स्थान: Nepal up
वार्ताहर: साहिल येरने
नेपाळच्या डोंगराळ भागात झालेल्या संततधार आणि मुसळधार पावसामुळे गंडक नदीच्या पाणीपातळीत प्रचंड वाढ झाली असून, त्याचा मोठा फटका बिहार आणि पूर्व उत्तर प्रदेशच्या सीमावर्ती जिल्ह्यांना बसला आहे. नेपाळमधून वाहत येणाऱ्या नारायणी अर्थात गंडक नदीतील पाण्याच्या प्रचंड दबावामुळे बिहारमधील पश्चिम चंपारण जिल्ह्यातील बगहा आणि उत्तर प्रदेशातील कुशीनगर परिसरातील नदीच्या तटबंधांना मोठे तडे गेले आहेत. अनेक ठिकाणी हे तटबंध तुटल्यामुळे शेकडो गावांमध्ये पुराचे पाणी शिरले असून जनजीवन पूर्णपणे विस्कळीत झाले आहे. नदीच्या वाढत्या पाणीपातळीमुळे वाल्मीकिनगर गंडक बॅरेजमधून मोठ्या प्रमाणावर विसर्ग सुरू करण्यात आला असून, यामुळे सखल भागातील गावांना पाण्याचा वेढा पडला आहे. परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून स्थानिक प्रशासनाने दोन्ही राज्यांतील संबंधित जिल्ह्यांमध्ये हाय अलर्ट जारी केला आहे. नेपाळच्या पाणलोट क्षेत्रात गेल्या काही दिवसांपासून सातत्याने सुरू असलेल्या अतिवृष्टीमुळे गंडक नदीने धोक्याची पातळी ओलांडली आहे. वाल्मीकिनगर बॅरेजमधून पाच लाख क्यूसेकपेक्षा जास्त पाण्याचा विसर्ग नोंदवला गेल्याने नदीकाठच्या भागात प्रचंड वेगाने पाणी पसरू लागले आहे. बगहा, बेतिया, बैरिया आणि नौतन यांसारख्या सखल तालुक्यांमधील गावांमध्ये मध्यरात्रीपासूनच पाणी शिरण्यास सुरुवात झाली. अचानक आलेल्या पुरामुळे स्थानिक नागरिकांचे मोठे हाल झाले असून, घरात पाणी शिरल्यामुळे अन्नधान्य, कपडे आणि घरगुती साहित्याचे अतोनात नुकसान झाले आहे. अनेक गावांचा मुख्य रस्त्यांशी असलेला संपर्क तुटला असून नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी पोहोचण्यासाठी कसरत करावी लागत आहे. पुराच्या पाण्यामुळे शेतीचेही प्रचंड नुकसान झाले असून उभी पिके पाण्याखाली गेली आहेत. बिहारमधील पश्चिम चंपारण जिल्ह्यासोबतच पूर्व उत्तर प्रदेशातील कुशीनगर आणि महाराजगंज जिल्ह्यांतील सीमावर्ती भागातही परिस्थिती बिकट बनली आहे. कुशीनगर जिल्ह्यातील उजव्या तीरावरील संरक्षक बंधाऱ्याचे नुकसान झाल्याने पुराचे पाणी थेट नागरी वस्त्यांमध्ये शिरले आहे. ग्रामीण भागातील अनेक कच्ची घरे वाहून गेली आहेत, तर पक्क्या घरांच्या पहिल्या मजल्यापर्यंत पाणी पोहोचले आहे. नदीच्या प्रवाहाचा वेग इतका तीव्र आहे की, बंधारे दुरुस्त करण्याचे काम प्रशासनासाठी मोठे आव्हान ठरत आहे. पूरस्थितीची माहिती मिळताच जलसंपदा विभाग आणि स्थानिक आपत्ती व्यवस्थापन पथके घटनास्थळी रवाना झाली असून, बाधित भागातील लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्याचे प्रयत्न युद्धपातळीवर सुरू आहेत. स्थानिक प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार, पूरग्रस्त भागातील नागरिकांसाठी तात्पुरती मदत शिबिरे उभारण्यात येत आहेत. पश्चिम चंपारण आणि कुशीनगर जिल्हा प्रशासनाने सर्व सरकारी अधिकारी व कर्मचाऱ्यांच्या सुट्ट्या रद्द केल्या असून त्यांना मदत कार्यात सक्रिय राहण्याचे आदेश दिले आहेत. नदीकाठच्या गावांमध्ये अडकलेल्या लोकांना बाहेर काढण्यासाठी स्थानिक बोटी आणि बचाव पथकांची मदत घेतली जात आहे. विशेषतः लहान मुले, वृद्ध आणि आजारी व्यक्तींना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्याला प्राधान्य दिले जात आहे. प्रशासनाकडून बाधित कुटुंबांना अन्न, पिण्याचे शुद्ध पाणी आणि वैद्यकीय मदत पुरवण्याची व्यवस्था केली जात आहे. पूर ओसरल्यानंतर साथीचे रोग पसरू नयेत यासाठी आरोग्य पथकांनाही सतर्क राहण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. गंडक नदीच्या पाणीपातळीतील ही विक्रमी वाढ पाहता प्रशासनाने नागरिकांना अफवांवर विश्वास न ठेवण्याचे आणि प्रशासकीय सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. नदीपात्राच्या जवळ न जाण्याचा, तसेच जलप्रवाह जास्त असलेल्या रस्त्यांवरून प्रवास न करण्याचा इशारा देण्यात आला आहे. जलसंपदा विभागाचे अभियंते तटबंधांच्या संवेदनशील भागांवर २४ तास लक्ष ठेवून असून, जिथे बंधाऱ्याला तडे गेले आहेत तिथे वाळूची पोती आणि माती टाकून प्रवाह अडवण्याचे तातडीचे काम हाती घेण्यात आले आहे. नेपाळमधील हवामानाचा अंदाज घेऊन पुढील काही तास अत्यंत महत्त्वाचे असल्याचे हवामान विभागाने स्पष्ट केले आहे. जर पावसाचा जोर कायम राहिला, तर नदीकाठच्या आणखी काही गावांमध्ये पाणी शिरण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. दोन्ही राज्यांतील सरकार आणि आपत्ती निवारण यंत्रणा परिस्थितीवर बारीक लक्ष ठेवून आहेत.
Leave a Reply