स्थान: लोकहित newsroom
वार्ताहर: साहिल येरने
उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात बहुजन समाजाच्या नेतृत्वावरून सुरू असलेला संघर्ष आता टोकाला पोहोचला आहे. बहुजन समाज पक्षाच्या राष्ट्रीय अध्यक्षा मायावती यांनी आझाद समाज पार्टीचे प्रमुख आणि नगीना लोकसभा मतदारसंघाचे खासदार चंद्रशेखर आझाद यांच्यावर अत्यंत गंभीर व थेट राजकीय आरोप केले आहेत. २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत चंद्रशेखर आझाद यांना स्वतःच्या जनाधारावर विजय मिळालेला नसून, भारतीय जनता पक्षाने ईव्हीएममध्ये फेरफार करून आणि छुपे राजकीय समर्थन देऊन त्यांना विजयी केले, असा सनसनाटी दावा मायावतींनी केला आहे. मायावती यांनी चंद्रशेखर यांच्यावर थेट आणि उघडपणे निशाणा साधल्यामुळे उत्तर प्रदेशातील राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे. मायावती यांनी चंद्रशेखर यांच्या आंदोलनात्मक राजकारणावरही जोरदार आक्षेप घेतला असून दलित समाजाने अशा नेत्यांच्या भूलथापांना बळी पडू नये, असे स्पष्ट आवाहन केले आहे. लखनौ येथे पक्षाच्या वरिष्ठ पदाधिकाऱ्यांशी संवाद साधताना मायावती यांनी हा आक्रमक पवित्रा घेतला. मायावती यांनी म्हटले की, चंद्रशेखर आझाद यांच्याकडे स्वतःची कोणतीही स्वतंत्र राजकीय ताकद किंवा जनाधार नाही. भाजपच्या इशाऱ्यावर काम करणाऱ्या घटकांनी निवडणुकीत पद्धतशीरपणे मदत केल्यामुळेच नगीना राखीव मतदारसंघात त्यांचा विजय सुकर झाला. इतकेच नव्हे तर चंद्रशेखर आझाद ज्या प्रकारे आंदोलनांचे राजकारण करतात, त्यामुळे पीडितांना कोणताही ठोस न्याय मिळत नाही. उलट अशा आंदोलनांमुळे निष्पाप तरुणांवर गुन्हे दाखल होतात आणि त्यांचे भविष्य अंधारात जाते, असे ताशेरेही मायावतींनी ओढले. बहुजन समाजाच्या हितासाठी कार्यकर्त्यांनी जागरूक राहिले पाहिजे आणि भावनेच्या भरात दिशाभूल करणाऱ्या नेत्यांपासून सावध राहिले पाहिजे, असा सल्ला त्यांनी दलित मतदारांना दिला. मायावती यांच्या या थेट हल्ल्यानंतर खासदार चंद्रशेखर आझाद यांनीही त्वरित प्रत्युत्तर दिले आहे. नगीनाच्या जनतेने दिलेल्या लोकशाही जनादेशाचा हा घोर अपमान असल्याचे आझाद यांनी म्हटले आहे. नगीनामधील जनतेने आपल्या कामावर, संघर्षावर आणि विचारांवर विश्वास ठेवून मोठ्या मताधिक्याने विजयी केले आहे, त्यामुळे या विजयाला कोणत्याही राजकीय कटाशी किंवा ईव्हीएममधील फेरफाराशी जोडणे अत्यंत चुकीचे आणि निराधार आहे, असे आझाद यांनी स्पष्ट केले. आपण संविधानाच्या चौकटीत राहून आणि रस्त्यावर उतरून बहुजन, शोषित व वंचित घटकांच्या हक्कांसाठी अविरत लढा देत आहोत, अशी भूमिका त्यांनी मांडली. उत्तर प्रदेशातील बदलत्या राजकीय समीकरणांच्या पार्श्वभूमीवर या दोन प्रमुख नेत्यांमधील हा वाद अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे. २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत नगीना राखीव मतदारसंघातून चंद्रशेखर आझाद यांनी दीड लाखांहून अधिक मतांची आघाडी घेत जोरदार विजय मिळवला होता. त्यावेळी बहुजन समाज पक्षाला संपूर्ण उत्तर प्रदेशात एकही जागा जिंकता आली नव्हती, तर समाजवादी पक्ष आणि काँग्रेसच्या युतीने भाजपला मोठे आव्हान उभे केले होते. दलित समाजाचा पारंपारिक मतदार म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या वर्गात चंद्रशेखर आझाद यांची वाढती लोकप्रियता बसपसाठी चिंतेचा विषय ठरली आहे. त्यामुळेच मायावती यांनी आझाद यांच्यावर थेट आरोप करून आपल्या पारंपरिक मतदारांना पुन्हा पक्षाकडे आकर्षित करण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे, असे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे. उत्तर प्रदेशात बहुजन चळवळीचा पाया रचणाऱ्या कांशीराम यांच्या वारशावर दोन्ही नेते दावा सांगत आहेत. बसप हा प्रदीर्घ काळ दलित राजकारणाचा मुख्य केंद्रबिंदू राहिला आहे. मात्र अलीकडच्या निवडणुकांमध्ये बसपच्या घटलेल्या मतांच्या टक्केवारीमुळे आझाद समाज पार्टीने स्वतःचा विस्तार करण्यास सुरुवात केली आहे. तरुणांमध्ये चंद्रशेखर आझाद यांची वाढती आक्रमक प्रतिमा आणि आंदोलनातील सहभाग यामुळे दलित तरुणांचा एक मोठा वर्ग आझाद यांच्याकडे आकर्षित होताना दिसत आहे. या पार्श्वभूमीवर मायावती यांनी चंद्रशेखर यांच्या आंदोलनाच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करून तरुणांना सावध राहण्याचा दिलेला सल्ला राजकीयदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. मायावती यांनी भाजप आणि चंद्रशेखर यांच्यात साटेलोटे असल्याचा आरोप केल्यामुळे विरोधकांनीही यावर प्रतिक्रिया देण्यास सुरुवात केली आहे. चंद्रशेखर आझाद हे भाजपच्या दबावाला बळी न पडता संसदेत सातत्याने विरोधकांची भूमिका मांडत असल्याचा दावा आझाद समाज पार्टीचे कार्यकर्ते करत आहेत. दुसरीकडे, बसपच्या नेत्यांचे म्हणणे आहे की निवडणुकीच्या काळात भाजपने विशिष्ट रणनीती आखून विरोधी मतांची विभागणी करण्यासाठी चंद्रशेखर यांना अप्रत्यक्ष बळ दिले. आगामी विधानसभा पोटनिवडणुका आणि २०२७ च्या उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकीच्या तयारीच्या दृष्टीने दोन्ही पक्षांमध्ये दलित मतांवर पकड मिळवण्यासाठी चढाओढ सुरू झाली आहे. मायावतींच्या या थेट भाषणानंतर उत्तर प्रदेशातील दलित राजकारण एका नव्या वळणावर पोहोचले असून आगामी काळात या दोन्ही नेत्यांमधील शाब्दिक आणि राजकीय युद्ध अधिक तीव्र होण्याची स्पष्ट चिन्हे दिसत आहेत.
Leave a Reply