स्थान: नवेगावबांध
नवेगावबांध : निसर्गाचा समतोल राखण्यात पक्ष्यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. पक्ष्यांचे वैविध्य, त्यांचे नैसर्गिक अधिवास आणि पर्यावरणातील योगदान समजून घेण्यासाठी पक्षी निरीक्षणासारखे उपक्रम महत्त्वाचे ठरतात. याच उद्देशाने वाइल्ड होप फाउंडेशन, अर्जुनी मोरगाव यांच्या वतीने नवेगावबांध राष्ट्रीय उद्यानात पक्षी सप्ताहानिमित्त विशेष कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. या उपक्रमात पक्षी निरीक्षण, पक्षी छायाचित्र प्रदर्शन आणि छायाचित्र स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले. पक्षी निरीक्षण मोहिमेदरम्यान तब्बल ५४ पक्षी प्रजातींची नोंद करण्यात आली.
१२ नोव्हेंबर रोजी आयोजित या कार्यक्रमाला पक्षीप्रेमी, निसर्ग अभ्यासक आणि छायाचित्रकारांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. महाराष्ट्रात दरवर्षी ५ ते १२ नोव्हेंबर या कालावधीत ज्येष्ठ पक्षी अभ्यासक पद्मश्री मारुती चितमपल्ली आणि प्रसिद्ध पक्षीशास्त्रज्ञ डॉ. सलीम अली यांच्या जयंतीनिमित्त पक्षी सप्ताह साजरा केला जातो. याच सप्ताहाचे औचित्य साधून वाइल्ड होप फाउंडेशनने हा उपक्रम राबविला.
३५ पक्षी निरीक्षकांचा सहभाग
कार्यक्रमाची सुरुवात सकाळी नवेगावबांध पार्कच्या स्वागत प्रवेशद्वारापासून झाली. तेथून एमटीडीसी रिसॉर्टपर्यंत पक्षी निरीक्षण मोहीम राबविण्यात आली. या मोहिमेत एकूण ३५ पक्षी निरीक्षकांनी उत्स्फूर्त सहभाग नोंदविला.
निरीक्षकांनी परिसरातील विविध नैसर्गिक अधिवासांमध्ये आढळणाऱ्या पक्ष्यांचे बारकाईने निरीक्षण केले. या मोहिमेदरम्यान एकूण ५४ विविध पक्षी प्रजातींची नोंद करण्यात आली. या नोंदींमुळे नवेगावबांध राष्ट्रीय उद्यान परिसरातील समृद्ध पक्षीवैविध्य पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले. निसर्गप्रेमींसाठी हा अनुभव माहितीपूर्ण आणि उत्साहवर्धक ठरला.
७० पक्षी छायाचित्रांचे आकर्षक प्रदर्शन
पक्षी निरीक्षण मोहिमेनंतर सकाळी १०.३० वाजता मान्यवरांच्या हस्ते पक्षी छायाचित्र प्रदर्शनाचे उद्घाटन करण्यात आले. या प्रदर्शनात विविध पक्ष्यांची सुमारे ७० आकर्षक आणि माहितीपूर्ण छायाचित्रे मांडण्यात आली होती.
या छायाचित्रांमधून पक्ष्यांचे नैसर्गिक सौंदर्य, त्यांचे अधिवास, वैशिष्ट्यपूर्ण हालचाली आणि जैवविविधतेतील त्यांचे महत्त्व प्रभावीपणे दाखविण्यात आले. छायाचित्रांच्या माध्यमातून पक्ष्यांचे जीवन जवळून अनुभवण्याची संधी उपस्थितांना मिळाली. पक्षीप्रेमी आणि नागरिकांनी प्रदर्शनाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला.
पक्षी संवर्धनाबाबत जनजागृतीचा प्रयत्न
पक्षी सप्ताहाच्या निमित्ताने आयोजित करण्यात आलेला हा उपक्रम केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित नव्हता. पक्ष्यांचे निरीक्षण, त्यांच्या प्रजातींची नोंद आणि छायाचित्र प्रदर्शनाच्या माध्यमातून पक्षीविश्वाविषयी जागरूकता निर्माण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
नवेगावबांध परिसरातील विविध अधिवासांमध्ये आढळणाऱ्या पक्ष्यांची नोंद होणे हे स्थानिक जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. अशा उपक्रमांमुळे निसर्ग अभ्यासकांना निरीक्षणाची संधी मिळते, तर सर्वसामान्य नागरिकांमध्ये पक्षी आणि त्यांच्या अधिवासांविषयी जिज्ञासा निर्माण होते.
निसर्ग संवर्धनासाठी स्थानिक सहभाग आवश्यक
पक्ष्यांचे अस्तित्व हे पर्यावरणाच्या आरोग्याचे महत्त्वाचे निदर्शक मानले जाते. त्यामुळे त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासांचे संरक्षण करणे आणि जैवविविधतेबाबत समाजात जागरूकता वाढविणे आवश्यक आहे. वाइल्ड होप फाउंडेशनच्या पुढाकारातून नवेगावबांध राष्ट्रीय उद्यानात राबविण्यात आलेला हा उपक्रम पक्षी संवर्धनाच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण ठरला. ५४ पक्षी प्रजातींची नोंद आणि सुमारे ७० छायाचित्रांचे प्रदर्शन यामुळे पक्षी सप्ताहाला अभ्यासपूर्ण स्वरूप प्राप्त झाले.
















Leave a Reply