स्थान: Lokhit newsroom
वार्ताहर: साहिल येरने
नैनीताल आणि लगतच्या प्रमुख पर्यटन स्थळांवर पर्यटनाच्या नावाखाली वाहतूक नियमांची पायमल्ली करणाऱ्या भाड्याच्या दुचाकींवर पोलिसांनी मोठी धडक मोहीम हाती घेतली आहे. नैनीतालचे वरिष्ठ पोलीस अधीक्षक डॉ. मंजुनाथ टी. सी. यांच्या थेट आदेशानंतर वाहतूक आणि स्थानिक पोलिसांनी संयुक्तपणे राबवलेल्या विशेष तपासणी मोहिमेत तब्बल २५८ दुचाकी वाहनांवर दंडात्मक कारवाई करण्यात आली आहे, तर ७३ वाहने जागेवरच जप्त करण्यात आली आहेत. पर्यटकांना बेकायदेशीरपणे पिवळ्या नंबर प्लेटच्या टॅक्सी दुचाकी स्वतः चालवण्यासाठी देणाऱ्या व्यवसायिकांवर प्रशासनाने कडक बडगा उचलला असून, यामुळे संपूर्ण पर्यटन वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे.
पोलीस अधीक्षक (वाहतूक व गुन्हे) डॉ. जगदीश चंद्र यांच्या प्रत्यक्ष देखरेखीखाली ही विशेष कारवाई संपूर्ण नैनीताल जिल्ह्यात राबवण्यात आली. यामध्ये प्रामुख्याने हल्द्वानी, भीमताल, भवाली आणि भाविकांचे मोठे श्रद्धास्थान असलेल्या कैंची धाम परिसरावर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले होते. या मोहिमेदरम्यान वाहतूक नियमांचे आणि व्यावसायिक परमिटच्या अटींचे सर्रास उल्लंघन करणाऱ्या वाहनचालकांकडून सुमारे ४७ हजार रुपयांचे संयोजन शुल्क जागेवरच वसूल करण्यात आले आहे. याव्यतिरिक्त गंभीर गैरव्यवहार करणाऱ्या आणि वारंवार नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या पाच चालकांचे वाहन परवाने आणि परमिट कायमस्वरूपी रद्द करण्यासाठी प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाकडे सविस्तर अहवाल सादर करण्यात आला आहे.
या कारवाईमागील मुख्य तांत्रिक आणि कायदेशीर कारण म्हणजे मोटार वाहन कायद्यांतर्गत असलेल्या विविध नंबर प्लेटचे नियम समजून घेणे आवश्यक आहे. प्रशासनाने यासंदर्भात स्पष्ट निर्देश दिले आहेत की, पिवळ्या रंगाची नंबर प्लेट असलेली दुचाकी ही व्यावसायिक टॅक्सी बाइक या श्रेणीत मोडते. अशा प्रकारच्या वाहनाला फक्त त्याचा मूळ मालक किंवा परवानाधारक अधिकृत चालकच चालवू शकतो. पर्यटकांना अशा दुचाकीवर केवळ मागे बसून प्रवासी म्हणून प्रवास करण्याची मुभा असते; त्यांना स्वतः हे वाहन चालवण्याची कायद्याने अजिबात परवानगी नाही. दुसरीकडे, पर्यटकांना स्वतः चालवण्यासाठी दुचाकी भाड्याने देण्याकरिता रेंट-ए-कॅब किंवा रेंटल बाइक नियमावली लागू होते. या योजनेनुसार वाहनावर काळ्या रंगाची नंबर प्लेट आणि त्यावर पिवळ्या रंगात नोंदणी क्रमांक लिहिलेला असणे बंधनकारक असते.
मात्र, प्रत्यक्ष पर्यटन स्थळांवर अनेक स्थानिक व्यावसायिक अधिकृत नियमांना बगल देऊन पिवळ्या नंबर प्लेटच्या टॅक्सी दुचाकी पर्यटकांच्या हाती सोपवत असल्याचे तपासात उघड झाले होते. परमिटच्या अटींचे थेट उल्लंघन करून केवळ अधिक नफा कमावण्याच्या उद्देशाने असे प्रकार सर्रास सुरू होते. अनेक पर्यटक इतर राज्यांतून किंवा मैदानी भागांतून उत्तराखंडमध्ये येत असतात, जिथे त्यांना केवळ सपाट रस्त्यांवर दुचाकी चालवण्याचा सराव असतो. परंतु, नैनीताल, भीमताल आणि भवालीसारख्या अतिशय तीव्र वळणे, चढ-उतार आणि अरुंद रस्ते असलेल्या डोंगराळ भागांमध्ये दुचाकी चालवण्याचा त्यांना कोणताही पूर्वअनुभव नसतो. अपुऱ्या अनुभवामुळे अनेक पर्यटक घाटांमध्ये नियंत्रण गमावतात, ज्यामुळे अपघातांचे प्रमाण वाढून जीवितहानीचा धोका निर्माण होतो.
एसपी वाहतूक डॉ. जगदीश चंद्र यांनी या मोहिमेबाबत माहिती देताना स्पष्ट केले की, वीकेंडला आणि सुट्ट्यांच्या काळात नैनीताल तसेच कैंची धाम परिसरात पर्यटकांची प्रचंड गर्दी उसळते. अशा वेळी शेकडो पर्यटक बेकायदेशीरपणे भाड्याने घेतलेल्या दुचाकींवरून रस्त्यांवर फिरतात. डोंगर उतारावर निष्काळजीपणे, अतिवेगाने आणि नियमांचे उल्लंघन करून वाहने चालवल्यामुळे संपूर्ण महामार्गावर प्रचंड वाहतूक कोंडी निर्माण होते. स्थानिक नागरिक, रुग्णवाहिका आणि इतर अत्यावश्यक सेवांनाही या बेशिस्त वाहतुकीमुळे मोठा त्रास सहन करावा लागतो. वाहतूक व्यवस्था सुरळीत ठेवणे आणि पर्यटकांच्या सुरक्षेला प्राधान्य देणे या उद्देशातूनच पोलिसांनी हा कठोर पवित्रा घेतला आहे.
जिल्हा पोलीस प्रशासनाने सर्व हॉटेल व्यावसायिक, टूर ऑपरेटर्स आणि दुचाकी भाड्याने देणाऱ्या एजन्सींना कडक इशारा दिला आहे. पर्यटनाला चालना देणे हे महत्त्वाचे असले तरी प्रवाशांच्या सुरक्षेशी खेळून आणि शासकीय नियमांची पायमल्ली करून कोणताही व्यवसाय चालवू दिला जाणार नाही, असे पोलिसांनी ठामपणे सांगितले आहे. कोणत्याही व्यावसायिकाने जर अधिकृत परवान्याशिवाय किंवा चुकीच्या नंबर प्लेटची दुचाकी पर्यटकांना स्वतः चालवण्यासाठी दिली, तर संबंधित व्यक्तीवर थेट दंडात्मक व कायदेशीर कारवाई केली जाईल. याशिवाय अशा वाहनांचे परमिट आणि नोंदणी कायमस्वरूपी रद्द करण्याची शिफारस परिवहन विभागाकडे केली जाणार आहे.
पोलिसांच्या या आक्रमक भूमिकेमुळे आता नैनीतालला भेट देणाऱ्या पर्यटकांनाही विशेष खबरदारी घ्यावी लागणार आहे. नैनीताल किंवा उत्तराखंडच्या कोणत्याही पर्यटन स्थळी भेट देताना पर्यटकांनी वाहन भाड्याने घेण्यापूर्वी ते वाहन अधिकृत रेंटल नियमांनुसार काळ्या नंबर प्लेटचे आहे की नाही, याची पडताळणी करणे गरजेचे आहे. पिवळ्या नंबर प्लेटची व्यावसायिक टॅक्सी दुचाकी स्वतः चालवण्यासाठी भाड्याने घेतल्यास पर्यटकांनाही तपासणीदरम्यान कारवाईला सामोरे जावे लागू शकते. सुरक्षित प्रवासासाठी पर्यटकांनी अधिकृत नोंदणीकृत वाहनांचाच वापर करावा अथवा टॅक्सी बाइकवर चालकासह प्रवास करावा, असे आवाहन वाहतूक विभागाने केले आहे.
वरिष्ठ पोलीस अधीक्षक डॉ. मंजुनाथ टी. सी. यांच्या मार्गदर्शनाखाली ही कारवाई केवळ तात्पुरती नसून आगामी संपूर्ण पर्यटन हंगामात सातत्याने सुरू राहणार असल्याचे पोलिसांनी स्पष्ट केले आहे. पर्यटन स्थळांवर विविध ठिकाणी अचानक तपासणी नाके उभारण्यात आले असून, प्रत्येक व्यावसायिक दुचाकीची कागदपत्रे आणि नंबर प्लेट तपासली जात आहेत. वाहतूक शिस्तीचे काटेकोर पालन करून पर्यटनाचा आनंद घ्यावा, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कोणतीही सवलत दिली जाणार नाही, असा स्पष्ट संदेश प्रशासनाकडून देण्यात आला आहे.
Leave a Reply