ईशान किशनचा मोठा खुलासा: टीम इंडियाबाहेर असताना कसा बदलला खेळ?

स्थान: Lokhit newsroom

वार्ताहर: साहिल येरने

भारतीय क्रिकेट संघाचा आक्रमक यष्टीरक्षक आणि फलंदाज ईशान किशन याने राष्ट्रीय संघातून बाहेर असतानाच्या कठीण कालखंडावर आणि मानसिक संघर्षावर अत्यंत मोकळेपणाने भाष्य केले आहे. संघातून वगळले गेल्यानंतर खंत व्यक्त करत बसण्यापेक्षा किंवा लोकांची सहानुभूती मिळवण्यापेक्षा आपण केवळ मैदानावर धावा काढण्यावर आणि स्वतःच्या चुका सुधारण्यावर संपूर्ण लक्ष केंद्रित केले, असा स्पष्ट खुलासा ईशानने केला आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पुनरागमन केल्यानंतर सातत्यपूर्ण कामगिरी करत असलेल्या या युवा खेळाडूने आपल्या कारकिर्दीतील सर्वात वादग्रस्त आणि आव्हानात्मक टप्प्याविषयी अनेक गोष्टी नव्याने समोर आणल्या आहेत. ईशान किशनचा हा प्रवास भारतीय क्रिकेटमधील चढ-उतारांचे वास्तव दाखवणारा ठरला आहे. २०२३ च्या अखेरीस दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यादरम्यान ईशान किशनने सततचा प्रवास, बायो-बबलचा जुना ताण आणि मानसिक थकवा यामुळे भारतीय संघ व्यवस्थापनाकडे विश्रांतीची मागणी केली होती. सलग सामने खेळून आणि अनेकदा अंतिम अकरा खेळाडूंमध्ये संधी न मिळूनही सतत संघासोबत प्रवास करावा लागल्यामुळे त्याच्यावर मोठा मानसिक दबाव आला होता. या थकव्यातून बाहेर पडण्यासाठी त्याने घेतलेल्या या विश्रांतीनंतर मात्र परिस्थितीने अनपेक्षित वळण घेतले. बीसीसीआयने सर्व केंद्रीय करारबद्ध खेळाडूंना देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये खेळणे अनिवार्य केले होते. मात्र, त्या कालावधीत ईशान किशनने रणजी करंडक स्पर्धेत भाग न घेतल्याने क्रिकेट वर्तुळात नाराजी पसरली. या शिस्तभंगाच्या पार्श्वभूमीवर फेब्रुवारी २०२४ मध्ये बीसीसीआयने त्याचे वार्षिक सेंट्रल कॉन्ट्रॅक्ट रद्द केले आणि त्याला राष्ट्रीय संघातूनही वगळण्यात आले. एका झटक्यात राष्ट्रीय संघातील स्थान आणि बोर्डाचा करार गमावणे कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय खेळाडूसाठी प्रचंड मोठा धक्का असतो. ईशान किशनसाठीही तो काळ मानसिकदृष्ट्या अत्यंत वेदनादायी ठरला. या संपूर्ण प्रकरणावर अलीकडेच दिलेल्या मुलाखतींमध्ये त्याने सांगितले की, संघातून बाहेर फेकले गेल्यानंतर त्याच्यासमोर दोन पर्याय होते. पहिला पर्याय म्हणजे परिस्थितीला दोष देत बसणे किंवा अन्याय झाल्याची भावना बाळगून सहानुभूतीची अपेक्षा करणे आणि दुसरा पर्याय म्हणजे शांत राहून आपल्या फलंदाजीतील उणिवा दूर करणे. ईशानच्या मते, कोणत्याही क्रीडापटूसाठी स्वतःला बळी ठरवून लोकांची सहानुभूती मिळवणे ही सर्वात सोपी गोष्ट असते. अशा रडगाण्याने तात्पुरती सहानुभूती मिळते खरी, पण त्याने गेलेले स्थान किंवा सन्मान परत मिळत नाही. त्यामुळेच आपण सहानुभूती मिळवण्याच्या मोहात न पडता कठोर परिश्रमांचा खडतर मार्ग निवडला. ईशानने स्पष्टपणे कबूल केले की त्या काळात त्याच्याकडूनही काही चुका घडल्या होत्या. मात्र त्या चुकांची पुनरावृत्ती न करता खेळात परिपक्वता आणणे हेच त्याचे मुख्य उद्दिष्ट होते. संघात परत येण्याचा एकमेव आणि अचूक मार्ग म्हणजे देशांतर्गत स्पर्धांमध्ये धावांचा डोंगर उभारणे हाच होता. त्यानुसार ईशानने झारखंडच्या राज्य संघाकडून खेळताना सर्व देशांतर्गत स्पर्धांना प्राधान्य दिले. सय्यद मुश्ताक अली टी-२० ट्रॉफी आणि दुलीप ट्रॉफी यांसारख्या प्रतिष्ठेच्या स्पर्धांमध्ये त्याने दमदार फलंदाजीचे प्रदर्शन केले. त्याने लाल चेंडूच्या क्रिकेटमध्ये तसेच मर्यादित षटकांच्या फॉरमॅटमध्येही खोऱ्याने धावा काढल्या आणि टीकाकारांना आपल्या बॅटने उत्तर दिले. देशांतर्गत क्रिकेटमधील या सातत्यपूर्ण शतकी आणि अर्धशतकी खेळींमुळे निवड समितीला पुन्हा एकदा त्याची दखल घेणे भाग पडले. या अथक परिश्रमांचे फळ म्हणून जानेवारी महिन्यात त्याचे भारतीय टी-२० संघात दिमाखदार पुनरागमन झाले. पुनरागमनाच्या या मालिकेत त्याने शतकी खेळी करत आपण कोणत्याही आव्हानाला तोंड देण्यास सज्ज असल्याचे सिद्ध केले. त्यानंतर मिळालेल्या प्रत्येक संधीचे त्याने सोने केले असून वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या मालिकेतही त्याने आपल्या बॅटची ताकद दाखवून दिली. ईशानच्या या यशस्वी पुनरागमनाने दाखवून दिले आहे की जर खेळाडूमध्ये जिद्द असेल, तर परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असली तरी त्यावर मात करता येते. पूर्वीच्या मुलाखतींमध्येही ईशानने आपल्या मानसिक अवस्थेविषयी गंभीर खुलासे केले होते. त्याने म्हटले होते की, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर द्विशतक झळकावूनही किंवा चांगल्या धावा करूनही दीर्घकाळ बेंचवर बसावे लागणे मानसिकदृष्ट्या सोपे नसते. अशा परिस्थितीत सततच्या प्रवासाचा शीण आणि भविष्याची अनिश्चितता यामुळे खेळाडू नैराश्यासारख्या स्थितीत पोहोचू शकतो. अशा कठीण प्रसंगी केवळ कुटुंबीयांनीच आपल्याला आधार दिला आणि परिस्थिती समजून घेतली, असे त्याने आवर्जून नमूद केले होते. क्रिकेटविश्वातील स्पर्धा इतकी तीव्र आहे की येथे टिकून राहण्यासाठी केवळ शारीरिक क्षमता नव्हे, तर मानसिक कणखरताही आवश्यक असते. ईशान किशनने संघर्षातून घेतलेली ही शिकवण आता अनेक नवोदित क्रिकेटपटूंसाठी आदर्श ठरत आहे. प्रशासकीय वाद, करारातील नुकसान आणि राष्ट्रीय संघातून झालेली गच्छंती या सर्व अडचणींवर मात करत त्याने पुन्हा एकदा भारतीय ड्रेसिंग रूममध्ये मानाचे स्थान मिळवले आहे. मैदानाबाहेरील वादांना मैदानातील धावांनी शांत करण्याचा हा अनुभव आपल्याला खेळाडू म्हणून अधिक प्रगल्भ बनवून गेला, असे तो सांगतो. आता भारतीय संघात मिळालेल्या संधीचा पुरेपूर फायदा उठवत आगामी मोठ्या स्पर्धांमध्ये भारताला विजय मिळवून देणे हेच त्याचे एकमेव ध्येय असल्याचे दिसते.