स्थान: पुणे
पुणे : महाराष्ट्राच्या सहकार चळवळीला नवी दिशा देण्याबरोबरच सहकार क्षेत्राचा विस्तार देशभर करण्यासाठी केंद्र सरकारने महत्त्वपूर्ण पावले उचलली आहेत. पुण्यात सहकार मंत्रालयाचे पश्चिम विभागीय कार्यालय सुरू करण्यात येत असून, बंद पडलेली तळेगाव येथील नॅशनल हेवी इंजिनिअरिंग को-ऑपरेटिव्ह लिमिटेड ही बहुराज्य सहकारी संस्था पुन्हा सुरू करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. यासाठी तब्बल दीड हजार कोटी रुपयांचे वित्तीय सहाय्य दिले जाणार आहे. त्याचबरोबर सहकारी तत्त्वावर आधारित कमिशनविरहित भारत टॅक्सी सेवेमुळे टॅक्सीचालकांना स्वतःच्या व्यवसायाचे मालक होण्याची संधी मिळेल, असे केंद्रीय गृहमंत्री तथा सहकार मंत्री अमित शाह यांनी सांगितले.
पुण्यात सहकार मंत्रालयाचे पश्चिम विभागीय कार्यालय
पुणे येथे सहकारी संस्थांचे केंद्रीय निबंधक (सीआरसीएस) यांच्या पश्चिम विभागीय कार्यालयाचे उद्घाटन अमित शाह यांच्या हस्ते दूरदृश्य प्रणालीद्वारे करण्यात आले. देशाच्या पश्चिम विभागातील सहकारी संस्थांना मार्गदर्शन, सहकार्य आणि प्रशासकीय सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी हे कार्यालय महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे.
महाराष्ट्राला सहकार चळवळीचा समृद्ध वारसा लाभला आहे. या चळवळीतील अनुभव आणि यशस्वी सहकारी मॉडेल देशातील अन्य भागांपर्यंत पोहोचविण्याचा केंद्र सरकारचा प्रयत्न असल्याचे अमित शाह यांनी स्पष्ट केले. पुण्यातील पश्चिम विभागीय कार्यालयामुळे सहकारी संस्थांना त्यांच्या कामकाजासाठी अधिक सुलभ प्रशासकीय मदत मिळण्याची अपेक्षा आहे.
बंद पडलेली संस्था दीड हजार कोटींच्या सहाय्याने पुन्हा सुरू होणार
तळेगाव येथील नॅशनल हेवी इंजिनिअरिंग को-ऑपरेटिव्ह लिमिटेड या बहुराज्य सहकारी संस्थेच्या पुनरुज्जीवन प्रकल्पाचे भूमिपूजनही यावेळी करण्यात आले. दीर्घकाळापासून बंद असलेली ही संस्था दीड हजार कोटी रुपयांच्या वित्तीय सहाय्याने पुन्हा कार्यान्वित करण्यात येणार आहे.
बंद पडलेल्या सहकारी संस्थांचे पुनरुज्जीवन करणे हे सहकार क्षेत्राच्या बळकटीकरणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे पाऊल ठरू शकते. एखादी संस्था पुन्हा सुरू झाल्यास तिच्याशी संबंधित आर्थिक व्यवहार, औद्योगिक उपक्रम आणि रोजगाराच्या संधींनाही चालना मिळण्याची शक्यता असते. मात्र, या संस्थेच्या पुनरुज्जीवनासाठीच्या पुढील कामकाजाचा तपशील आणि प्रत्यक्ष उत्पादन सुरू होण्याची कालमर्यादा याबाबत अधिक माहिती समोर येणे बाकी आहे.
भारत टॅक्सीमुळे चालकांना मालकीची संधी
या कार्यक्रमातील आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे पुण्यासाठी भारत टॅक्सी सेवेचा प्रारंभ. सहकारी तत्त्वावर आधारित असलेली ही सेवा कमिशनविरहित असल्याचे अमित शाह यांनी सांगितले. या माध्यमातून टॅक्सीचालकांना केवळ चालक म्हणून काम करण्याऐवजी स्वतःच्या सेवेचे मालक होण्याची संधी मिळणार आहे.
सध्या टॅक्सी व्यवसायात चालक आणि सेवा पुरवणाऱ्या डिजिटल प्लॅटफॉर्ममधील आर्थिक व्यवहार हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे. अशा परिस्थितीत सहकारी तत्त्वावर आधारित पर्याय उपलब्ध झाल्यास चालकांच्या आर्थिक सहभागाला आणि मालकी हक्काच्या संकल्पनेला प्रोत्साहन मिळू शकते. भारत टॅक्सीच्या माध्यमातून चालकांना किती आर्थिक फायदा होतो आणि प्रवाशांना कोणत्या सुविधा मिळतात, हे सेवेच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीनंतर स्पष्ट होईल.
मान्यवरांची उपस्थिती
तळेगाव येथील पुनरुज्जीवन प्रकल्पाचे भूमिपूजन, पुण्यातील पश्चिम विभागीय कार्यालयाचे उद्घाटन आणि भारत टॅक्सी सेवेच्या प्रारंभप्रसंगी विविध मान्यवर उपस्थित होते.
यावेळी उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार, केंद्रीय सहकार राज्यमंत्री कृष्णपाल गुर्जर, केंद्रीय नागरी विमान वाहतूक व सहकार राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोळ, उच्च व तंत्रशिक्षण मंत्री चंद्रकांतदादा पाटील, नगर विकास राज्यमंत्री माधुरी मिसाळ, खासदार श्रीरंग बारणे, आमदार सुनील शेळके, माजी आमदार संजय (बाळा) भेगडे आणि केंद्रीय सहकार सचिव आशिषकुमार भुटानी उपस्थित होते.
सहकार क्षेत्राला नवी दिशा मिळणार?
पुण्यातील या कार्यक्रमातून सहकार क्षेत्राच्या विस्तारासाठी तीन महत्त्वाचे उपक्रम पुढे आले आहेत. पश्चिम विभागीय कार्यालयाच्या माध्यमातून सहकारी संस्थांना प्रशासकीय मदत, नॅशनल हेवी इंजिनिअरिंग संस्थेच्या पुनरुज्जीवनातून औद्योगिक सहकाराला चालना आणि भारत टॅक्सीच्या माध्यमातून चालकांना सहकारी व्यवसायाची संधी उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
या तिन्ही उपक्रमांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी किती प्रभावी ठरते, यावर त्यांचे यश अवलंबून असेल. विशेषतः बंद पडलेल्या संस्थेचे पुनरुज्जीवन आणि टॅक्सीचालकांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्याचे उद्दिष्ट कितपत साध्य होते, हे आगामी काळात महत्त्वाचे ठरणार आहे.















Leave a Reply