स्थान: NIA
वार्ताहर: साहिल येरने
राष्ट्रीय तपास यंत्रणेने (एनआयए) बंदी घातलेल्या ‘जमात-उल-मुजाहिदीन बांगलादेश’ (जेएमबी) या आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी संघटनेशी संलग्न असलेल्या ‘इमाम महमुदर काफिला’ (आयएमके) या उपशाखेच्या देशविरोधी कटाविरोधात मोठी धडक मोहीम राबवली आहे. आसाम, पश्चिम बंगाल आणि केरळ या तीन राज्यांमध्ये एकाच वेळी करण्यात आलेल्या व्यापक कारवाईत तब्बल १३ संशयित आरोपींना अटक करण्यात आली आहे. देशाच्या अंतर्गत सुरक्षेला सुरुंग लावण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या आंतरराज्यीय व सीमेपलीकडील दहशतवादी नेटवर्कचा पर्दाफाश करण्याच्या दृष्टीने एनआयएचे हे पाऊल अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानले जात आहे.
एनआयएच्या सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, २९ सप्टेंबर रोजी तपास यंत्रणेच्या विविध पथकांनी तिन्ही राज्यांमधील मिळून एकूण १६ संवेदनशील ठिकाणी अत्यंत गोपनीय पद्धतीने छापे टाकले. या विशेष मोहिमेत आसाममधील दहा ठिकाणे, पश्चिम बंगालमधील पाच ठिकाणे आणि केरळमधील एका ठिकाणाचा समावेश होता. या समन्वित कारवाईदरम्यान वेगवेगळ्या भागांतून एकूण १३ संशयित आरोपींना अटक करण्यात आली. यामध्ये आसाममधून सर्वाधिक आठ जणांना ताब्यात घेण्यात आले आहे, तर पश्चिम बंगालमधून चार आरोपींना अटक झाली आहे. पश्चिम बंगालमध्ये अटक करण्यात आलेल्या संशयितांमध्ये पूर्व वर्धमान भागातील एका स्थानिक इमामचाही समावेश असल्याचे निष्पन्न झाले आहे. याव्यतिरिक्त केरळमधून एका संशयिताला बेड्या ठोकण्यात आल्या आहेत.
या मोठ्या कारवाईनंतरही या दहशतवादी नेटवर्कशी संबंधित आणखी दहा प्रमुख संशयित आरोपी सध्या फरार असून तपास यंत्रणा त्यांचा कसून शोध घेत आहेत. फरार असलेल्या या दहा संशयितांमध्ये नऊ बांगलादेशी नागरिक आणि एका भारतीय नागरिकाचा समावेश आहे. आंतरराष्ट्रीय सीमेवरून बेकायदेशीर मार्गाने भारतात घुसखोरी करून हे बांगलादेशी नागरिक स्थानिक पातळीवर स्लीपर सेल तयार करत असल्याचे आणि नेटवर्कचा विस्तार करत असल्याचे प्राथमिक तपासात समोर आले आहे. एनआयएने या फरार आरोपींना पकडण्यासाठी स्थानिक राज्य पोलीस आणि केंद्रीय गुप्तचर यंत्रणांच्या समन्वयाने विशेष शोधमोहीम सुरू केली आहे.
एनआयएच्या प्राथमिक तपास अहवालानुसार, ‘इमाम महमुदर काफिला’ ही संघटना प्रामुख्याने पश्चिम बंगाल आणि ईशान्येकडील राज्यांमधील अल्पवयीन व तरुणांना लक्ष्य करत होती. सोशल मीडिया आणि एन्क्रिप्टेड मेसेजिंग ॲप्लिकेशन्सचा गैरवापर करून या तरुणांचे पद्धतशीरपणे ब्रेनवॉश केले जात होते. तपासात असे आढळून आले आहे की, टेलिग्रामसारख्या सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या ॲपवर ‘पूर्व आकाश’ नावाच्या गुप्त ग्रुप्सच्या माध्यमातून कट्टरपंथी विचारसरणीचा प्रसार केला जात होता. याशिवाय दुर्गम आणि ग्रामीण भागांमध्ये संशयास्पद गुप्त बैठकांचे आयोजन करून निष्पाप तरुणांमध्ये फुटीरतावादी विचार रुजवणे आणि त्यांना देशविरोधी घातपाती कारवायांमध्ये सहभागी होण्यासाठी प्रवृत्त करणे, हा या संघटनेचा मुख्य कट होता.
१६ ठिकाणी टाकण्यात आलेल्या या छाप्यांदरम्यान एनआयएच्या अधिकाऱ्यांनी मोठ्या प्रमाणावर डिजिटल उपकरणे आणि आक्षेपार्ह कागदपत्रे जप्त केली आहेत. जप्त केलेल्या साहित्यामध्ये अनेक मोबाईल फोन्स, पेन ड्राइव्ह, हार्ड डिस्क, मेमरी कार्ड्स, सिम कार्ड्स आणि जिहादी साहित्याचा समावेश आहे. जप्त करण्यात आलेली ही सर्व डिजिटल उपकरणे फॉरेन्सिक तपासणीसाठी पाठवण्यात आली आहेत. या उपकरणांच्या फॉरेन्सिक विश्लेषणातून संघटनेचे आर्थिक स्रोत, त्यांना परदेशातून मिळणारा हवाला निधी आणि त्यांचे आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी हस्तकांशी असलेले थेट संबंध याबद्दलचे महत्त्वाचे पुरावे समोर येण्याची दाट शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाची पार्श्वभूमी पाहता, भारत सरकारच्या गृह मंत्रालयाने मे २०१९ मध्ये ‘जमात-उल-मुजाहिदीन बांगलादेश’ (जेएमबी) या संघटनेवर बेकायदेशीर कारवाया प्रतिबंधक कायद्यान्वये (यूएपीए) पूर्णपणे बंदी घातली होती. बंदीनंतर संघटनेच्या कारवाया सुरू ठेवण्यासाठी आणि भारतात नवीन जाळे निर्माण करण्यासाठी ‘इमाम महमुदर काफिला’ (आयएमके) या नव्या उपशाखेची स्थापना करण्यात आली होती. बांगलादेशातील वरिष्ठ जेएमबी म्होरक्या इमाम महमूद हबीबुल्लाह याने या उपशाखेची पायाभरणी केली होती. या प्रकरणाची मूळ कारवाई आसाम पोलिसांनी गेल्या डिसेंबर महिन्यात ११ संशयितांना अटक करून सुरू केली होती. त्यानंतर या कटाची व्याप्ती आंतरराज्यीय आणि आंतरराष्ट्रीय असल्याचे स्पष्ट झाल्यामुळे केंद्र सरकारने या प्रकरणाचा तपास एनआयएकडे सोपवला होता.
एनआयएने केलेली ही धडक कारवाई जेएमबी आणि त्यांच्याशी संलग्न उपशाखांच्या भारतातील मनसुब्यांना बसलेला मोठा तडाखा मानली जात आहे. शेजारील देशातील राजकीय व सामाजिक अस्थिरतेचा गैरफायदा घेऊन भारतात दहशतवादी पाया मजबूत करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या देशविरोधी घटकांवर या कारवाईमुळे मोठा वचक बसेल. अटक करण्यात आलेल्या सर्व १३ संशयितांची सध्या कसून चौकशी सुरू असून, या नेटवर्कशी संबंधित अन्य व्यक्ती आणि मदतगारांची नावे लवकरच समोर येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
Leave a Reply