मुंबई विद्यापीठ आणि INCOIS मध्ये सामंजस्य करार; सागरी संशोधन व ब्लू इकॉनॉमीला मिळणार चालना

स्थान: मुंबई

मुंबई, ३१ ऑक्टोबर : सागरी विज्ञान आणि संशोधन क्षेत्रातील क्षमता वाढवण्यासाठी मुंबई विद्यापीठाने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. देशाच्या सागरी अर्थव्यवस्थेला म्हणजेच ब्लू इकॉनॉमीला चालना देण्याच्या उद्देशाने विद्यापीठाने हैदराबाद येथील भारतीय राष्ट्रीय महासागर माहिती सेवा केंद्र (INCOIS) सोबत सामंजस्य करार केला आहे. या सहकार्यामुळे महाराष्ट्राच्या विस्तीर्ण किनारपट्टीवर सागरी संशोधन, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि आपत्ती व्यवस्थापन क्षेत्रात संयुक्त उपक्रम राबवण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

### हैदराबादमध्ये कराराचे हस्तांतरण

केंद्रीय पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाचे सचिव डॉ. टी. श्रीनिवास कुमार यांच्या प्रमुख उपस्थितीत हैदराबाद येथे आयोजित कार्यक्रमात या कराराचे हस्तांतरण करण्यात आले. मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. रवींद्र कुलकर्णी आणि INCOIS चे संचालक डॉ. टी. एम. बालकृष्णन नायर यांनी कराराच्या प्रक्रियेत सहभाग घेतला.

INCOIS हे पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत असून महासागरविषयक माहिती आणि सेवा उपलब्ध करून देणारी राष्ट्रीय संस्था आहे. या संस्थेच्या तांत्रिक अनुभवाचा आणि मुंबई विद्यापीठाच्या शैक्षणिक व संशोधन क्षमतेचा उपयोग करून सागरी क्षेत्रातील नवे संशोधन विकसित करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

### संयुक्त संशोधन केंद्राची संकल्पना

या करारांतर्गत मुंबई विद्यापीठ आणि INCOIS यांच्या संयुक्त विद्यमाने संशोधन केंद्र स्थापन करण्याची संकल्पना मांडण्यात आली आहे. या केंद्राच्या माध्यमातून सागरी क्षेत्राशी संबंधित उद्योगांना आणि ब्लू इकॉनॉमीला पूरक ठरणाऱ्या आधुनिक महासागर विज्ञान सेवा विकसित करण्यावर भर दिला जाणार आहे.

संयुक्त संशोधन आणि विकास प्रकल्पांमुळे सागरी माहितीचे विश्लेषण, महासागरविषयक तंत्रज्ञान आणि किनारपट्टीशी निगडित आव्हानांचा अभ्यास यांना चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे. मात्र, संशोधन केंद्राची स्थापना, त्याचे कार्यक्षेत्र आणि प्रकल्पांची अंमलबजावणी याबाबतचे सविस्तर वेळापत्रक उपलब्ध माहितीत नमूद नाही.

### महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीसाठी महत्त्वाचे सहकार्य

मुंबई विद्यापीठाच्या कार्यक्षेत्राशी संबंधित सुमारे ७२० किलोमीटर लांबीच्या किनारपट्टीवर सागरी संशोधनासाठी मोठी संधी आहे. या किनारपट्टीशी संबंधित मत्स्यव्यवसाय, बंदरे, सागरी वाहतूक आणि किनारी समुदायांसाठी महासागर विज्ञानावर आधारित माहिती उपयुक्त ठरू शकते.

सागरी हवामान आणि महासागरातील बदलांचा अभ्यास आपत्ती व्यवस्थापनाच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचा आहे. संशोधनातून विकसित होणाऱ्या सेवा भविष्यात किनारपट्टीवरील नियोजन, सागरी संसाधनांचा शाश्वत वापर आणि विविध उद्योगांच्या निर्णयप्रक्रियेला मदत करू शकतात.

### ब्लू इकॉनॉमीला संशोधनाची जोड

ब्लू इकॉनॉमी म्हणजे महासागर आणि सागरी संसाधनांचा शाश्वत वापर करून आर्थिक विकास, रोजगार आणि पर्यावरणीय संरक्षणाला चालना देण्याची संकल्पना. या क्षेत्रात संशोधन, माहिती आणि तंत्रज्ञानाची भूमिका महत्त्वाची आहे.

मुंबई विद्यापीठ आणि INCOIS यांच्यातील करारामुळे शैक्षणिक संशोधन आणि प्रत्यक्ष सागरी गरजा यांच्यातील दुवा मजबूत होण्याची अपेक्षा आहे. संयुक्त उपक्रम प्रत्यक्षात उतरल्यास महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीशी संबंधित संशोधनाला नवी दिशा मिळू शकते. आता या कराराच्या पुढील अंमलबजावणीवर आणि प्रस्तावित संशोधन केंद्राच्या कामकाजावर लक्ष राहणार आहे.