स्थान: Lokhit newsroom
वार्ताहर: साहिल येरने
भारतीय शेअर बाजारातील पडझडीची मालिका थांबण्याचे नाव घेत नसून गुंतवणूकदारांसाठी चिंतेचे वातावरण अधिक गडद झाले आहे. मुंबई शेअर बाजाराचा निर्देशांक सेन्सेक्स आणि राष्ट्रीय शेअर बाजाराचा निर्देशांक निफ्टी या दोन्ही प्रमुख निर्देशांकांमध्ये सलग आठव्या आठवड्यात घसरण नोंदवली गेली आहे. देशांतर्गत भांडवली बाजाराच्या इतिहासामध्ये गेल्या २५ वर्षांत पहिल्यांदाच अशी सलग आठ आठवडे घसरणीची मालिका पाहायला मिळाली आहे. या ऐतिहासिक विक्रीच्या लाटेमुळे बाजारातील सर्वसामान्य गुंतवणूकदारांपासून ते मोठ्या संस्थात्मक गुंतवणूकदारांपर्यंत सर्वांचे मोठे आर्थिक नुकसान झाले असून बाजारावर प्रचंड दबाव निर्माण झाला आहे.
सध्याच्या सप्ताहाच्या शेवटच्या व्यवहाराच्या दिवशी सेन्सेक्स ५७०.५९ अंकांनी म्हणजेच ०.७९ टक्क्यांनी घसरून ७१,९०९.७० च्या पातळीवर स्थिरावला. त्याचप्रमाणे निफ्टी ५० निर्देशांक देखील १९८.५० अंकांनी म्हणजेच ०.८८ टक्क्यांनी खालावून २२,४२१.९५ अंकांवर बंद झाला. संपूर्ण आठवड्याचा विचार केला असता सेन्सेक्समध्ये सुमारे २.७ टक्के आणि निफ्टीमध्ये जवळपास ३ टक्क्यांची मोठी साप्ताहिक घसरण झाली आहे. या आठवड्यातील विशेषतः दोन प्रमुख व्यापारी सत्रांमध्ये झालेल्या जोरदार विक्रीने बाजाराचा मूड पूर्णपणे बदलून टाकला असून नजीकच्या भविष्यातही हा दबाव असाच कायम राहण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
भांडवली बाजारातील या तीव्र पडझडीमागे प्रामुख्याने विदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांची झालेली आक्रमक विक्री हे सर्वांत मोठे कारण मानले जात आहे. विदेशी गुंतवणूकदार भारतीय बाजारातून सातत्याने आपले भांडवल काढून घेत आहेत. काही व्यवहारांच्या सत्रांमध्ये एकाच दिवसात तब्बल १० हजार कोटी रुपयांपेक्षा अधिक रकमेचे समभाग विदेशी संस्थांकडून विकले गेले आहेत. भारतीय कंपन्यांचे उच्च मूल्यांकन आणि जागतिक पातळीवर सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या पर्यायांकडे वाढलेला ओघ यामुळे विदेशी गुंतवणूकदार आपला नफा वसूल करत भांडवल माघारी नेत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे.
याशिवाय आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली मोठी वाढ ही भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी आणि पर्यायाने शेअर बाजारासाठी गंभीर डोकेदुखी ठरली आहे. जागतिक पातळीवरील विविध भूराजकीय तणाव आणि अस्थिरतेमुळे ब्रेंट क्रूड तेलाचे दर प्रति बॅरल १०० डॉलर्सच्या आसपास पोहोचले आहेत. भारत हा आपल्या गरजेच्या ८० टक्क्यांपेक्षा जास्त कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे कच्च्या तेलाचे भाव वाढल्यास देशाची आयात महाग होते आणि व्यापार तूट वाढते. तेलाच्या वाढत्या भावांमुळे देशांतर्गत पातळीवर महागाई भडकण्याची भीती निर्माण होते, ज्याचा थेट नकारात्मक परिणाम कंपन्यांच्या नफ्यावर आणि उत्पादन खर्चावर होतो.
दुसऱ्या बाजूला अमेरिकन रोखे बाजारातील घडामोडींनीही जगभरातील बाजारांना हादरा दिला आहे. अमेरिकेच्या १० वर्षांच्या ट्रेझरी बाँड यील्डने सुमारे ५.३ टक्क्यांचा उच्चांक गाठला आहे. अमेरिकेत रोख्यांवरील परतावा आकर्षक झाल्यामुळे जागतिक गुंतवणूकदार भारतासारख्या उदयोन्मुख बाजारांमधून पैसे काढून अमेरिकन सरकारी रोख्यांमध्ये सुरक्षित गुंतवणूक करण्यास प्राधान्य देत आहेत. या घडामोडींचा थेट परिणाम भारतीय चलनावर झाला असून अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे सातत्याने अवमूल्यन होत आहे. रुपया कमकुवत झाल्यामुळे परकीय गुंतवणूकदारांचा परतावा आणखी घटतो आणि ते विक्रीचा वेग अधिक वाढवतात.
ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून पाहिले तर भारतीय शेअर बाजारात अशी सलग साप्ताहिक घसरण तब्बल २५ वर्षांपूर्वी म्हणजे २००१ मध्ये पाहायला मिळाली होती. त्या काळात जागतिक पातळीवरील डॉट-कॉम संकट आणि देशांतर्गत केतन पारेख घोटाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर निफ्टी निर्देशांकात सलग ९ आठवडे घसरण झाली होती. त्यानंतर २००८ ची जागतिक आर्थिक मंदी असो किंवा २०२० मधील कोरोना महामारीच्या सुरुवातीचा भयंकर क्रॅश असो, या दोन्ही मोठ्या संकटांच्या काळातही निर्देशांक सलग सात आठवड्यांपर्यंतच घसरले होते. मात्र सध्या नोंदवली गेलेली सलग आठ आठवड्यांची घसरण ही २००१ नंतरची सर्वांत मोठी घसरणीची मालिका ठरली आहे.
बाजारातील या मोठ्या घसरणीमुळे बँकिंग, माहिती तंत्रज्ञान, ऑटोमोबाईल आणि ऊर्जा क्षेत्रातील प्रमुख कंपन्यांच्या समभागांना मोठा फटका बसला आहे. मिडकॅप आणि स्मॉलकॅप श्रेणीतील शेअर्समध्ये तर लार्जकॅपपेक्षाही जास्त नुकसान नोंदवले गेले आहे, ज्यामुळे छोट्या किरकोळ गुंतवणूकदारांचे मोठे नुकसान झाले आहे. विश्लेषकांच्या मते, जोपर्यंत विदेशी गुंतवणूकदारांची विक्री थांबत नाही, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कच्च्या तेलाचे दर स्थिर होत नाहीत आणि जागतिक मध्यवर्ती बँकांकडून व्याजदर कपातीचे स्पष्ट संकेत मिळत नाहीत, तोपर्यंत बाजारात मोठ्या प्रमाणावर अस्थिरता राहू शकते. गुंतवणूकदारांनी अशा अत्यंत अस्थिर आणि दबावाच्या वातावरणात घाईगडबडीत कोणताही मोठा निर्णय न घेता सावध भूमिका घेणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.
Leave a Reply