स्थान: Nai Delhi
वार्ताहर: साहिल येरने
भारताचा स्टार भालाफेकपटू आणि दोन वेळचा ऑलिम्पिक पदक विजेता नीरज चोप्रा याने जपानमधील आयची-नागोया येथे सुरू असलेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धा २०२६ मधून दुखापतीमुळे माघार घ्यावी लागल्याबद्दल अत्यंत भावूक प्रतिक्रिया व्यक्त केली आहे. सरावादरम्यान पायाच्या घोट्याला झालेल्या गंभीर दुखापतीमुळे नीरजला या प्रतिष्ठेच्या स्पर्धेला मुकावे लागले असून, देशाचे प्रतिनिधित्व करू न शकल्याचे मोठे दुःख असल्याचे त्याने उघडपणे सांगितले आहे. स्पर्धेच्या उद्घाटन सोहळ्याच्या पार्श्वभूमीवर नीरजने सोशल मीडिया व्यासपीठावर आपल्या भावनांना वाट मोकळी करून दिली असून, नागोया येथे गेलेल्या संपूर्ण भारतीय क्रीडा पथकाला मनापासून शुभेच्छा दिल्या आहेत. सलग दोन आशियाई क्रीडा स्पर्धांमध्ये सुवर्णपदक पटकावणाऱ्या नीरजच्या या अनुपस्थितीमुळे भारतीय क्रीडा रसिकांना मोठा धक्का बसला आहे.
ऑगस्ट २०२६ च्या अखेरीस नीरज चोप्रा परदेशात सराव करत असताना त्याच्या पायाच्या घोट्याला (अँकल लिगामेंट) गंभीर दुखापत झाली होती. वैद्यकीय तपासणीनंतर डॉक्टरांनी त्याला काही काळ विश्रांती घेण्याचा आणि तातडीने पुनर्वसन प्रक्रिया सुरू करण्याचा सल्ला दिला. परिणामी, नीरजला केवळ आशियाई क्रीडा स्पर्धाच नव्हे, तर प्रतिष्ठित डायमंड लीग फायनलसह चालू हंगामातील इतर सर्व महत्त्वाच्या स्पर्धांमधून माघार घ्यावी लागली. दुखापतीची माहिती समोर आल्यानंतर सुमारे एक महिन्याने, स्पर्धेच्या शुभारंभाच्या दिवशी नीरजने लिंक्डइन आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर एक सविस्तर आणि हृदयस्पर्शी संदेश लिहिला आहे. या संदेशात त्याने आशियाई क्रीडा स्पर्धांचे त्याच्या आयुष्यातील स्थान आणि यंदा मैदानात उतरता न आल्यामुळे झालेली मानसिक वेदना स्पष्टपणे मांडली आहे.
आपल्या संदेशात नीरजने लिहिले की, आशियाई क्रीडा स्पर्धांनी त्याच्या क्रीडा कारकिर्दीला अत्यंत अविस्मरणीय आणि विशेष क्षण दिले आहेत. त्यामुळे या वेळी भारतीय संघाचा भाग न होता येणे आणि तिरंग्याचे प्रतिनिधित्व न करू शकणे हे त्याच्यासाठी मानसिकदृष्ट्या अतिशय कठीण आहे. नागोया येथे उपस्थित असलेल्या भारतीय खेळाडूंना उद्देशून त्याने म्हटले की, संचलन करताना तुमच्यासोबत खांद्याला खांदा लावून चालणे मला नक्कीच आठवेल. मी स्वतः प्रत्यक्ष मैदानात नसलो, तरी दूर राहून तुम्हा सर्वांना पूर्ण ताकदीने पाठिंबा देत राहीन. माझ्याकडे आशियाई क्रीडा स्पर्धांच्या अनेक अनमोल आठवणी आहेत आणि मला पूर्ण विश्वास आहे की तुम्ही सर्वजण यंदा अशाच सुवर्ण आठवणींची निर्मिती कराल.
नीरज चोप्राचा आशियाई क्रीडा स्पर्धांमधील इतिहास पाहिला तर तो अत्यंत देदिप्यमान राहिला आहे. २०१८ मध्ये इंडोनेशियाची राजधानी जकार्ता येथे पार पडलेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत नीरजने ८८.०६ मीटर अंतरावर भाला फेकून ऐतिहासिक सुवर्णपदक जिंकले होते. त्यानंतर २०२३ मध्ये चीनमधील हांगझोऊ येथे झालेल्या स्पर्धेत त्याने ८८.८८ मीटरच्या सर्वोत्तम कामगिरीसह आपल्या सुवर्णपदकाचा यशस्वी बचाव केला होता. या सलग दोन सुवर्णपदकांमुळे यंदा नागोया येथे नीरजकडून सुवर्णपदकांची हॅटट्रिक करण्याची देशवासीयांना मोठी अपेक्षा होती. मात्र, ऐन मोक्याच्या क्षणी ओढवलेल्या दुखापतीने त्याच्या या मोहिमेवर पाणी फेरले. खेळाडूच्या कारकिर्दीत दुखापती हा अविभाज्य भाग असला, तरी सर्वोच्च फॉर्ममध्ये असताना अशा मोठ्या स्पर्धेला मुकणे कोणत्याही खेळाडूसाठी क्लेशदायक असते.
या दुखापतीमुळे निर्माण झालेल्या पोकळीवर मात करण्यासाठी भारतीय अ‍ॅथलेटिक्स महासंघाने तातडीने पर्यायी योजना आखली. आशियाई क्रीडा स्पर्धेसाठी भालाफेक संघात नीरज चोप्राच्या जागी उदयोन्मुख भालाफेकपटू यशवीर सिंगची निवड करण्यात आली आहे. यशवीरने देशांतर्गत स्पर्धांमध्ये सातत्याने प्रभावी कामगिरी केली असून, त्याच्याकडे भारतीय भालाफेकीची भावी पिढी म्हणून पाहिले जाते. नीरजसारख्या दिग्गज खेळाडूची जागा घेणे कोणत्याही खेळाडूसाठी मोठे आव्हान असले, तरी यशवीरसाठी ही आंतरराष्ट्रीय पातळीवर स्वतःची छाप पाडण्याची एक सुवर्णसंधी मानली जात आहे. भारतीय भालाफेक संघ यंदाही पदकांच्या शर्यतीत राहण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करत आहे.
नीरजच्या दुखापतीचा विचार केला तर क्रीडा तज्ज्ञांच्या मते, भालाफेक या खेळात धावताना शरीराचा समतोल सांभाळण्यासाठी आणि अंतिम क्षणी ऊर्जा हस्तांतरित करण्यासाठी घोट्याची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. अँकल लिगामेंटची दुखापत पूर्णपणे बरी न झाल्यास खेळाडूच्या कारकिर्दीला दीर्घकालीन धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे घाईगडबडीत मैदानात उतरण्यापेक्षा पूर्णपणे तंदुरुस्त होण्याला नीरज आणि त्याच्या वैद्यकीय पथकाने प्राधान्य दिले आहे. चालू हंगामातील उर्वरित स्पर्धा सोडून नीरज आता संपूर्ण लक्ष आपल्या पुनर्वसनावर केंद्रित करत आहे, जेणेकरून आगामी जागतिक अजिंक्यपद स्पर्धा आणि भविष्यातील ऑलिम्पिक मोहिमेसाठी तो पूर्ण ताकदीने सज्ज होऊ शकेल.
भारतीय क्रीडाविश्वात नीरज चोप्राचे स्थान केवळ एका पदक विजेत्यापुरते मर्यादित नसून, तो देशातील युवा खेळाडूंसाठी एक मोठा प्रेरणास्रोत आहे. टोकियो ऑलिम्पिकमधील ऐतिहासिक सुवर्णपदक आणि पॅरिस ऑलिम्पिकमधील रौप्यपदकानंतर नीरजने भारतीय अ‍ॅथलेटिक्सला जागतिक पातळीवर नवी ओळख मिळवून दिली आहे. मैदानात नसतानाही त्याने भारतीय पथकाचे मनोबल उंचावण्यासाठी दिलेला हा संदेश त्याच्या उच्च खिलाडूवृत्तीचे दर्शन घडवतो. कठीण प्रसंगात स्वतःच्या दुःखापेक्षा देशाच्या संघाला प्राधान्य देण्याची त्याची ही वृत्ती जगभरातील क्रीडाप्रेमींचे लक्ष वेधून घेत आहे.
नागोया येथे सुरू असलेल्या या स्पर्धेत भारताचे अनेक अ‍ॅथलीट्स विविध क्रीडा प्रकारांमध्ये देशाचे नाव उज्ज्वल करण्यासाठी मैदानात उतरले आहेत. नीरजच्या अनुपस्थितीमुळे भालाफेक प्रकारात नक्कीच मोठी पोकळी जाणवेल, तरीही इतर भारतीय खेळाडू नीरजचा संदेश प्रेरणा म्हणून घेत पदकांची लयलूट करतील अशी आशा व्यक्त केली जात आहे. देशवासीय आणि क्रीडाप्रेमींनी देखील सोशल मीडियाच्या माध्यमातून नीरजला लवकर बरे होण्यासाठी आणि पुन्हा एकदा मैदानात भाल्याची विजयी फेक करण्यासाठी भरभरून शुभेच्छा दिल्या आहेत.
