स्थान: नागपूर
नागपूर विभाग पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीतील मतमोजणी आता केवळ दोन प्रमुख उमेदवारांमधील चुरशीपुरती मर्यादित राहिलेली नाही. अवैध ठरवण्यात आलेल्या मतपत्रिकांवरूनही वाद निर्माण झाला आहे. भाजपचे उमेदवार सुधाकर कोहळे यांनी अवैध मतांची पुन्हा तपासणी करण्याची मागणी केली असून, मतमोजणीत अनियमितता आढळल्यास न्यायालयात जाण्याचा इशारा दिला आहे. त्यामुळे निकालाच्या प्रतीक्षेबरोबरच मतमोजणी प्रक्रियेच्या पारदर्शकतेचा मुद्दाही महत्त्वाचा ठरला आहे.
अवैध मतपत्रिकांवरून कोहळेंचा आक्षेप
सुधाकर कोहळे यांच्या नावासमोर पसंतीक्रमातील ‘१’ ऐवजी ‘२’ लिहिल्यामुळे सुमारे तीन हजार मतपत्रिका अवैध ठरल्याचे वृत्त समोर आले आहे. या मतपत्रिकांची तपासणी योग्य पद्धतीने झाली आहे का, याबाबत कोहळे यांनी प्रश्न उपस्थित केला आहे. त्यांच्या मते, अनेक मते चुकीच्या पद्धतीने अवैध ठरवण्यात आली असण्याची शक्यता आहे.
मात्र, या मतपत्रिका नेमक्या कोणत्या नियमांनुसार अवैध ठरवण्यात आल्या आणि त्यांची फेरतपासणी करण्यात येणार आहे का, याबाबत अधिकृत स्पष्टीकरण उपलब्ध झाल्याशिवाय अंतिम निष्कर्ष काढता येणार नाही. उमेदवाराने केलेला आक्षेप आणि निवडणूक यंत्रणेचा अधिकृत निर्णय या दोन वेगळ्या बाबी आहेत.
कोहळे आणि वंजारी यांच्यात चुरस कायम
उपलब्ध मतमोजणीच्या आकडेवारीनुसार, भाजपचे सुधाकर कोहळे यांना ६१ हजार १ मते, तर काँग्रेसचे अभिजित वंजारी यांना ५६ हजार ७३० मते मिळाली आहेत. या आकडेवारीनुसार कोहळे यांची आघाडी ४ हजार २७१ मतांची असल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.
मात्र, पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीत पसंतीक्रमानुसार मतमोजणी होत असल्याने एखाद्या फेरीतील आघाडी म्हणजे अंतिम विजय असे मानता येत नाही. बाद होणाऱ्या उमेदवारांच्या मतपत्रिकांवरील पुढील पसंतीची मते नियमानुसार पात्र उमेदवारांकडे वर्ग केली जातात. त्यामुळे पुढील फेऱ्यांमध्ये आघाडीचे गणित बदलू शकते.
अनेक उमेदवारांच्या बाद फेऱ्या बाकी
मतमोजणीदरम्यान ३८ उमेदवारांपैकी आतापर्यंत २५ उमेदवार बाद झाल्याचे वृत्त आहे. त्यांच्या मतपत्रिकांवरील पुढील पसंतीच्या मतांची मोजणी करण्यात आली आहे. मात्र, तिसऱ्या क्रमांकावरील नितेश कराळे यांच्यासह काही उमेदवारांच्या बाद फेऱ्या अद्याप बाकी असल्याने निकालाबाबत अनिश्चितता कायम आहे.
नितेश कराळे यांना २४ हजार २४९ मते मिळाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. त्यांच्याशिवाय संजय थुल यांना ३ हजार ९१, सुमेध गडपायले यांना १ हजार ९६, मंगेश वानखेडे यांना १ हजार २९ आणि अतुल देशमुख यांना ९२१ मते मिळाली आहेत. या उमेदवारांच्या मतपत्रिकांवरील पुढील पसंतीची मते कोणाच्या खात्यात किती जमा होतात, यावर कोहळे आणि वंजारी यांच्यातील अंतर कमी-जास्त होण्याची शक्यता आहे.
पुढील पसंतीच्या मतांची भूमिका निर्णायक
पसंतीक्रमावर आधारित निवडणुकीत मतदाराने दिलेला पुढील पसंतीक्रम निकालाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरू शकतो. मात्र, सर्व मते थेट दुसऱ्या क्रमांकावरील उमेदवाराला मिळतात असे नाही. मतपत्रिकेवरील वैध पसंतीक्रम आणि लागू असलेल्या मतमोजणीच्या नियमांनुसार मतांचे हस्तांतरण केले जाते. त्यामुळे प्रत्यक्ष फेरीचे आकडे समोर आल्यानंतरच कोणत्या उमेदवाराला किती फायदा झाला, हे स्पष्ट होईल.
मतमोजणीतील पारदर्शकता महत्त्वाची
निवडणूक प्रक्रियेवरील विश्वास टिकवण्यासाठी मतपत्रिका अवैध ठरवण्याचे निकष स्पष्ट असणे आणि आक्षेपांची नियमानुसार दखल घेतली जाणे आवश्यक आहे. उमेदवारांना नियमांनुसार आक्षेप नोंदवण्याचा आणि योग्य कायदेशीर मार्ग स्वीकारण्याचा अधिकार आहे. त्याच वेळी, पुराव्यांवर आधारित अधिकृत तपासणी होण्यापूर्वी मतमोजणीत गैरप्रकार झाल्याचा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.
सध्या कोहळे यांची आघाडी कायम असली, तरी उर्वरित बाद फेऱ्या आणि अवैध मतपत्रिकांबाबतचा वाद यामुळे अंतिम निकालाची प्रतीक्षा वाढली आहे. पुढील मतमोजणीचे अधिकृत आकडे आणि निवडणूक यंत्रणेचे स्पष्टीकरण यानंतरच या निवडणुकीचे अंतिम चित्र स्पष्ट होणार आहे.
Leave a Reply