दक्षिण दिल्लीतील सत्य निकेतनमध्ये ५ मजली इमारत कोसळली; मोठी जीवितहानी

स्थान: Delhi

वार्ताहर: साहिल येरने

दक्षिण-पश्चिम दिल्लीतील अत्यंत गजबजलेल्या सत्य निकेतन परिसरात रविवारी दुपारी एक भीषण दुर्घटना घडली. दिल्ली विद्यापीठाच्या साऊथ कॅम्पसजवळ विद्यार्थ्यांसाठी बॉईज पीजी अर्थात पेइंग गेस्ट म्हणून वापरली जाणारी एक बहुमजली जुनी इमारत अचानक पत्त्यांच्या बंगल्यासारखी कोसळली. रविवार दुपारी साधारण दीड वाजण्याच्या सुमारास ही दुर्घटना घडली. इमारत कोसळल्यानंतर परिसरात एकच खळबळ उडाली आणि स्थानिक नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले. या दुर्घटनेची माहिती मिळताच दिल्ली पोलीस, दिल्ली अग्निशामक दल आणि राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दल म्हणजेच एनडीआरएफच्या तुकड्या तातडीने घटनास्थळी दाखल झाल्या आणि त्यांनी युद्धपातळीवर मलबा हटवून बचावकार्य सुरू केले.

स्थानिक प्रशासन आणि आपत्ती व्यवस्थापन विभागाकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, बचाव पथकांनी अथक प्रयत्नांनंतर मलब्याखाली दबलेल्या ११ हून अधिक नागरिकांना सुरक्षित बाहेर काढण्यात यश मिळवले आहे. जखमींना तात्काळ जवळच्या रुग्णालयात उपचारासाठी दाखल करण्यात आले. दुर्घटनेनंतर सुरुवातीच्या प्राथमिक अहवालात काही जणांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली होती, मात्र जसजसे ढिगारा उपसण्याचे काम पुढे सरकले तसतशी मृतांची संख्या वाढल्याचे निष्पन्न झाले. अधिकृत सूत्रांनी दिलेल्या ताज्या माहितीनुसार या दुर्घटनेत आतापर्यंत ६ ते ७ जणांचा दुर्दैवी मृत्यू झाल्याची नोंद करण्यात आली आहे. अद्यापही मलब्याखाली काही व्यक्ती अडकल्याची भीती व्यक्त केली जात असल्याने शोधमोहीम वेगाने सुरू ठेवण्यात आली आहे.

घटनास्थळावरील प्रत्यक्षदर्शींनी दुर्घटनेचे भयानक दृश्य कथन करताना सांगितले की, रविवारी दुपारच्या वेळी परिसरात नेहमीप्रमाणे वर्दळ सुरू होती. जवळच एका दुकानात बसलेल्या प्रत्यक्षदर्शीने नमूद केले की, दुपारी दीडच्या सुमारास अचानक भूकंपासारखा तीव्र हादरा बसला आणि मोठा गडगडाटासारखा आवाज आला. क्षणात ही इमारत जमीनदोस्त झाली. इमारत कोसळताच संपूर्ण परिसरात धुळीचे प्रचंड लोट पसरले, ज्यामुळे काही मिनिटे कोणालाही आजूबाजूचे काहीही दिसत नव्हते. मोठा आवाज ऐकून शेजारील इमारतींमधील आणि रस्त्यावरील लोकांनी स्वतःचा जीव वाचवण्यासाठी सुरक्षित ठिकाणी पळ काढला. धूळ थोडी शांत झाल्यानंतर स्थानिक नागरिकांनी तातडीने पोलिसांना पाचारण केले आणि स्वतःहून मलबा बाजूला करून अडकलेल्यांना वाचवण्याचा प्रयत्न सुरू केला.

या भीषण दुर्घटनेत अडकलेल्या विद्यार्थ्यांची आणि नागरिकांची अवस्था अत्यंत बिकट झाली होती. ढिगाऱ्याखाली अडकलेल्या काही विद्यार्थ्यांनी अत्यंत प्रसंगावधान राखून आपल्या मोबाईल फोनवरून कुटुंबीयांना आणि आपत्कालीन यंत्रणांना संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला. काहींनी मलब्यातून थेट फोन कॉल्स आणि मेसेज पाठवून आपण अडकल्याचे कळवले, तर काहींनी व्हॉट्सॲपवरून मदतीची याचना केली. या दूरध्वनी संपर्कांमुळे बचाव पथकाला मलब्यातील नेमके ठिकाण शोधण्यास मदत झाली आणि पथकाने अत्याधुनिक साधनांचा तसेच श्वानपथकाचा वापर करून त्या ठिकाणी लक्ष केंद्रित करत अनेकांचे प्राण वाचवले.

सदर इमारतीच्या संरचनेबाबत आणि अपघाताच्या कारणांबाबत धक्कादायक बाबी समोर येत आहेत. मिळालेल्या माहितीनुसार ही इमारत सुमारे ५० वर्षे जुनी होती. स्थानिक महानगरपालिकेच्या अर्थात एमसीडीच्या मूळ नियमांनुसार आणि आराखड्यानुसार या जागेवर केवळ तळमजला आणि पहिल्या मजल्याच्या बांधकामाला परवानगी असल्याचे समजते. तरीही नियमांचे उल्लंघन करून या इमारतीवर चार ते पाच मजल्यांचे अनधिकृत बांधकाम करण्यात आले होते. इमारतीचा वापर प्रामुख्याने दिल्ली विद्यापीठात शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी वसतिगृह व पेइंग गेस्ट म्हणून केला जात होता. गेल्या काही दिवसांपासून पडत असलेल्या पावसामुळे इमारतीच्या तळघरात पाणी साचले होते. तसेच दुर्घटनेच्या आधी इमारतीच्या तळमजल्यावर अथवा बेसमेंटमध्ये मोठ्या प्रमाणावर दुरुस्ती आणि नूतनीकरणाचे काम सुरू होते. या कामामुळे आणि पाण्याचा निचरा न झाल्याने इमारतीचा पाया अत्यंत कमकुवत झाला असावा आणि त्यामुळेच ही संपूर्ण इमारत अचानक खचून कोसळली असावी, असा प्राथमिक अंदाज तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.

या संपूर्ण प्रकरणाची दिल्ली प्रशासनाने आणि महानगरपालिकेने गंभीर दखल घेतली आहे. बेकायदेशीर बांधकाम, सुरक्षेच्या नियमांचे उल्लंघन आणि निष्काळजीपणामुळे निष्पापांचा बळी गेल्याचा ठपका ठेवत दिल्ली पोलिसांनी इमारतीचा मालक हरिराम आणि संबंधित व्यक्तींविरोधात सदोष मनुष्यवध आणि निष्काळजीपणाचा गुन्हा दाखल केला आहे. या प्रकरणाची सखोल चौकशी सुरू करण्यात आली असून दोषी आढळणाऱ्यांवर कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाईल असे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.

विद्यार्थ्यांची प्रचंड गर्दी असलेल्या सत्य निकेतनसारख्या भागात सुरक्षा नियमांना धाब्यावर बसवून चालवल्या जाणाऱ्या अनधिकृत पीजी आणि वसतिगृहांचा प्रश्न या निमित्ताने पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. जुन्या आणि धोकादायक इमारतींचे स्ट्रक्चरल ऑडिट न करता विद्यार्थ्यांच्या जिवाशी खेळणाऱ्या बेकायदा हॉस्टेल मालकांवर आणि याकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या स्थानिक अधिकाऱ्यांवर व्यापक कारवाई करण्याची मागणी आता स्थानिक रहिवाशांकडून आणि विद्यार्थी संघटनांकडून जोर धरू लागली आहे. आपत्कालीन यंत्रणांचे पथक सध्या संपूर्ण मलबा हटवून परिसराची सुरक्षितता सुनिश्चित करेपर्यंत घटनास्थळी तळ ठोकून आहे.