निठारी हत्याकांडातील माजी आरोपी सुरिंदर कोलीचा हरिद्वारमध्ये मृत्यू

वार्ताहर: साहिल येरने

देशभरात तीव्र खळबळ माजवून देणाऱ्या २००६ मधील बहुचर्चित निठारी हत्याकांड प्रकरणातून सर्व आरोपांतून निर्दोष मुक्त झालेला सुरिंदर कोली याचा उत्तराखंडमधील हरिद्वार येथे संशयास्पद मृत्यू झाला आहे. हरिद्वारमधील भूपतवाला परिसरातील एका चहाच्या टपरीवर त्याचा मृतदेह गळफास घेतलेल्या अवस्थेत आढळून आला असून, प्राथमिक तपासानंतर पोलिसांनी हे आत्महत्येचे प्रकरण असल्याचा संशय व्यक्त केला आहे. या घटनेला हरिद्वार पोलीस प्रशासन तसेच त्याच्या वकिलांनी अधिकृतपणे दुजोरा दिला असून घटनास्थळी न्यायवैद्यक पथकाकडून कसून तपास केला जात आहे. सुरिंदर कोली गेल्या काही महिन्यांपासून हरिद्वारमध्ये आपली खरी ओळख लपवून वास्तव्य करत होता. स्थानिक सूत्रांनी आणि पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हरिद्वारमधील सप्त सरोवर मार्गावरील लाल माता मंदिरासमोरील भागात तो राहत होता. तुरुंगातून संपूर्ण प्रकरणांतून सुटका झाल्यानंतर तो तिथे सदाराम या बनावट नावाने वास्तव्यास होता. सुरुवातीला त्याने तिथे एका स्थानिक ठिकाणी सुरक्षा रक्षक म्हणून काम केले. त्यानंतर काही दिवसांपूर्वीच त्याने एक लहान खोका भाड्याने घेऊन तिथे चहाची विक्री सुरू केली होती. शुक्रवारी सकाळी त्याच्या चहाच्या दुकानातच त्याचा मृतदेह संशयास्पद रीतीने लटकलेल्या अवस्थेत आढळून आला. स्थानिक नागरिकांनी या प्रकाराची माहिती तातडीने पोलिसांना दिली. माहिती मिळताच शहर पोलीस अधिकारी आणि स्थानिक पोलीस ठाण्याच्या पथकाने घटनास्थळी धाव घेतली. पोलिसांनी घटनास्थळाचा पंचनामा पूर्ण केला असून मृतदेह शवविच्छेदनासाठी शासकीय रुग्णालयात पाठवला आहे. निठारी हत्याकांड हे स्वतंत्र भारताच्या गुन्हेगारी इतिहासातील अत्यंत भयानक आणि अमानुष प्रकरण मानले जाते. डिसेंबर २००६ मध्ये उत्तर प्रदेशातील नोएडा येथील सेक्टर ३१ मधील निठारी गावात हा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला होता. व्यावसायिक मनिंदर सिंग पंढेर याच्या डी-५ क्रमांकाच्या बंगल्यामागील नाल्यातून अनेक लहान मुले आणि महिलांचे सांगाडे, कवटी तसेच मानवी अवयव सापडले होते. या संपूर्ण प्रकरणात पंढेरचा नोकर म्हणून काम करणाऱ्या सुरिंदर कोलीवर बलात्कार, निर्घृण हत्या आणि नरभक्षणासारखे अत्यंत गंभीर आरोप ठेवण्यात आले होते. या भीषण हत्याकांडामुळे देशभरात प्रचंड आक्रोश निर्माण झाला होता आणि प्रकरणाचे गांभीर्य लक्षात घेऊन याचा तपास केंद्रीय अन्वेषण विभागाकडे म्हणजेच सीबीआयकडे सोपवण्यात आला होता. सीबीआयने या प्रकरणात विविध कलमांखाली डझनहून अधिक स्वतंत्र गुन्हे दाखल केले होते. कनिष्ठ विशेष न्यायालयाने सुरिंदर कोलीला अनेक खटल्यांमध्ये दोषी ठरवत फाशीची शिक्षा ठोठावली होती. अनेक वर्षे तो तुरुंगात फाशीच्या कोठडीत दिवस काढत होता. मात्र, त्यानंतरच्या न्यायालयीन प्रक्रियेत या संपूर्ण खटल्याला अनपेक्षित वळण मिळाले. अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने बहुतांश प्रकरणांमध्ये सीबीआयच्या तपासातील त्रुटींवर गंभीर ताशेरे ओढले. न्यायालयाने स्पष्ट केले की तपास यंत्रणांनी आरोपींविरुद्ध आवश्यक असलेले ठोस, परिस्थितीजन्य आणि वैज्ञानिक पुरावे सादर करण्यात मोठे अपयश आणले. त्यामुळे उच्च न्यायालयाने अनेक खटल्यांतून कोलीची निर्दोष मुक्तता केली होती. त्यानंतर उर्वरित प्रकरणातही सर्वोच्च न्यायालयाने पुराव्यांच्या अभावामुळे त्याला सर्व आरोपांतून दोषमुक्त ठरवले होते. प्रदीर्घ न्यायालयीन लढाईनंतर आणि अनेक वर्षांच्या कारावासानंतर निर्दोष सुटल्यानंतर सुरिंदर कोली समाजात शांततेत जगण्याचा प्रयत्न करत होता. मात्र, निठारी प्रकरणातील कुप्रसिद्धी, सामाजिक बहिष्कार आणि लोकांचा रोष यामुळे त्याच्यासाठी सामान्य आयुष्य जगणे अत्यंत कठीण बनले होते. याच भीतीपोटी त्याने उत्तराखंडमधील हरिद्वार गाठले आणि तिथे स्वतःची खरी ओळख पूर्णपणे लपवून ठेवली होती. त्या परिसरातील स्थानिक नागरिकांना अथवा शेजारील व्यापाऱ्यांना त्याच्या भूतकाळाबद्दल आणि निठारी प्रकरणातील त्याच्या भूमिकेबद्दल कसलीही माहिती नव्हती. तो अत्यंत साधेपणाने आणि शांतपणे आपला चहाचा व्यवसाय चालवत होता. मात्र, अचानक घडलेल्या या मृत्यूच्या घटनेने हरिद्वार परिसरात मोठी खळबळ उडाली आहे. हरिद्वार पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, कोलीच्या मृत्यूच्या कारणांचा शोध घेण्यासाठी फॉरेन्सिक आणि तांत्रिक तपास सुरू आहे. घटनास्थळावरून कोणतीही सुसाइड नोट अथवा संशयास्पद वस्तू सापडली आहे का, याचाही शोध घेतला जात आहे. तीव्र मानसिक तणाव, आर्थिक अडचणी किंवा इतर कोणत्याही वैयक्तिक कारणामुळे त्याने हे टोकाचे पाऊल उचलले का, या दृष्टीने पोलीस विविध अंगांनी तपास करत आहेत. त्याच्या कुटुंबीयांशी आणि संबंधित वकिलांशी संपर्क साधण्यात आला असून शवविच्छेदन अहवाल आल्यानंतरच त्याच्या मृत्यूचे नेमके कारण समोर येईल, असे तपास अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे. निठारी हत्याकांडाने भारतीय न्यायव्यवस्थेतील गुन्हेगारी तपास पद्धती, न्यायवैद्यक पुराव्यांचे संकलन आणि दीर्घकाळ चालणाऱ्या खटल्यांच्या एकूण कार्यपद्धतीवर अनेक मूलभूत प्रश्न उपस्थित केले होते. एका बाजूला निष्पाप मुलांच्या कुटुंबीयांनी न्यायासाठी अनेक दशके आक्रोश केला, तर दुसऱ्या बाजूला तपास यंत्रणांच्या ढिसाळ कारभारामुळे मुख्य आरोपींची निर्दोष सुटका झाली. आता सुरिंदर कोलीच्या या गूढ आणि अनपेक्षित मृत्यूमुळे निठारी हत्याकांडाशी जोडलेल्या एका अत्यंत वादग्रस्त आणि काळ्या अध्यायाचा असा नाट्यमयरीत्या अंत झाला आहे.