स्थान: Noida
वार्ताहर: साहिल येरने
उत्तर प्रदेशातील ग्रेटर नोएडा परिसरातील यमुना एक्सप्रेसवेवर बुधवारी रात्री एका खासगी वातानुकूलित स्लीपर बसला लागलेल्या भीषण आगीत ९ प्रवाशांचा होरपळून व गुदमरून दुर्दैवी मृत्यू झाला. ही दुर्घटना जेवर पोलिस ठाण्याच्या कार्यक्षेत्रातील माइलस्टोन ३२-३३ जवळ रात्री अकरा ते साडेअकराच्या सुमारास घडली. राजधानी दिल्लीतील काश्मिरी गेट येथून उत्तर प्रदेशातील महोबाच्या दिशेने निघालेल्या या खासगी स्लीपर बसमध्ये सुमारे पस्तीस प्रवासी प्रवास करत होते. आगीचे वृत्त मिळताच स्थानिक प्रशासन, महामार्ग सुरक्षा पथक आणि अग्निशामक दलाने घटनास्थळी धाव घेतली. मात्र, आग इतकी वेगाने पसरली की प्रवाशांना बाहेर पडण्यासाठी अत्यंत कमी वेळ मिळाला. या भीषण दुर्घटनेत आठ पुरुष आणि एका महिलेचा जागीच मृत्यू झाला, तर इतर वीसहून अधिक प्रवाशांनी खिडकीच्या काचा फोडून तसेच आपत्कालीन मार्गाचा वापर करून उड्या मारत आपला जीव वाचवला. या घटनेनंतर जेवर पोलिसांनी तत्काळ कारवाई करत बसचे दोन चालक आणि एका कंडक्टरला ताब्यात घेतले असून त्यांच्याविरोधात सदोष मनुष्यवधासह इतर गंभीर कलमांखाली गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. प्रत्यक्षदर्शी प्रवाशांच्या माहितीनुसार आणि पोलिसांनी नोंदवलेल्या प्रथम खबरी अहवालानुसार, बस सुरू झाल्यानंतर काही अंतरावरच चालकाच्या केबिनमधून काहीतरी जळाल्याचा वास येत होता तसेच हलका धूर निघत असल्याचे प्रवाशांच्या लक्षात आले होते. प्रवाशांनी धोका ओळखून चालकाला वारंवार गाडी बाजूला थांबवून तपासणी करण्याची विनंती केली. मात्र, चालकाने प्रवाशांच्या या गंभीर सूचनेकडे आणि सुरक्षेकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष केले. तक्रारदार प्रवासी सुनील कुमार यांनी दिलेल्या तक्रारीत असा गंभीर आरोप केला आहे की, प्रवाशांनी वारंवार विनंती करूनही चालकाने उद्दामपणे गाडी थांबवण्यास नकार दिला आणि अत्यंत बेजबाबदार वर्तन केले. काही क्षणांतच इंजिन आणि वातानुकूलित यंत्रणेच्या भागातून भडकलेल्या आगीने संपूर्ण बसला आपल्या विळख्यात घेतले. बसमधील अंतर्गत सजावट, फोमच्या गाद्या, पडदे आणि ज्वलनशील साहित्यामुळे आग काही मिनिटांत सर्वत्र पसरली. अनेक प्रवासी गाढ झोपेत असल्याने त्यांना धुरामुळे श्वास घेणे कठीण झाले आणि गुदमरून तसेच आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडून त्यांचा मृत्यू झाला. या अपघातानंतर तपास यंत्रणांनी केलेल्या प्राथमिक चौकशीत या बसच्या कागदपत्रांबाबत धक्कादायक माहिती उघडकीस आली आहे. राज कल्पना ट्रॅव्हल्स या नावाने चालवली जाणारी ही बस विविध राज्यांमधील नियमांच्या त्रुटींचा गैरफायदा घेत रस्त्यावर धावत असल्याचे समोर आले आहे. या बसची नोंदणी बिहार राज्यातील मधुबनी येथील आहे, तर बसचा मूळ मालक मध्य प्रदेशातील छतरपूर येथील रहिवासी आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे या वाहनाचे तंदुरुस्ती प्रमाणपत्र राजस्थान राज्यातून आणि प्रदूषण नियंत्रण प्रमाणपत्र हरयाणा राज्यातून जारी करण्यात आले होते. आंतरराज्यीय मार्गावर धावणाऱ्या एकाच वाहनाची कागदपत्रे चार वेगवेगळ्या राज्यांशी संबंधित असल्याने परिवहन विभागाच्या तपासणी यंत्रणेवर आणि महामार्गावरील देखरेखीवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. एवढेच नव्हे तर या बसवर यापूर्वी अतिवेग आणि इतर वाहतूक नियमांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी सुमारे एकोणीस प्रलंबित ई-चलान असल्याचे आणि त्याचा दंड सुमारे पावणेदोन लाख रुपयांपर्यंत थकीत असल्याची माहितीही पोलीस तपासात समोर आली आहे. यावरून ही बस सातत्याने नियमांचे उल्लंघन करत महामार्गावरून धावत होती हे स्पष्ट होते. पोलिसांनी या प्रकरणात पवन कुमार आणि योगेश दीक्षित या दोन चालकांसह रोहित नावाच्या कंडक्टरला जेरबंद केले आहे. हे तिघेही कानपूर परिसरातील रहिवासी आहेत. फॉरेन्सिक तज्ज्ञ आणि अग्निशामक दलाच्या प्राथमिक अंदाजानुसार, बसमधील वातानुकूलित यंत्रणेत झालेला शॉर्ट सर्किट अथवा वायरिंगमधील ठिणगी इंजिनमधील इंधनाच्या संपर्कात आल्याने ही आग लागली असण्याची शक्यता आहे. या दुर्घटनेने यमुना एक्सप्रेसवेवरील लांब पल्ल्याच्या स्लीपर बसेसच्या सुरक्षिततेचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आणला आहे. रात्रीच्या वेळी धावणाऱ्या खासगी स्लीपर बसेसमध्ये सुरक्षेची पुरेशी साधने नसणे, अग्निरोधक उपकरणांची अनुपलब्धता, आपत्कालीन दरवाजे योग्य प्रकारे कार्यान्वित नसणे आणि कर्मचाऱ्यांचे प्रवाशांच्या सुरक्षेकडे होणारे दुर्लक्ष यामुळे अनेक निष्पाप प्रवाशांना आपला जीव गमवावा लागत आहे. प्रशासनाने आता या प्रकरणाची सखोल चौकशी सुरू केली असून दोषींवर कठोर कायदेशीर कारवाई करण्याचे आश्वासन दिले आहे. यासोबतच यमुना एक्सप्रेसवे आणि इतर महामार्गांवर विनापरवाना व कागदपत्रांची पूर्तता न करता धावणाऱ्या खासगी बसेसची व्यापक तपासणी मोहीम हाती घेण्याचे संकेतही वाहतूक विभागाने दिले आहेत.
