स्थान: Lokhit newsroom
वार्ताहर: साहिल येरने
अमेरिकेची सर्वोच्च केंद्रीय तपास संस्था फेडरल ब्युरो ऑफ इन्व्हेस्टिगेशन अर्थात एफबीआयने कुख्यात गुन्हेगार सतिंदरजीत सिंग उर्फ गोल्डी बराड याला जगातील दहा सर्वात मोठ्या फरारी गुन्हेगारांच्या म्हणजेच ‘टेन मोस्ट वॉन्टेड फ्युगेटिव्ह्ज’ यादीत अधिकृतपणे समाविष्ट केले आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर संघटित गुन्हेगारीचे मोठे जाळे चालवणाऱ्या या गुंडाच्या अटकेसाठी किंवा त्याच्या ठावठिकाण्याबद्दल खात्रीशीर माहिती देणाऱ्यास एफबीआयने तब्बल दहा लाख अमेरिकन डॉलर्स म्हणजेच भारतीय चलनानुसार सुमारे आठ ते नऊ कोटी रुपयांचे रोख बक्षीस जाहीर केले आहे. अमेरिकन भूमीवर संघटित गुन्हेगारी, खंडणी आणि अमली पदार्थांच्या तस्करीशी संबंधित कारवायांमध्ये सक्रिय सहभाग असल्याचा ठपका ठेवत एफबीआयने ही मोठी आंतरराष्ट्रीय कारवाई केली आहे.
एफबीआयच्या लॉस एंजेलिस क्षेत्रीय कार्यालयाकडून प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या माहितीनुसार, सतिंदरजीत सिंग उर्फ गोल्डी बराड हा या ऐतिहासिक आणि अत्यंत प्रतिष्ठेच्या मानल्या जाणाऱ्या फरारींच्या यादीत स्थान मिळवणारा ५४३ वा गुन्हेगार ठरला आहे. अमेरिकेच्या तपास यंत्रणांनी त्याच्यावर ‘रिको’ म्हणजेच रॅकेटियर इन्फ्लुएन्स्ड अँड करप्ट ऑर्गनायझेशन्स कायद्यांतर्गत गुन्हेगारी टोळी चालवण्याचा कट, सुनियोजित हत्यांची अंमलबजावणी करणे, मोठ्या प्रमाणावर खंडणी उकळणे तसेच अमली पदार्थ आणि घातक शस्त्रास्त्रांची बेकायदेशीर आंतरराष्ट्रीय तस्करी करणे यांसारखे अतिशय गंभीर गुन्हे दाखल केले आहेत. गोल्डी बराड हा केवळ उत्तर अमेरिकेतच नव्हे तर जगभरातील अनेक देशांमध्ये पसरलेल्या गुन्हेगारी सिंडिकेटचा मुख्य सूत्रधार असल्याचे तपासात समोर आले आहे.
अमेरिकेत लागू असलेला ‘रिको’ कायदा हा प्रामुख्याने माफिया आणि संघटित गुन्हेगारी सिंडिकेटचे कंबरडे मोडण्यासाठी वापरला जातो. या कायद्यांतर्गत टोळीच्या प्रमुखावर आणि प्रत्यक्ष गुन्हा करणाऱ्या हस्तकांवर समान कठोर कलमे लावली जातात. गोल्डी बराडवर अशा कलमांखाली गुन्हा दाखल होणे हे दर्शवते की अमेरिकन यंत्रणा त्याला केवळ एक वैयक्तिक गुन्हेगार न मानता मोठ्या आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी सिंडिकेटचा मुख्य संचालक मानत आहेत. या कारवाईविषयी अधिकृत माहिती देताना अमेरिकेचे फर्स्ट असिस्टंट युनायटेड स्टेट्स ॲटर्नी बिल एसायली यांनी स्पष्ट केले आहे की, आंतरराष्ट्रीय सीमांचा गैरफायदा घेऊन गुन्हेगारी साम्राज्य चालवणाऱ्या अशा धोकादायक घटकांना रोखण्यासाठी कॅनडा, युरोप आणि आशिया खंडातील सुरक्षा यंत्रणांसोबत अमेरिकन तपास यंत्रणा अत्यंत जवळून समन्वय साधत आहेत. गोल्डी बराड याच्यासारख्या गुन्हेगाराला पकडून तो पुन्हा कधीही समाजासाठी धोका निर्माण करू शकणार नाही याची खात्री करणे हे यंत्रणांचे मुख्य उद्दिष्ट असल्याचे त्यांनी सांगितले.
गोल्डी बराड हा मूळचा भारतीय वंशाचा असून तो भारतातील विविध तुरुंगांमध्ये शिक्षा भोगत असलेला कुख्यात गँगस्टर लॉरेन्स बिश्नोई याच्या आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी टोळीचा सर्वात प्रमुख हस्तक मानला जातो. भारतामधून फरार झाल्यानंतर तो प्रामुख्याने कॅनडा आणि अमेरिकेतून बिश्नोई गँगच्या जागतिक कारवायांचे व्यवस्थापन करत असल्याचे वारंवार समोर आले आहे. लॉरेन्स बिश्नोई टोळीचे जाळे केवळ भारतात मर्यादित नसून कॅनडा, अमेरिका आणि आखाती देशांपर्यंत विस्तारल्याचे गेल्या काही वर्षांत उघड झाले आहे. गोल्डी बराड याने आधुनिक तंत्रज्ञान, एन्क्रिप्टेड मेसेजिंग ॲप्स आणि हवाला नेटवर्कचा वापर करून या सिंडिकेटचे कामकाज चालवले आहे. स्थानिक पातळीवर गुंडांची भरती करणे, व्यावसायिकांकडून कोट्यवधी रुपयांची खंडणी गोळा करणे आणि परदेशात बसून हत्या घडवून आणणे ही त्याची कार्यपद्धती राहिली आहे.
यापूर्वी कॅनडा सरकारने देखील मे २०२३ मध्ये ‘बोलो प्रोग्राम’ अंतर्गत गोल्डी बराडला आपल्या देशातील २५ सर्वाधिक वॉन्टेड गुन्हेगारांच्या यादीत समाविष्ट केले होते. दुसरीकडे, भारत सरकारच्या गृह मंत्रालयाने २०२४ मध्ये बेकायदेशीर कारवाया प्रतिबंधक कायदा अर्थात युएपीए अंतर्गत गोल्डी बराडला अधिकृतपणे दहशतवादी म्हणून घोषित केले आहे. भारतात घडलेल्या अनेक हाय-प्रोफाइल हत्या, दहशतवादी कारवायांचे कट आणि राजकीय तसेच व्यावसायिक व्यक्तींना देण्यात आलेल्या धमक्यांच्या मागे त्याचा हात असल्याचा तपास यंत्रणांचा निष्कर्ष आहे. भारताच्या राष्ट्रीय तपास यंत्रणा म्हणजेच एनआयए आणि विविध राज्यांच्या पोलिसांकडे त्याच्याविरोधात डझनभर गंभीर गुन्हे नोंद आहेत.
एफबीआयची ‘टेन मोस्ट वॉन्टेड’ यादी ही जगभरातील सर्वात धोकादायक आणि फरारी गुन्हेगारांचा माग काढण्यासाठी अत्यंत प्रभावी मानली जाते. या यादीत नाव आल्यानंतर अमेरिकन गुप्तचर संस्था, स्थानिक पोलीस विभाग तसेच इंटरपोलचे सदस्य देश युद्धपातळीवर माहिती गोळा करण्याचे काम करतात. गोल्डी बराडवर जाहीर करण्यात आलेले दहा लाख डॉलर्सचे इनाम अत्यंत मोठे असून, यामुळे आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी जगतात आणि भूमिगत नेटवर्कमध्ये हालचालींची अचूक माहिती मिळण्याची शक्यता वाढली आहे. अमेरिकेतील कायद्यानुसार तपास यंत्रणा माहिती देणाऱ्या व्यक्तीची ओळख पूर्णपणे गुप्त ठेवतात.
अमेरिकेच्या या निर्णयामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर संघटित गुन्हेगारीविरोधातील लढ्याला नवी दिशा मिळाली आहे. भारत, कॅनडा आणि अमेरिका या तीन प्रमुख देशांमधील सुरक्षा यंत्रणांमध्ये वाढलेला गुप्तचर समन्वय अशा फरारी गुन्हेगारांचे जाळे नष्ट करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. सीमेपलीकडून चालवल्या जाणाऱ्या टोळीयुद्धाला चाप लावण्यासाठी पाश्चात्त्य देश आता अधिक आक्रमक भूमिका घेत असल्याचे यावरून स्पष्ट होते. गोल्डी बराडवर वाढलेला हा आंतरराष्ट्रीय दबाव लॉरेन्स बिश्नोई गँगच्या आर्थिक आणि गुन्हेगारी रसद पुरवठ्याला मोठा धक्का देणारा ठरेल, असा विश्वास सुरक्षा तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.
Leave a Reply