स्थान: नवी दिल्ली
जेवणानंतर काही वेळ चालण्याची सवय रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते. विशेषतः मधुमेह असलेल्या व्यक्तींना जेवल्यानंतर हलके चालण्याचा फायदा होऊ शकतो. नवी दिल्लीतील AIIMS च्या एंडोक्रायनॉलॉजी विभागाचे प्राध्यापक डॉ. राजेश खडगावत यांच्या माहितीनुसार, जेवणानंतर साधारण १५ ते २० मिनिटांनी चालायला सुरुवात करणे फायदेशीर ठरू शकते. मात्र, चालण्याचा वेग, कालावधी आणि व्यक्तीची प्रकृती यांचा विचार करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. <Cite refs={["turn189681search0","turn189681search7"]}/>
## जेवणानंतर चालल्याने रक्तातील साखरेवर काय परिणाम होतो?
जेवणानंतर अन्नातील कर्बोदकांचे पचन झाल्यावर ग्लुकोज रक्तात प्रवेश करते. त्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी वाढू शकते. अशा वेळी चालण्यासारख्या हलक्या शारीरिक हालचालींमुळे स्नायूंना ऊर्जा मिळवण्यासाठी ग्लुकोजचा वापर करता येतो. परिणामी, जेवणानंतर रक्तातील साखरेत होणारी वाढ कमी करण्यास मदत मिळू शकते.
अमेरिकन डायबिटीज असोसिएशननेही जेवणानंतर थोडा वेळ चालणे आणि दिवसभरातील निष्क्रिय वेळ कमी करणे यांसारख्या सवयींचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे. मात्र, प्रत्येक व्यक्तीच्या शरीराची प्रतिक्रिया वेगळी असू शकते. त्यामुळे चालण्याचा परिणाम सर्वांमध्ये सारखाच असेल, असे गृहीत धरता येत नाही. <Cite refs={["turn189681search24","turn189681search4"]}/>
## जेवल्यानंतर किती वेळाने चालावे?
AIIMS चे प्राध्यापक डॉ. राजेश खडगावत यांच्या संदर्भात प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, जेवणानंतर साधारण **१५ ते २० मिनिटांनी** चालायला सुरुवात करणे फायदेशीर ठरू शकते. सुरुवातीला आरामशीर गतीने चालावे. लगेच वेगाने चालणे किंवा दमछाक करणारा व्यायाम करणे टाळावे. <Cite refs={["turn189681search0"]}/>
चालण्याचा सराव नसलेल्या व्यक्तींनी सुरुवातीला ५ ते १० मिनिटे चालून हळूहळू कालावधी वाढवण्याचा विचार करू शकतात. अमेरिकेतील रोग नियंत्रण आणि प्रतिबंध केंद्राच्या (CDC) मार्गदर्शनानुसार, रात्रीच्या जेवणानंतर १० मिनिटे चालणे हे नियमित शारीरिक हालचाली सुरू करण्यासाठी एक साधे प्रारंभिक उद्दिष्ट ठरू शकते. <Cite refs={["turn189681search7"]}/>
## चालताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात?
जेवणानंतर चालण्याचा फायदा घेण्यासाठी काही साध्या गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
– **हळूहळू सुरुवात करा:** सुरुवातीला आरामशीर गतीने चालावे. शरीराला सवय झाल्यावरच वेग किंवा कालावधी वाढवावा.
– **अतिश्रम टाळा:** जेवणानंतर लगेच जोरदार व्यायाम करण्याऐवजी हलकी हालचाल निवडावी.
– **नियमितता ठेवा:** शक्य असल्यास जेवणानंतर चालण्याची सवय नियमित दिनक्रमात समाविष्ट करा.
– **शरीराचे संकेत ओळखा:** चक्कर येणे, छातीत दुखणे किंवा असामान्य दम लागणे अशी लक्षणे जाणवल्यास चालणे थांबवून वैद्यकीय मदत घ्यावी.
– **रक्तातील साखरेवर लक्ष ठेवा:** डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणे रक्तातील ग्लुकोज तपासा आणि त्यानुसार दिनक्रमात आवश्यक बदल करा.
इन्सुलिन किंवा रक्तातील साखर कमी करणारी काही औषधे घेणाऱ्या रुग्णांमध्ये व्यायामामुळे साखर अतिशय कमी होण्याचा धोका असू शकतो. अशा व्यक्तींनी चालण्याची वेळ आणि कालावधी याबाबत आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. <Cite refs={["turn189681search6","turn189681search12"]}/>
## फक्त चालण्याने मधुमेह नियंत्रणात येतो का?
जेवणानंतर चालणे ही मधुमेह व्यवस्थापनातील एक उपयुक्त सवय आहे; मात्र ती एकटीच पुरेशी नाही. संतुलित आहार, डॉक्टरांनी दिलेली औषधे, रक्तातील साखरेची नियमित तपासणी, पुरेशी झोप आणि दिवसभरातील शारीरिक हालचाली यांचाही महत्त्वाचा वाटा असतो.
अमेरिकन डायबिटीज असोसिएशनच्या मार्गदर्शनानुसार, बहुतांश प्रौढ मधुमेह रुग्णांनी आठवड्यात किमान १५० मिनिटे मध्यम ते अधिक तीव्रतेचा एरोबिक व्यायाम करण्याचे उद्दिष्ट ठेवावे. मात्र, वय, शारीरिक क्षमता आणि मधुमेहाशी संबंधित गुंतागुंत यानुसार व्यायामाचे नियोजन बदलू शकते. <Cite refs={["turn189681search1"]}/>
## छोटी सवय, आरोग्यासाठी महत्त्वाचे पाऊल
जेवणानंतर लगेच बराच वेळ बसून राहण्याऐवजी योग्य वेळी थोडे चालणे हा दैनंदिन जीवनात सहज समाविष्ट करता येणारा बदल आहे. ही सवय रक्तातील साखरेचे नियंत्रण सुधारण्यास मदत करू शकते; परंतु प्रत्येकासाठी योग्य वेळ आणि कालावधी वेगळा असू शकतो. त्यामुळे स्वतःच्या प्रकृतीनुसार आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार चालण्याचा दिनक्रम ठरवणे महत्त्वाचे आहे. मधुमेह नियंत्रणासाठी सातत्यपूर्ण प्रयत्न आणि संपूर्ण उपचारयोजना यांनाच प्राधान्य द्यावे.
Leave a Reply