स्थान: कर्नाटक
वार्ताहर: साहिल येरने
कर्नाटकातील चिक्कबल्लारपूर आणि हासन जिल्ह्यातून पोलिसांनी दोन संशयितांना ताब्यात घेऊन मोठी कारवाई केली आहे. इन्स्टंट मेसेजिंग ॲप टेलिग्रामवर गोपनीय गट तयार करून त्या माध्यमातून देशविरोधी कारवायांचे नियोजन करणे, सामाजिक शांतता भंग करणे आणि दहशतवादी कृत्यांसाठी निधी जमा करण्याचा कट रचल्याचा संशय या दोघांवर ठेवण्यात आला आहे. या प्रकरणी कारवाई करत पोलिसांनी चिक्कबल्लारपूर शहरातील बापूजीनगर भागात राहणारा शब्बीर उर्फ मोहम्मद शब्बीर आणि हासन येथील रहिवासी सिकंदर शेख यांना अटक केली आहे. काही प्रारंभिक वृत्तांमध्ये दुसऱ्या आरोपीचा उल्लेख सलमान असाही करण्यात आला होता, मात्र पोलीस यंत्रणांनी या दोघांच्या डिजिटल संभाषणांची आणि आर्थिक हालचालींची सखोल चौकशी सुरू केली आहे. प्राथमिक तपासानंतर मुख्य संशयित शब्बीर याला न्यायालयासमोर हजर करण्यात आले असून न्यायालयाने त्याची रवानगी न्यायालयीन कोठडीत केली आहे. या कारवाईमुळे संपूर्ण कर्नाटकात मोठी खळबळ उडाली असून गुप्तचर यंत्रणांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरील संशयास्पद हालचालींवर अधिक बारकाईने नजर ठेवण्यास सुरुवात केली आहे. पोलीस तपासात समोर आलेल्या अत्यंत धक्कादायक माहितीनुसार, संशयित आरोपींनी टेलिग्रामवर एक बंदिस्त आणि कूटबद्ध ग्रुप तयार केला होता. या डिजिटल मंचाचा वापर करून ते राज्यातील सामाजिक सलोखा बिघडवणे, प्रक्षोभक विचारसरणीचा प्रसार करणे आणि संभाव्य दहशतवादी हल्ल्यांची आखणी करणे अशा घातक योजनांवर चर्चा करत होते. अत्यंत महत्त्वाचे म्हणजे, दहशतवादी कारवायांसाठी लागणारा मोठा निधी गोळा करण्याच्या उद्देशाने राज्यातील काही नामांकित आणि श्रीमंत व्यक्तींचे अपहरण करण्याचा कट या ग्रुपमध्ये शिजत होता. अशा खंडणी आणि अपहरणाच्या माध्यमातून गोळा होणारा पैसा शस्त्र खरेदी आणि संशयित नेटवर्कच्या विस्तारासाठी वापरण्याची त्यांची योजना होती, असे प्राथमिक तपासातून निष्पन्न होत आहे. मात्र, कोणताही मोठा अनपेक्षित प्रकार घडण्यापूर्वीच राज्य गुप्तचर विभाग आणि सायबर सेलच्या दक्षतेमुळे या संपूर्ण कटकारस्थानाचा छडा लावण्यात पोलिसांना मोठे यश मिळाले आहे. राज्य गुप्तचर विभागाची सोशल मीडिया निगराणी शाखा सातत्याने इंटरनेटवरील संशयास्पद हालचाली आणि प्रक्षोभक गटांवर लक्ष ठेवून असते. नियमित डिजिटल मॉनिटरिंग दरम्यान या विशिष्ट टेलिग्राम ग्रुपमधील धोकादायक संदेश, संभाषणे आणि देशविरोधी कारवायांचे नियोजन तपास यंत्रणांच्या रडारवर आले. संभाषणांचे गांभीर्य लक्षात घेऊन गुप्तचर यंत्रणांनी स्थानिक चिक्कबल्लारपूर जिल्हा पोलिसांना याबाबत सतर्क केले. त्यानंतर चिक्कबल्लारपूर आणि हासन येथे एकाच वेळी समन्वयाने छापे टाकून संशयितांना ताब्यात घेण्यात आले. पोलिसांनी या कारवाईत संशयितांकडील मोबाईल फोन, सिम कार्ड आणि अन्य डिजिटल साहित्य जप्त केले असून ते फॉरेन्सिक तपासणीसाठी पाठवण्यात आले आहे. या डिजिटल उपकरणांच्या विश्लेषणातून या ग्रुपमध्ये इतर कोणकोणते सदस्य सक्रिय होते आणि त्यांचे आंतरराज्यीय अथवा आंतरराष्ट्रीय पातळीवर काही धागेदोरे आहेत का, याचा सविस्तर शोध घेतला जात आहे. या संपूर्ण कारवाईबाबत अधिकृत माहिती देताना चिक्कबल्लारपूरच्या पोलीस अधीक्षक पद्मिनी साहू यांनी सांगितले की, टेलिग्राम ॲपवर दहशतवादाशी संबंधित विषयांवर चर्चा आणि कट रचल्याच्या गंभीर आरोपावरून ही कारवाई करण्यात आली आहे. सध्याच्या प्राथमिक तपासानुसार या आरोपींची कोणतीही नोंदणीकृत जुनी दहशतवादी पार्श्वभूमी समोर आलेली नाही. मात्र, या प्रकरणातील आरोपांचे स्वरूप पाहता सर्व बाजूंनी सखोल आणि कसून तपास केला जात आहे. पोलिसांनी आरोपींविरुद्ध नव्याने लागू झालेल्या भारतीय न्याय संहितेच्या कलम ११३ अंतर्गत गुन्हा नोंदवला आहे. हे कलम दहशतवादी कृत्य आणि दहशतवादी कारवायांच्या कटाशी संबंधित असून या अंतर्गत अत्यंत कठोर कायदेशीर कारवाईची तरतूद आहे. पोलिसांचे एक विशेष पथक आता या संशयितांच्या बँक खात्यांचे तपशील, कॉल डेटा रेकॉर्ड आणि टेलिग्रामवरील इतर अज्ञात संपर्कांची माहिती गोळा करत आहे. या कारवाईचे राजकीय पडसादही उमटले असून राज्यातील कायदा आणि सुव्यवस्थेच्या मुद्द्यावर विरोधी पक्षांनी तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे. कर्नाटक विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते आर. अशोक यांनी या संपूर्ण प्रकरणाची सखोल आणि उच्चस्तरीय चौकशी करण्याची जोरदार मागणी केली आहे. या कथित कटात काही प्रमुख राजकीय नेते आणि विशेषतः भाजपच्या नेत्यांना लक्ष्य केले जात होते का, असा संशय व्यक्त करत त्यांनी राज्यातील लोकप्रतिनिधींच्या सुरक्षेत तातडीने वाढ करण्याची मागणी सरकारकडे केली आहे. त्याचबरोबर अशा देशविरोधी कारवाया करणाऱ्या घटकांविरोधात राज्य सरकारने अधिक कठोर भूमिका घ्यावी, असेही त्यांनी म्हटले आहे. दुसरीकडे, तपास यंत्रणांनी स्पष्ट केले आहे की कोणत्याही अफवांवर नागरिकांनी विश्वास ठेवू नये आणि केवळ अधिकृत निष्कर्षांची वाट पाहावी. आधुनिक युगात दहशतवादी विचारसरणीचा प्रसार आणि तरुणांना जाळ्यात ओढण्यासाठी समाजमाध्यमे तसेच इन्स्टंट मेसेजिंग ॲप्सचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. टेलिग्रामसारख्या ॲप्समधील एंड-टू-एंड एन्क्रिप्शन आणि गुप्त चॅट फिचर्सचा गैरफायदा घेऊन असामाजिक घटक अशा प्रकारची कारस्थाने रचण्याचा प्रयत्न करत असतात. त्यामुळे सुरक्षा यंत्रणांसमोर अशा डिजिटल धोक्यांचा सामना करण्याचे मोठे आव्हान सातत्याने उभे राहिले आहे. कर्नाटकातील या कारवाईने सुरक्षा यंत्रणांची सतर्कता अधोरेखित केली असून सोशल मीडियाच्या गैरवापरावर कठोर नियंत्रण ठेवण्याची गरज पुन्हा एकदा अधोरेखित केली आहे. पोलीस सध्या या संपूर्ण नेटवर्कमधील इतर संशयित साथीदारांचा शोध घेत असून लवकरच या प्रकरणात आणखी महत्त्वाची माहिती समोर येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
