स्थान: अर्जुनी मोरगाव
शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान, योग्य नियोजन आणि मेहनतीची जोड दिल्यास कमी क्षेत्रातही आर्थिक समृद्धी साधता येते, याचा प्रत्यय अर्जुनी मोरगाव तालुक्यातील सावरटोला येथील शेतकरी यादवराव तरोणे यांनी घडवून आणला आहे. अवघ्या अर्ध्या एकर शेतात तैवान पेरूच्या ४०० झाडांची लागवड करून त्यांनी फळबाग शेतीतून कुटुंबाला आर्थिक आधार मिळवून दिला आहे. त्यांचा हा प्रयोग अल्पभूधारक शेतकऱ्यांसाठी शेतीकडे पाहण्याचा नवा दृष्टिकोन देणारा ठरत आहे.
अर्ध्या एकरात ४०० पेरूच्या झाडांची लागवड
यादवराव तरोणे यांनी जून २०२४ मध्ये आपल्या अर्ध्या एकर शेतात गर्द लागवड पद्धतीने तैवान पेरूच्या ४०० रोपांची लागवड केली. पारंपरिक पिकांच्या तुलनेत वेगळा पर्याय निवडत त्यांनी फळबाग शेतीवर लक्ष केंद्रित केले. लागवडीनंतर अवघ्या तेराव्या महिन्यापासून त्यांच्या बागेत उत्पादन सुरू झाले. सध्या ही बाग हिरव्यागार पानांनी आणि फळांनी बहरलेली असून, कमी क्षेत्रातून अधिक उत्पन्न मिळविण्याचा त्यांचा प्रयत्न यशस्वी होताना दिसत आहे.
कुटुंबाला वर्षाकाठी दोन ते तीन लाखांचे उत्पन्न
तैवान पेरूच्या लागवडीतून तरोणे कुटुंबाला वर्षाकाठी अंदाजे दोन ते तीन लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळत असल्याचे सांगण्यात आले आहे. पेरू हे बाजारपेठेत मागणी असलेले फळ असल्याने त्याच्या विक्रीतून नियमित आर्थिक आवक होण्यास मदत मिळते. एकदा बाग उभी राहिल्यानंतर लागवडीच्या सुरुवातीच्या खर्चाच्या तुलनेत पुढील खर्च मर्यादित राहतो, असे या प्रयोगातून दिसून येत आहे.
शेतीतील वाढता उत्पादन खर्च, पारंपरिक पिकांमधून मिळणारे मर्यादित उत्पन्न आणि बदलत्या बाजारपेठेच्या परिस्थितीत फळबाग शेती हा शेतकऱ्यांसाठी उत्पन्नाचे पर्यायी साधन ठरू शकतो. मात्र, कोणतेही पीक निवडताना बाजारपेठ, लागवडीचे तंत्र, पाण्याची उपलब्धता, रोग-किडींचे व्यवस्थापन आणि विक्रीचे नियोजन यांचा अभ्यास करणे महत्त्वाचे असते.
कुटुंबाच्या मेहनतीतून फुलली पेरूची बाग
यादवराव तरोणे यांच्या पेरू बागेची पाहणी तालुका शेतकरी सल्लागार समितीचे अध्यक्ष देवरामजी कोरे यांनी केली. बागेची शिस्तबद्ध निगा, झाडांची जोपासना आणि कुटुंबाने घेतलेली मेहनत पाहून त्यांनी तरोणे यांचे कौतुक केले. ग्रामीण भागातील बेरोजगार तरुणांनी केवळ नोकरीच्या शोधात न राहता उपलब्ध शेतीमध्ये आधुनिक आणि व्यावसायिक पद्धतीने प्रयोग करून स्वयंरोजगार निर्माण करावा, असे आवाहन त्यांनी केले.
या फळबागेच्या उभारणीपासून संगोपनापर्यंत तरोणे कुटुंबातील सर्व सदस्य सहभागी आहेत. यादवराव तरोणे, त्यांची पत्नी रेखा, मुलगा सुरेश आणि सून हे सर्वजण एकत्रितपणे बागेची निगा राखतात. कुटुंबाच्या सामूहिक श्रमातून बागेची वाढ आणि उत्पादन यामध्ये सातत्य राखले जात आहे.
अल्पभूधारकांसाठी नवा आर्थिक पर्याय
ग्रामीण भागातील अनेक शेतकऱ्यांकडे मर्यादित जमीन असून, त्यातून कुटुंबाच्या गरजा भागविण्यासाठी अधिक उत्पन्न मिळविण्याचे आव्हान असते. अशा परिस्थितीत कमी क्षेत्रात नियोजनबद्ध फळबाग उभारणे, पीक विविधीकरण करणे आणि बाजारपेठेच्या मागणीनुसार उत्पादन घेणे हे महत्त्वाचे ठरू शकते.
सावरटोला येथील यादवराव तरोणे यांचा तैवान पेरू लागवडीचा प्रयोग हा कमी क्षेत्रात शेतीला व्यावसायिक स्वरूप देण्याचा एक उदाहरण ठरत आहे. शेती ही केवळ पारंपरिक पद्धतीने करण्याची बाब नसून, योग्य पीक निवड, सातत्यपूर्ण मेहनत आणि बाजारपेठेचा विचार यांची सांगड घातल्यास ग्रामीण भागातही रोजगार आणि आर्थिक स्थैर्य निर्माण होऊ शकते. त्यांच्या प्रयोगातून परिसरातील शेतकऱ्यांना फळबाग शेतीकडे वळण्यासाठी प्रेरणा मिळत आहे.















Leave a Reply