स्थान: लोकहित newsroom
वार्ताहर: साहिल येरने
अयोध्या येथील भव्य राम मंदिरात भाविकांनी श्रद्धेने अर्पण केलेल्या देणग्यांची मोजणी करताना झालेल्या कथित चोरी आणि अपहार प्रकरणात विशेष तपास पथकाने अतिरिक्त जिल्हा न्यायाधीश लाचलुचपत प्रतिबंधक न्यायालयात आरोपपत्र दाखल केले आहे. अटकेच्या नव्वद दिवसांच्या वैधानिक मुदतीत पोलिसांनी तुरुंगात असलेल्या सर्व आठ आरोपींविरुद्ध हे सविस्तर आरोपपत्र सादर केले. या प्रकरणात दाखल करण्यात आलेल्या आरोपपत्राचा आकार प्रचंड मोठा असून, जोडपत्रे, कागदपत्रे आणि डिजिटल पुराव्यांसह यात सुमारे चौऱ्याहत्तर हजार पानांचा समावेश आहे. न्यायालयात हे भक्कम पुरावे आणि आरोपपत्र चार मोठ्या पेट्यांमध्ये आणण्यात आले होते.
या संवेदनशील प्रकरणात तुरुंगात असलेल्या सर्व आठ आरोपींवर कडक कायदेशीर कलमान्वये गुन्हे नोंदवण्यात आले आहेत. आरोपींमध्ये राम शंकर यादव ऊर्फ टिंकू यादव, अनुकल्प मिश्रा, अविनाश शुक्ला, करुणेश पांडे, मनीष कुमार यादव, लवकुश मिश्रा, रमाशंकर मिश्रा आणि सुभाष श्रीवास्तव यांचा समावेश आहे. पोलिसांच्या तपास अहवालानुसार, या सर्व संशयितांवर फौजदारी विश्वासघात अर्थात क्रिमिनल ब्रीच ऑफ ट्रस्ट आणि भ्रष्टाचार प्रतिबंधक कायद्याच्या विविध कलमांखाली आरोप निश्चित करण्यात आले आहेत. देणगी कक्षात नेमणुकीस असताना भाविकांनी दानपेटीत टाकलेली आणि मोजणीसाठी समोर आलेली रोकड गैरमार्गाने स्वतःकडे वळवल्याचा ठपका या आरोपींवर ठेवण्यात आला आहे.
विशेष तपास पथकाने केलेल्या सखोल तांत्रिक आणि प्रत्यक्ष तपासामध्ये अनेक धक्कादायक बाबी समोर आल्या आहेत. मंदिरातील देणगी मोजणी कक्षातील सीसीटीव्ही फुटेजच्या सूक्ष्म विश्लेषणादरम्यान पैसे लपवण्याच्या आणि चोरण्याच्या तब्बल एकशे पाच घटना उघडकीस आल्या. या संशयित हालचालींच्या आधारे पोलिसांनी आरोपींच्या मुसक्या आवळल्या होत्या. संपूर्ण कारवाई दरम्यान पोलिसांनी आरोपींकडून सुमारे एकूण्याऐंशी लाख पंच्याऐंशी हजार रुपयांची रोकड जप्त केली आहे. अयोध्येचे वरिष्ठ पोलीस अधीक्षक गौरव ग्रोव्हर यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, न्यायालयाने हे आरोपपत्र स्वीकारले असून त्यात गुन्ह्याचा संपूर्ण कट, सीसीटीव्ही फुटेज, जप्त केलेली रोकड आणि साक्षीदारांचे जबाब यांचा सविस्तर तपशील जोडण्यात आला आहे.
दरम्यान, न्यायालयात आरोपपत्र दाखल झाल्यानंतर या खटल्याला नवे वळण मिळाले आहे. बार असोसिएशनचे अध्यक्ष कालिका प्रसाद तिवारी यांच्या नेतृत्वाखाली वकिलांच्या एका गटाने आरोपपत्र दाखल करण्याच्या प्रक्रियेवर आणि कार्यपद्धतीवर तीव्र आक्षेप नोंदवले आहेत. न्यायालयाने या आरोपपत्राची औपचारिक दखल घेण्यापूर्वी वकिलांचे म्हणणे व कायदेशीर आक्षेप ऐकून घ्यावेत, अशी मागणी करत न्यायालयात विरोध दर्शवण्यात आला. या कायदेशीर पेचप्रसंगामुळे आणि वकिलांच्या विरोधामुळे आरोपी सुभाष श्रीवास्तव आणि राम शंकर यादव यांच्या जामीन अर्जावरील सुनावणी लांबणीवर पडल्याची माहिती बचाव पक्षाचे वकील कुल शेखर सिंग यांनी दिली.
आरोपपत्राच्या पानांच्या संख्येबाबत प्रसारमाध्यमांमध्ये काही तफावत दिसून आली होती. काही प्राथमिक वृत्तांमध्ये पानांची संख्या चाळीस हजार ते सत्तर हजारांच्या दरम्यान असल्याचे म्हटले गेले होते. मात्र प्रमुख वृत्तस्रोत आणि तपास अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलेल्या माहितीनुसार, मुख्य आरोपपत्र, साक्षीदारांचे शेकडो जबाब, बँकेचे व्यवहार, फॉरेन्सिक अहवाल आणि पंचनामे मिळून कागदपत्रांची संख्या सुमारे त्र्याहत्तर हजार चारशे ऐंशी ते चौऱ्याहत्तर हजारांच्या घरात पोहोचली आहे. तपास पथकाने सादर केलेले हे सर्व दस्तऐवज अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने न्यायालयासमोर ठेवण्यात आले आहेत.
या प्रकरणाच्या मूळ पार्श्वभूमीचा विचार करता, राम मंदिरात भाविकांचा वाढता ओघ लक्षात घेऊन दररोज मोठ्या प्रमाणावर देणग्या गोळा होत असतात. जून महिन्यात देणग्या मोजणी प्रक्रियेदरम्यान रकमेची अफरातफर होत असल्याचा संशय व्यवस्थापनाला आला होता. त्यानंतर रीतसर प्राथमिक माहिती अहवाल नोंदवून सर्वोच्च न्यायालयाच्या मानकांनुसार विशेष तपास पथक गठीत करण्यात आले होते. तपासादरम्यान पोलिसांनी श्रीराम जन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टच्या कार्यपद्धतीचीही पडताळणी केली. या तपासात चंपत राय, डॉ. अनिल मिश्र आणि गोपाल राव यांसारख्या ट्रस्टच्या वरिष्ठ पदाधिकाऱ्यांची कोणतीही संशयास्पद भूमिका नसल्याचे स्पष्ट झाले असून त्यांना या प्रकरणात क्लिन चिट देण्यात आली आहे. या पदाधिकाऱ्यांना आता या खटल्यात सरकारी साक्षीदार बनवण्यात आले आहे.
तसेच देणग्यांची मोजलेली रक्कम प्रत्यक्ष बँकेत जमा करताना बँक स्तरावर कोणताही गैरप्रकार किंवा तफावत झाली नसल्याचेही तपासात निष्पन्न झाले आहे. केवळ मोजणी कक्षात कार्यरत असलेल्या काही कर्मचाऱ्यांनी संगनमत करून हा अपहार केल्याचे पुराव्यांवरून सिद्ध झाले आहे. राम मंदिर प्राणप्रतिष्ठेनंतर जगभरातील कोट्यवधी भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेल्या या पवित्र वास्तूमध्ये घडलेल्या या गैरव्यवहारामुळे मोठी खळबळ उडाली होती. मात्र, पोलिसांनी नव्वद दिवसांच्या आत न्यायालयात इतके विस्तृत आणि पुराव्यांनी भरलेले आरोपपत्र दाखल करून तपास वेगाने पूर्ण केला आहे. आता लाचलुचपत प्रतिबंधक न्यायालय या आरोपपत्रावर पुढील सुनावणीदरम्यान काय निर्णय घेते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
