्तांना वेळेत वैद्यकीय मदत मिळण्याचे महत्त्व त्यांच्या लक्षात आले. अपघातानंतर उपचार मिळण्यास होणारा विलंब जखमी व्यक्तीच्या जीवावर बेतू शकतो, ही बाब लक्षात घेऊन त्यांनी मदतकार्याचा मार्ग स्वीकारला.
अपघातग्रस्त व्यक्तीला योग्य वेळी मदत मिळावी आणि तिचे प्राण वाचविण्याची शक्यता वाढावी, या उद्देशाने त्यांनी स्वयंसेवकांच्या माध्यमातून आपत्कालीन मदतकार्य उभारले. वैयक्तिक अनुभवाचे सामाजिक जबाबदारीत रूपांतर करून त्यांनी या कार्यात सातत्य राखले. त्यांच्या प्रयत्नांमागे अपघातग्रस्तांना संकटाच्या क्षणी मदतीचा हात मिळावा, ही भूमिका केंद्रस्थानी राहिली आहे.
‘वन कॉल, वन सेकंड, न्यू लाइफ’ अभियान
अपघातग्रस्तांना मदत करण्याच्या उद्देशाने श्याम सवाई यांनी ‘वन कॉल, वन सेकंड, न्यू लाइफ अभियान’ या संकल्पनेतून विशेष प्रयत्न केले. अपघातानंतरचा वेळ महत्त्वाचा असतो. अशा वेळी मदतीसाठी पुढाकार घेणे, जखमी व्यक्तीला आवश्यक वैद्यकीय मदत मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न करणे आणि आपत्कालीन परिस्थितीत सामाजिक सहभाग वाढविणे, या दृष्टिकोनातून अशा उपक्रमांचे महत्त्व स्पष्ट होते.
रस्ते अपघातानंतर जखमी व्यक्तीला मदत करण्याबाबत नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण होणे आवश्यक आहे. अनेकदा अपघाताच्या ठिकाणी उपस्थित असलेल्या व्यक्तीला नेमके काय करावे, याबाबत संभ्रम असतो. त्यामुळे मदत करण्याची मानसिकता, आपत्कालीन सेवांशी संपर्क साधण्याची तत्परता आणि प्राथमिक मदतीविषयी योग्य माहिती या बाबींना महत्त्व आहे.
राहवीर योजनेचा उद्देश काय?
रस्ते अपघातातील जखमींना तातडीने मदत करणाऱ्या नागरिकांना प्रोत्साहन देण्यासाठी केंद्र शासनाच्या रस्ते परिवहन व महामार्ग मंत्रालयाकडून राहवीर पुरस्कार योजना राबविली जाते. अपघातग्रस्तांना मदत करण्याची सामाजिक जबाबदारी वाढविणे, नागरिकांचा सहभाग प्रोत्साहित करणे आणि अपघाती मृत्यूंचे प्रमाण कमी करण्याच्या प्रयत्नांना बळ देणे, हा या योजनेमागील प्रमुख उद्देश आहे.
या योजनेंतर्गत पात्र व्यक्तींना प्रत्येक पात्र घटनेसाठी २५ हजार रुपयांपर्यंत पारितोषिक आणि प्रशस्तीपत्र देण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे संकटाच्या वेळी मदतीसाठी पुढे येणाऱ्या नागरिकांच्या कार्याला औपचारिक मान्यता मिळते. अशा सन्मानामुळे इतर नागरिकांनाही सामाजिक कार्यासाठी प्रेरणा मिळू शकते.
सामाजिक जबाबदारीचा प्रेरणादायी संदेश
श्याम रामदास सवाई यांची राहवीर पुरस्कारासाठी झालेली निवड ही त्यांच्या दीर्घकालीन सामाजिक कार्याची दखल मानली जात आहे. अपघातग्रस्तांना मदत करण्यासाठी त्यांनी केलेले प्रयत्न समाजातील इतर व्यक्तींनाही प्रेरणा देणारे आहेत. अपघाताच्या वेळी केवळ प्रेक्षक न राहता शक्य आणि सुरक्षित त्या पद्धतीने मदतीसाठी पुढाकार घेणे, ही प्रत्येक नागरिकाची सामाजिक जबाबदारी ठरू शकते.
रस्ते अपघात रोखण्यासाठी वाहतूक नियमांचे पालन, सुरक्षित वाहनचालकता आणि जनजागृती आवश्यक आहेच; परंतु अपघात घडल्यानंतर जखमींना वेळेत मदत मिळणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. प्रशासनाच्या प्रयत्नांना नागरिकांच्या सक्रिय सहभागाची जोड मिळाल्यास अपघातग्रस्तांना मदत करण्याची व्यवस्था अधिक प्रभावी होऊ शकते.
श्याम सवाई यांना मिळालेला हा सन्मान केवळ एका व्यक्तीच्या कार्याचा गौरव नसून, गरजेच्या वेळी माणुसकी जपणाऱ्या प्रत्येक नागरिकासाठी प्रेरणादायी संदेश आहे. अपघातग्रस्तांना वेळेत मदत करणे, आपत्कालीन सेवांशी संपर्क साधणे आणि सुरक्षिततेचे भान ठेवून सहकार्य करणे, या कृती एखाद्याचा जीव वाचविण्यासाठी महत्त्वाच्या ठरू शकतात.
Leave a Reply