नागपुरात ऑनलाइन दत्तक प्रक्रियेद्वारे सात बालकांना मिळाले कुटुंब

नागपूर येथे नुकतीच एका महत्त्वपूर्ण आणि संवेदनशील मानवी प्रक्रियेत अत्यंत महत्त्वाची पायरी पार पडली आहे. केंद्रीय दत्तक प्राधिकरण म्हणजेच कारा नवी दिल्ली यांच्या मार्गदर्शक प्रणालीनुसार आणि शासनाच्या विविध नियमांच्या चौकटीत राहून नागपूरमध्ये तीन सप्टेंबर दोन हजार सव्वीस रोजी सात बालकांच्या दत्तक आदेशाची ऑनलाइन प्रक्रिया यशस्वीरित्या पूर्ण करण्यात आली. या ऑनलाइन प्रक्रियेच्या माध्यमातून सात निरागस बालकांना प्रेम, माया आणि एक सुरक्षित भवितव्य देणारे हक्काचे कुटुंब मिळाले आहे. या संपूर्ण घटनेमुळे अनेक बालकांच्या आयुष्याला एक नवी दिशा मिळण्याचा मार्ग सुकर झाला असून प्रशासकीय स्तरावरही याचे स्वागत केले जात आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून ही प्रक्रिया पार पाडल्यामुळे दत्तक व्यवस्थेतील पारदर्शकता, कायदेशीरता, सुलभता आणि कार्यशीलता अधिक बळकट होत असल्याचे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे. बालकांच्या सर्वोत्तम हिताला सर्वोच्च प्राधान्य देत शासनाच्या सर्व मार्गदर्शक तत्त्वांचे काटेकोरपणे पालन करून ही प्रक्रिया अमलात आणण्यात आली. दत्तक प्रक्रियेत सहभागी असलेल्या विविध शासकीय विभाग आणि सामाजिक संस्थांच्या उत्कृष्ट समन्वयामुळे बालकांना सुरक्षित आणि प्रेमळ कौटुंबिक वातावरण मिळण्याचा मार्ग अतिशय सुलभ झाला आहे. या विशेष दत्तक प्रक्रियेमध्ये एकूण सात बालकांचा समावेश होता, ज्यामध्ये आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील म्हणजे फ्रान्समधील एका बालकाचा देखील समावेश आहे. याशिवाय देशांतर्गत पातळीवर विचार केल्यास मुंबईमधील तीन बालके, पुण्यामधील दोन बालके आणि वर्धा येथील एका बालकाला या प्रक्रियेच्या माध्यमातून कायदेशीररीत्या पालक लाभले आहेत. अशा प्रकारे नागपूरमधून चालवलेल्या या समन्वयित मोहिमेमुळे विविध ठिकाणच्या बालकांना हक्काचे घर आणि पालक मिळाले आहेत. बालकांच्या पुनर्वसनासाठी आणि त्यांच्या सुरक्षित भवितव्याला केंद्रस्थानी ठेवून दत्तक प्रक्रियेला अधिक प्रभावी करण्याचा हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण प्रयत्न मानला जात आहे. या संपूर्ण प्रक्रियेच्या यशस्वी पूर्ततेमागे अनेक अधिकारी, प्रशासकीय यंत्रणा आणि सामाजिक संस्थांचे मोलाचे सहकार्य लाभले आहे. यामध्ये नागपूरचे जिल्हाधिकारी कुमार आशीर्वाद, जिल्हा महिला व बाल विकास अधिकारी सुनील मेसरे, जिल्हा बाल संरक्षण अधिकारी मुस्ताक पठाण, संरक्षण अधिकारी विनोद शेंडे, कायदा व परिवीक्षा अधिकारी सुजाता गुल्हाने यांच्यासह श्रद्धानंद दत्तक संस्था आणि ललिता गावडे यांचे विशेष सहकार्य लाभले. तसेच संबंधित विभागातील इतर अधिकारी, दत्तक घेण्यासाठी इच्छुक असलेले पालक आणि बाल संरक्षण यंत्रणेतील कर्मचाऱ्यांनी या प्रक्रियेत सक्रिय सहभाग नोंदवला. केंद्रीय दत्तक प्राधिकरणाच्या ऑनलाइन प्रणालीमुळे दत्तक प्रक्रियेतील विविध टप्पे अत्यंत नियमबद्ध पद्धतीने पार पडत आहेत. संस्थात्मक संगोपनामध्ये वाढणाऱ्या बालकांना या प्रणालीमुळे कायमस्वरूपी कुटुंब मिळण्यास खूप मोठी मदत होत आहे. महिला व बाल विकास मंत्रालय भारत सरकार अंतर्गत येणारे केंद्रीय दत्तक ग्रहण संसाधन प्राधिकरण म्हणजेच काराच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आणि बाल न्याय म्हणजेच मुलांची काळजी व संरक्षण अधिनियमाच्या नियमांनुसार ही संपूर्ण प्रक्रिया कायदेशीररीत्या राबवली जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या अधिसूचनेनुसार देशांतर्गत तसेच आंतरदेशीय दत्तक विधानाचे सर्व अधिकार योग्य त्या सुनावणीनंतर जिल्हाधिकाऱ्यांकडे प्रदान करण्यात आले आहेत. ऑनलाइन पोर्टलमधून सर्व कायदेशीर आणि नियमबद्ध टप्पे पार पाडून संस्थात्मक संगोपनातील बालकांना कायमस्वरूपी कुटुंब मिळवून देणे हा यामागील मुख्य उद्देश असतो आणि तो या निमित्ताने यशस्वीरीत्या साध्य करण्यात आला आहे. दत्तक प्रक्रियेबाबत बोलताना अनेकदा एक भावना व्यक्त केली जाते की दत्तक म्हणजे केवळ एका बालकाला राहण्यासाठी घर मिळणे नव्हे, तर एका निरागस आयुष्याला अमर्याद प्रेम, माया आणि एक सुरक्षित भविष्य मिळणे आहे. याच संवेदनशील भावनेतून दत्तक प्रक्रियेकडे पाहण्याची नितांत गरज असल्याचे यानिमित्ताने पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे. भविष्यातही अशाच प्रकारच्या पारदर्शक आणि कायदेशीर प्रक्रियेच्या माध्यमातून अधिकाधिक बालकांना त्यांचे हक्काचे कुटुंब मिळवून देण्यासाठी प्रशासकीय आणि सामाजिक यंत्रणा कटिबद्ध राहणार आहेत.