स्थान: Nagpur
वार्ताहर: साहिल येरने
नागपूर शहरातील महिला, तरुणी आणि विद्यार्थिनींच्या सुरक्षिततेसाठी नागपूर पोलिसांनी एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि व्यापक मोहीम हाती घेतली आहे. शहरातील असुरक्षित वाटणाऱ्या आणि गैरप्रकारांची शक्यता असणाऱ्या अशा तब्बल ३७१ संवेदनशील ठिकाणांची पोलिसांकडून सखोल पाहणी करून निश्चिती करण्यात आली आहे. या सर्व ठिकाणी गुन्हेगारी प्रवृत्तींना आळा घालण्यासाठी आणि महिलांना सुरक्षित वातावरण देण्यासाठी पोलिसांनी विशेष सुरक्षा कवच उभारले आहे. या मोहिमेअंतर्गत संबंधित ३७१ जागांवर नियमित बीट मार्शल आणि नव्याने सज्ज करण्यात आलेल्या १२ निर्भया पथकांमार्फत सातत्याने गस्त घातली जात आहे. पोलिसांच्या नियमित उपस्थितीमुळे असामाजिक घटकांवर वचक निर्माण व्हावा आणि महिलांमध्ये सुरक्षेची भावना दृढ व्हावी हा या संपूर्ण उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे. महिलांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने शहराचे सूक्ष्म नियोजन करताना गुन्हेगारी पार्श्वभूमी, भौगोलिक परिस्थिती आणि उपलब्ध सोयीसुविधांचा सखोल अभ्यास करण्यात आला आहे. ज्या भागांमध्ये यापूर्वी महिलांवरील छेडछाड किंवा अनुचित प्रकार घडल्याच्या नोंदी आहेत, ज्या रस्त्यांवर अथवा पदपथांवर पथदिव्यांची पुरेशी सोय नसल्याने अंधार असतो, तसेच ज्या सार्वजनिक ठिकाणी सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांची पुरेशी व्यवस्था उपलब्ध नाही, अशा ठिकाणांचा या संवेदनशील यादीत प्रामुख्याने समावेश करण्यात आला आहे. याशिवाय शहरातील सार्वजनिक उद्याने, निर्जन रस्ते, बस थांबे, महाविद्यालय परिसर आणि मुख्य चौक जिथे महिलांची वर्दळ मोठ्या प्रमाणावर असते, त्या सर्व ठिकाणांची विशेष नोंद घेऊन त्यांना पोलिसांच्या सुरक्षा वर्तुळात आणण्यात आले आहे. या संपूर्ण सुरक्षा व्यवस्थेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे आधुनिक तंत्रज्ञानाचा केलेला प्रभावी वापर होय. गस्त घालणारे पोलीस कर्मचारी आणि बीट मार्शल प्रत्यक्ष जागेवर जाऊन नेमून दिलेले कर्तव्य योग्य रीतीने बजावत आहेत की नाही, याची अचूक खात्री करण्यासाठी या सर्व ३७१ संवेदनशील ठिकाणांवर डिजिटल क्यूआर कोड बसवण्यात आले आहेत. ड्युटीवर असणाऱ्या गस्त पथकांना त्या त्या ठिकाणी पोहोचल्यानंतर संबंधित क्यूआर कोड स्कॅन करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. क्यूआर कोड स्कॅन होताच त्याची तात्काळ नोंद थेट नियंत्रण कक्षात आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या प्रणालीवर होते. यामुळे पेट्रोलिंगचे रिअल-टाइम ट्रॅकिंग शक्य झाले असून, गस्तीमध्ये कोणतीही हलगर्जी किंवा दिरंगाई होण्याची शक्यता पूर्णपणे संपुष्टात आली आहे. या मोहिमेसंदर्भात माहिती देताना अतिरिक्त पोलीस आयुक्त विनिता साहू यांनी सांगितले की, शहरातील उद्याने, पदपथ आणि इतर सर्व सार्वजनिक ठिकाणे सतत पोलिसांच्या देखरेखीखाली ठेवण्यात आली आहेत. अनेकदा अंधाराचा फायदा घेऊन गैरकृत्ये केली जातात, ही बाब लक्षात घेऊन ज्या संवेदनशील जागांवर दिव्यांची कमतरता आहे, तिथे पुरेशा प्रकाशाची व्यवस्था करण्यासाठी महापालिका आणि वीज वितरण विभागाशी समन्वय साधण्यात आला आहे. सर्व ३७१ संवेदनशील ठिकाणी क्यूआर कोड आधारित पेट्रोलिंगद्वारे वरिष्ठ अधिकाऱ्यांमार्फत दररोज नियमित आढावा घेतला जात असून प्रत्यक्ष सुरक्षेवर भर दिला जात आहे, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. या व्यापक मोहिमेमागे राष्ट्रीय स्तरावरील काही महत्त्वाच्या घडामोडींची पार्श्वभूमी देखील जोडलेली आहे. दिल्ली-एनसीआर मधील आस्था कुंज पार्क येथे घडलेल्या एका गंभीर घटनेनंतर सर्वोच्च न्यायालयाने सार्वजनिक उद्यानांमधील महिलांच्या सुरक्षिततेबाबत स्वतःहून दखल घेतली होती. सर्वोच्च न्यायालयाच्या या भूमिकेनंतर देशभरातील सार्वजनिक ठिकाणांच्या सुरक्षेचा मुद्दा ऐरणीवर आला. नागपूर महापालिकेच्या अखत्यारीतील अनेक उद्यानांमध्ये खासगी सुरक्षा रक्षकांची पुरेशी संख्या नसल्याने अशा जागांवर असामाजिक घटकांचा वावर वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात होती. या सर्व बाबींची गांभीर्याने दखल घेत नागपूर पोलिसांनी स्थानिक पातळीवर पुढाकार घेऊन ही सुरक्षा व्यवस्था अत्यंत मजबूत केली आहे. महिला सुरक्षेसाठी शहरात तैनात करण्यात आलेल्या १२ निर्भया पथकांमध्ये विशेष प्रशिक्षित महिला पोलीस अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे. ही पथके केवळ साधी गस्त घालून थांबत नाहीत, तर शाळा, महाविद्यालये, कोचिंग क्लासेस, बाजारपेठा आणि महिलांच्या कामाच्या ठिकाणी जाऊन विद्यार्थिनी व महिलांशी थेट संवाद साधतात. संशयास्पद हालचाली करणाऱ्या टवाळखोरांवर तात्काळ दंडात्मक व प्रतिबंधात्मक कारवाई करण्याचे अधिकार या पथकांना देण्यात आले आहेत. यामुळे छेडछाड, अश्लील शेरेबाजी किंवा महिलांचा पाठलाग करणाऱ्या असामाजिक घटकांमध्ये पोलिसांचा मोठा धाक निर्माण झाला आहे. सुरक्षेची ही यंत्रणा अधिक सक्षम करण्यासाठी पोलिसांनी केवळ गस्तीवर अवलंबून न राहता आंतरविभागीय समन्वयावरही भर दिला आहे. महापालिकेच्या सहकार्याने उद्यानांच्या तुटलेल्या संरक्षक भिंती दुरुस्त करणे, झाडांच्या वाढलेल्या फांद्या छाटून दिव्यांचा प्रकाश रस्त्यांवर येईल अशी व्यवस्था करणे आणि निर्जन भागात महापालिकेच्या माध्यमातून नवीन हायमास्ट दिवे लावण्याचे काम वेगाने सुरू आहे. तसेच, ज्या भागांत सीसीटीव्ही कॅमेरे नाहीत, तिथे स्थानिक नागरिक, व्यापारी आणि शासकीय निधीच्या माध्यमातून नवीन कॅमेरे बसवण्याच्या प्रक्रियेला गती देण्यात आली आहे. नागपूर पोलिसांच्या या सुनियोजित उपक्रमामुळे शहरातील महिला, नोकरदार वर्ग आणि विद्यार्थिनींमध्ये मोठ्या प्रमाणावर विश्वासाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. रात्रीच्या वेळी प्रवास करणाऱ्या महिलांना निर्भयपणे घराबाहेर पडता यावे, यासाठी नियंत्रण कक्षाशी जोडलेल्या हेल्पलाइन क्रमांकांचा प्रसारही व्यापक केला जात आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड, निर्भया पथकांची सक्रियता आणि पारदर्शक डिजिटल देखरेख यामुळे नागपूर शहरात महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी एक मजबूत आणि विश्वासार्ह सुरक्षा कवच तयार झाले असून गुन्हेगारी प्रवृत्तींना आळा घालण्यासाठी हे पाऊल अत्यंत प्रभावी ठरणार आहे.
Leave a Reply