स्थान: Nagpur
वार्ताहर: साहिल येरने
नागपूर शहरात गणेशोत्सवाचा भव्य सोहळा आणि विसर्जन मिरवणुका शांततेत पार पडून तीन दिवस उलटले तरी शहरातील सार्वजनिक रस्ते, प्रमुख चौक आणि मोकळ्या मैदानांवर उभारण्यात आलेले तात्पुरते मंडप, बांबूचे भलेमोठे सांगाडे आणि फलक अद्यापही जैसे थे स्थितीत उभे आहेत. विसर्जनानंतर त्वरित ही सर्व तात्पुरती बांधकामे हटवून रस्ते पूर्ववत मोकळे करणे अपेक्षित असताना, अनेक गणेशोत्सव मंडळांनी याकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष केले आहे. यामुळे शहरातील रस्ते अरुंद झाले असून दररोज ये-जा करणाऱ्या हजारो वाहनधारकांना आणि पादचाऱ्यांना प्रचंड वाहतूक कोंडीचा सामना करावा लागत आहे. विशेषतः उपनगरांमधील खेळाची मैदाने अडवली गेल्यामुळे लहान मुले, खेळाडू आणि ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये प्रशासनाच्या संथ कारभाराबद्दल आणि संबंधित मंडळांच्या बेफिकिरीबद्दल तीव्र नाराजी व्यक्त होत आहे. शहरातील देव नगर आणि बजाज नगर यांसारख्या वर्दळीच्या निवासी तसेच व्यावसायिक भागांमध्ये ही समस्या अधिक गंभीर बनली आहे. मुख्य मार्गांवर आणि चौकांमध्ये सणोत्सवासाठी उभारण्यात आलेले भव्य मंडप, कमानी आणि स्वागताचे फलक अजूनही हटवण्यात आलेले नाहीत. विसर्जन पार पडल्यानंतर किमान दुसऱ्याच दिवशी हे साहित्य हटवणे गरजेचे होते. मात्र तीन ते चार दिवस उलटूनही रस्ते मोकळे करण्यात आलेले नाहीत. अनेक ठिकाणी रस्त्यांच्या कडेला बांबू, लाकडी फळ्या आणि पत्रे अस्ताव्यस्त पडलेले दिसून येत आहेत. त्यामुळे सकाळच्या आणि संध्याकाळच्या गर्दीच्या वेळेत वाहतूक पूर्णपणे मंदावत असून लहान-मोठे अपघात होण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. याशिवाय स्थानिक मैदानांवर उभारण्यात आलेले भव्य मंडप अजूनही उभे असल्याने स्थानिक रहिवाशांना संध्याकाळच्या फेरफटक्यासाठी किंवा मुलांच्या खेळासाठी जागा उरलेली नाही. या वाढत्या समस्येवर स्थानिक नागरिकांनी संतप्त प्रतिक्रिया दिल्या आहेत. देव नगर परिसरातील स्थानिक रहिवासी सुरेश अंजनगावकर यांनी मंडळांच्या भूमिकेवर आणि प्रशासकीय यंत्रणेवर थेट प्रश्न उपस्थित केले आहेत. त्यांनी स्पष्ट केले की, सार्वजनिक रस्ते आणि मैदाने तातडीने पूर्ववत करणे ही संबंधित मंडळांची प्राथमिक जबाबदारी आहे. अनेकदा उत्सवाची तयारी महिनाभरापूर्वीपासूनच सुरू केली जाते आणि रस्ते अडवले जातात; मात्र उत्सव संपल्यानंतर अनेक दिवस उलटले तरी ही मैदाने आणि रस्ते रिकामे केले जात नाहीत. यामुळे स्थानिक मुलांना खेळायला कोणतीही जागा उरत नाही. नागपूर महानगरपालिकेने अशा मंडळांवर केवळ अवलंबून न राहता मंडप हटवण्यासाठी आणि रस्ते पूर्ववत करण्यासाठी एक कठोर अंतिम मुदत लागू करणे अत्यंत आवश्यक आहे, अशी आग्रही मागणी अंजनगावकर यांनी केली. दरम्यान, या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी नागरिकांकडून काही महत्त्वाच्या उपाययोजना सुचवण्यात येत आहेत. बजाज नगर भागातील स्थानिक रहिवासी कृष्णा माहिरे यांनी या संदर्भात महापालिकेला एक व्यवहार्य सूचना केली आहे. माहिरे यांच्या मते, नागपूर महानगरपालिकेने गणेशोत्सवापूर्वी मंडळांना मंडप उभारणीची परवानगी देतानाच त्यांच्याकडून सुरक्षा अनामत रक्कम घेणे बंधनकारक केले पाहिजे. जर एखाद्या मंडळाने ठरवून दिलेल्या मुदतीत मंडप हटवून रस्ता आणि मैदान पूर्ववत स्वच्छ व दुरुस्त करून दिले नाही, तर त्यांची अनामत रक्कम जप्त केली जावी. तसेच त्या रकमेतून महापालिकेने स्वतः पुढाकार घेऊन रस्ते मोकळे करावेत आणि रस्त्यावरील खड्डे बुजवून दुरुस्ती करावी, असा ठोस उपाय त्यांनी मांडला आहे. नागरिकांच्या वाढत्या तक्रारी आणि रस्ते अडकल्याची वस्तुस्थिती लक्षात घेऊन नागपूर शहर वाहतूक पोलिसांनी आता याप्रकरणी थेट कारवाई करण्यास सुरुवात केली आहे. वाहतूक शाखेचे पोलीस उपायुक्त आदित्य मिरखेलकर यांनी या परिस्थितीची गंभीर दखल घेतली आहे. मिरखेलकर यांनी स्पष्ट केले की, वाहतूक पोलिसांनी शहरातील विविध भागांत रस्त्यांवर असलेले तात्पुरते सांगाडे, मंडप आणि अडथळे हटवण्याची विशेष मोहीम हाती घेतली आहे. पुढील दोन दिवसांत हे सर्व अनधिकृत व पडून असलेले अडथळे हटवून शहरातील सर्व रस्ते आणि चौक वाहतुकीसाठी पूर्णपणे सुरळीत व मोकळे केले जातील, अशी ग्वाही त्यांनी दिली आहे. पोलिसांच्या या भूमिकेमुळे नागरिकांना लवकरच दिलासा मिळण्याची अपेक्षा निर्माण झाली आहे. नागपूर शहरात दरवर्षी गणेशोत्सव मोठ्या उत्साहात आणि भक्तिभावाने साजरा केला जातो. शहरात शेकडो सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळे आकर्षक देखावे आणि भव्य मंडप उभारतात. या उत्सवाला नागरिकांचा मोठा पाठिंबा असतो; परंतु उत्सव संपल्यानंतर रस्त्यांची होणारी दुरवस्था आणि त्याकडे होणारे दुर्लक्ष ही दरवर्षीचीच डोकेदुखी ठरत आहे. मंडप उभारताना रस्त्यांवर खोल खड्डे खणले जातात, ज्यांची डागडुजी बहुतांश मंडळे करत नाहीत. विसर्जनानंतर मंडप हटवण्यास आठवडाभर किंवा त्याहून अधिक काळ लावला जातो. त्यामुळे सणाचा आनंद संपल्यानंतर सामान्य नागरिकांना वाहतूक कोंडी, खड्डे आणि धुळीचा मनस्ताप सहन करावा लागतो. स्थानिक प्रशासनाने गणेशोत्सव संपताच तातडीने स्वच्छता आणि अडथळे दूर करण्याची मोहीम राबवणे अपेक्षित असते. नागपूर महानगरपालिका आणि वाहतूक पोलीस यांच्यात योग्य समन्वयाचा अभाव असल्यामुळे दरवर्षी विसर्जनानंतर अशी परिस्थिती निर्माण होते, असा आरोपही नागरिक करत आहेत. रस्त्यांवरील बांबू आणि पत्रे तात्काळ हटवून ज्या ठिकाणी खड्डे पडले आहेत, त्यांची त्वरित दुरुस्ती केली जावी, अशी मागणी जोर धरत आहे. सार्वजनिक उत्सव साजरा करताना नागरिकांच्या दैनंदिन जगण्याला कोणतीही बाधा पोहोचणार नाही, याची काळजी उत्सव समित्यांनी स्वतःहून घेतली पाहिजे. शहरातील सामाजिक कार्यकर्ते आणि सुजाण नागरिकांचे म्हणणे आहे की, नागपूर महानगरपालिकेने भविष्यात सर्व प्रकारच्या सण-उत्सवांसाठी एक निश्चित कार्यप्रणाली लागू करणे गरजेचे आहे. मंडप उभारणीच्या परवानगी अर्जातच विसर्जनानंतर जास्तीत जास्त अठ्ठेचाळीस तासांच्या आत संपूर्ण परिसर स्वच्छ करून रस्ता वाहतुकीस खुला करण्याचे प्रतिज्ञापत्र मंडळांकडून लिहून घेतले पाहिजे. जर मंडळांनी दिलेल्या मुदतीत रस्ते मोकळे केले नाहीत, तर पुढील वर्षी त्यांना मंडप उभारणीची परवानगी नाकारण्यासारखी कठोर पावले उचलली गेली पाहिजेत. जोपर्यंत प्रशासकीय पातळीवर अशी कडक अंमलबजावणी होत नाही, तोपर्यंत दरवर्षी गणेशोत्सवानंतर रस्ते आणि मैदाने अडकून पडण्याची ही समस्या वारंवार उद्भवत राहील. सध्या तरी वाहतूक पोलिसांनी दिलेल्या दोन दिवसांच्या मुदतीकडे नागपूरकरांचे लक्ष लागले असून, शहर लवकरात लवकर मंडपमुक्त आणि खड्डेमुक्त होईल अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.
Leave a Reply