स्थान: लोकहित news room
वार्ताहर: साहिल येरने
भारतीय हवाई दलाच्या लढाऊ ताफ्याला अधिक बळकट करणाऱ्या स्वदेशी बनावटीच्या एलसीए तेजस मार्क १ए (LCA Tejas Mk-1A) लढाऊ विमानांच्या समावेशाबाबत अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि दिलासादायक माहिती समोर आली आहे. विमानांच्या वितरणातील सुरुवातीचा अडथळा ठरलेल्या इंजिन तुटवड्याची समस्या आता पूर्णपणे निकाली निघाली आहे. हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) कडून मिळालेल्या माहितीनुसार, विमानांसाठी आवश्यक असणारी इंजिने आता विमानांवर यशस्वीरीत्या बसवण्यात आली असून त्यांच्या अंतिम टप्प्यातील चाचण्या वेगाने घेतल्या जात आहेत. नवी दिल्ली येथे आगामी ‘तरंग शक्ती’ या बहुराष्ट्रीय हवाई सरावाच्या पूर्वतयारीनिमित्त आयोजित पत्रकार परिषदेत भारतीय हवाई दलाचे उपप्रमुख एअर मार्शल आशुतोष दीक्षित यांनी ही माहिती दिली. येत्या एक ते दोन महिन्यांत सर्व आवश्यक तांत्रिक परवानग्या आणि चाचण्या पूर्ण होऊन ही विमाने भारतीय हवाई दलात प्रत्यक्ष सेवेत दाखल होण्याची शक्यता त्यांनी स्पष्टपणे व्यक्त केली आहे. एअर मार्शल आशुतोष दीक्षित यांनी पत्रकार परिषदेत विमानांच्या वितरणातील विलंबामागील पार्श्वभूमी स्पष्ट करताना सांगितले की, तेजस मार्क १ए च्या निर्मिती प्रक्रियेत सुरुवातीला अमेरिकन बनावटीच्या इंजिनांचा वेळेवर पुरवठा न होणे हे सर्वात प्रमुख कारण होते. या विमानांसाठी अमेरिकेच्या जीई एरोस्पेस या कंपनीकडून जीई एफ४०४ इंजिने मागवण्यात आली होती. मात्र, आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील पुरवठा साखळीतील तांत्रिक व इतर अडचणींमुळे कंपनीकडून ठरलेल्या वेळेत ही इंजिने उपलब्ध होऊ शकली नाहीत. हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेडने देखील यापूर्वी हवाई दलाला या वस्तुस्थितीची अधिकृतपणे माहिती दिली होती. आता ही बहुप्रतिक्षित इंजिने भारतात दाखल झाली असून ती तेजस विमानांवर बसवण्याचे काम यशस्वीपणे पूर्ण झाले आहे. त्यामुळे उत्पादन प्रक्रियेतील सर्वात मोठी तांत्रिक अडचण आता दूर झाली असून प्रकल्पाला नवी गती मिळाली आहे. विमानांमध्ये इंजिन बसवल्यानंतर हवाई दलाकडून त्यांच्या सर्वंकष आणि अत्यंत काटेकोर चाचण्या सुरू करण्यात आल्या आहेत. लढाऊ विमानांची सुरक्षा, हवेतील स्थिरता आणि प्रत्यक्ष युद्धाच्या वेळची कार्यक्षमता या बाबतीत हवाई दल कोणत्याही प्रकारची तडजोड करत नाही. एअर मार्शल दीक्षित यांनी नमूद केले की, सध्या विमानांच्या विविध घटकांची अत्यंत बारकाईने पडताळणी सुरू आहे. यामध्ये मुख्यत्वे अत्याधुनिक रडार यंत्रणा आणि विविध प्रकारच्या आधुनिक क्षेपणास्त्रांचे इंटिग्रेशन यांसारख्या दोन ते तीन तांत्रिक बाबींचे अंतिम प्रमाणीकरण बाकी आहे. या सर्व चाचण्या आणि प्रमाणपत्रे येत्या एक ते दोन महिन्यांत पूर्ण होतील, असा ठाम विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. या तांत्रिक प्रक्रिया पूर्ण होताच विमानांचे हवाई दलातील औपचारिक आगमन सुकर होणार आहे. भारतीय हवाई दलाने आपल्या ताफ्याचे आधुनिकीकरण करण्यासाठी आणि जुनी होत चाललेली विमाने टप्प्याटप्प्याने बदलण्यासाठी एचएएलकडे एकूण १८० तेजस मार्क १ए विमानांची मागणी नोंदवली आहे. भारताच्या संरक्षण इतिहासातील हा एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि मोठा देशांतर्गत खरेदी करार मानला जातो. मूळ वेळापत्रकानुसार या विमानांची पहिली तुकडी मार्च २०२४ मध्ये हवाई दलाकडे सुपूर्द केली जाणार होती. परंतु जागतिक स्तरावरील सुट्या भागांचा तुटवडा, इंजिन वितरणातील दिरंगाई आणि आधुनिक इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर सिस्टीमच्या चाचण्या यामुळे प्रत्यक्ष वितरणाला काही महिन्यांचा विलंब झाला. तरीही विमानाची क्षमता आणि युद्धसज्जता यावर पूर्ण समाधान झाल्यानंतरच ती सेवेत घेण्याचा हवाई दलाचा स्पष्ट दृष्टिकोन राहिला आहे. तांत्रिक दृष्टिकोनातून पाहिल्यास, एलसीए तेजस मार्क १ए हे आधीच्या तेजस विमानापेक्षा कित्येक पटीने अधिक प्रगत आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाने सुसज्ज आहे. यामध्ये उत्तम एईएसए (AESA) रडार, शत्रूची रडार यंत्रणा निष्प्रभ करणारा प्रगत इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर सूट, हवेतल्या हवेत इंधन भरण्याची सुविधा तसेच दूरवरून अचूक मारा करू शकणाऱ्या आधुनिक क्षेपणास्त्रांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामुळे हे विमान एकाच वेळी अनेक आघाड्यांवर शत्रूच्या आव्हानांना तोंड देण्यास सक्षम ठरते. भारतीय हवाई दलातील मिग-२१ विमानांची निवृत्ती होत असताना, हवाई दलाच्या लढाऊ स्क्वॉड्रनची संख्या टिकवून ठेवण्यासाठी आणि आकाशात भारताची सामरिक पकड मजबूत राखण्यासाठी तेजस मार्क १ए ची भूमिका अत्यंत कळीची ठरणार आहे. देशाच्या संरक्षण क्षेत्रात ‘आत्मनिर्भर भारत’ या संकल्पनेला बळकटी देण्यासाठी तेजस प्रकल्प हा अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. संपूर्णपणे स्वदेशी कौशल्यातून आणि तंत्रज्ञानातून साकारलेले हे लढाऊ विमान भारतीय अभियंते व वैज्ञानिकांच्या उच्च क्षमतेचे उत्तम प्रतीक आहे. सुरुवातीच्या तांत्रिक अडचणी यशस्वीरीत्या सोडवल्यानंतर आता हा प्रकल्प अंतिम टप्प्यात पोहोचला असून लवकरच ही विमाने प्रत्यक्ष सीमेवर पहारा देताना दिसतील. पुढील काही महिन्यांत ही विमाने ताफ्यात दाखल झाल्याने भारतीय हवाई दलाची आक्रमक आणि बचावात्मक ताकद अभूतपूर्व पातळीवर पोहोचेल, यात शंका नाही. यामुळे देशाच्या सीमांचे रक्षण अधिक भक्कम होईल आणि स्वदेशी बनावटीच्या संरक्षण सामग्रीवरील विश्वास आणखी वृद्धिंगत होईल.
Leave a Reply