स्थान: Gadachiroli
वार्ताहर: साहिल येरने
छत्तीसगडमधील नक्षलग्रस्त बिजापूर जिल्ह्याच्या घनदाट जंगलात केंद्रीय राखीव पोलीस दलाच्या जवानांनी मोठी आणि धाडसी कारवाई करत माओवाद्यांचे तब्बल चौदा गुप्त तळ उद्ध्वस्त केले आहेत. गुप्तचर यंत्रणांकडून मिळालेल्या खात्रीशीर माहितीच्या आधारे राबवण्यात आलेल्या या विशेष शोधमोहिमेदरम्यान सुरक्षा दलांनी मोठ्या प्रमाणावर घातक शस्त्रे, स्फोटके, स्फोटक निर्मितीचे साहित्य आणि इतर महत्त्वाचा दळणवळण साठा जप्त केला आहे. या कारवाईमुळे नक्षलवाद्यांच्या पुरवठा साखळीला आणि त्यांच्या घातपाती कारवायांच्या योजनांना मोठा सुरुंग लागला असून, बस्तर आणि लगतच्या सीमावर्ती भागात नक्षलविरोधी मोहिमेला महत्त्वपूर्ण यश मिळाले आहे. ही विशेष शोधमोहीम केंद्रीय राखीव पोलीस दलाच्या एकशे नव्याण्णवाव्या बटालियनच्या वतीने राबवण्यात आली. बिजापूर जिल्ह्यातील अतिदुर्गम मानल्या जाणाऱ्या पिडिया, कुप्पागुडा, एद्री, हर्रा, नयापारा आणि सरपंचपारा या परिसरातील घनदाट जंगलांमध्ये जवानांनी अत्यंत पद्धतशीरपणे कोम्बिंग ऑपरेशन हाती घेतले होते. घनदाट अरण्य, दलदलीचा प्रदेश आणि नक्षलवाद्यांनी पेरलेल्या धोक्यांची तमा न बाळगता जवानांनी या भागातील संशयित अड्ड्यांची कसून झडती घेतली. जंगलातील जमिनीखाली खड्डे करून आणि नैसर्गिक गुहांचा वापर करून माओवाद्यांनी आपले साहित्य लपवून ठेवले होते, ज्याला सुरक्षा दलांच्या भाषेत डम्प म्हटले जाते. जवानांनी अशा चौदा वेगवेगळ्या ठिकाणी शोध घेऊन तेथून मोठ्या प्रमाणावर युद्धसाहित्य बाहेर काढले. या संपूर्ण कारवाईचे नेतृत्व एकशे नव्याण्णवाव्या बटालियनचे कमांडंट आनंद कुमार यांच्या मार्गदर्शनाखाली करण्यात आले. तसेच उपकमांडंट दर्शन यादव यांच्या प्रत्यक्ष देखरेखीखाली बी आणि एफ कंपनीसह यंग प्लाटूनच्या जवानांनी हे अभियान यशस्वीरीत्या पूर्ण केले. या मोहिमेत कंपनीचे इन्स्पेक्टर अजित कुमार डेका आणि इन्स्पेक्टर नीरज कुमार यांनी आघाडीवर राहून जवानांचे मनोबल वाढवले आणि अत्यंत शांततेने पण तितक्याच आक्रमकपणे जंगल परिसर पिंजून काढला. जप्त करण्यात आलेल्या साहित्यामध्ये विविध प्रकारच्या शस्त्रास्त्रांचा समावेश आहे. सुरक्षा दलांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या कारवाईत एकूण सात रायफली हस्तगत करण्यात आल्या आहेत. यामध्ये एक पॉईंट तीनशे तीन बोल्ट ॲक्शन रायफल, पाच भरमार अर्थात मजल लोडिंग रायफली आणि एका देशी बनावटीच्या बारा बोअर रायफलचा समावेश आहे. या शस्त्रांचा वापर सुरक्षा दलांच्या गस्ती पथकांवर अचानक हल्ले करण्यासाठी केला जात असावा असा संशय आहे. याव्यतिरिक्त घातपातासाठी तयार ठेवण्यात आलेले दहा जिवंत आयईडी अर्थात इम्प्रोव्हाइज्ड एक्स्प्लोझिव्ह डिव्हाइसेस, आठ डिटोनेटर्स आणि मोठ्या लांबीची कॉडेक्स वायर घटनास्थळावरून जप्त करण्यात आली आहे. जवानांनी ही सर्व स्फोटके सुरक्षितपणे निष्क्रीय करून संभाव्य मोठा अनर्थ वेळेत टाळला आहे. शस्त्रांशिवाय जवानांना माओवाद्यांनी दैनंदिन वापर आणि संपर्कासाठी लपवून ठेवलेले इतर अनेक साहित्यही मिळाले आहे. यामध्ये बॅटरी नसलेला एक वायरलेस संच, चार मजबूत प्लास्टिक कंटेनर्स, तीन मोठे स्टील कंटेनर्स, नक्षलवाद्यांचे गणवेश आणि इलेक्ट्रॉनिक्स उपकरणांचे विविध सुटे घटक अशा एकूण नव्व्याण्णव प्रकारच्या वस्तूंचा समावेश आहे. अन्नधान्य, औषधे आणि स्फोटके दीर्घकाळ सुरक्षित राहावीत यासाठी हे कंटेनर्स जमिनीखाली पुरून ठेवण्यात आले होते. या साहित्याचा वापर आगामी काळात सुरक्षा दलांना लक्ष्य करण्यासाठी तसेच स्थानिक भागात दहशत निर्माण करण्यासाठी केला जाणार होता, अशी माहिती प्राथमिक तपासामधून समोर आली आहे. या यशस्वी कारवाईनंतर कमांडंट आनंद कुमार यांनी स्पष्ट केले की, सर्वसामान्य नागरिकांची सुरक्षा सुनिश्चित करणे, भागात शांतता प्रस्थापित करणे आणि विकासकामांसाठी भयमुक्त वातावरण तयार करणे हे केंद्रीय राखीव पोलीस दलाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. त्यांनी सांगितले की गुप्त माहितीवर आधारित अशा प्रकारच्या विशेष मोहिमा यापुढेही अधिक वेगाने आणि व्यापक स्वरूपात राबवल्या जातील, जेणेकरून या संपूर्ण भागातून माओवाद्यांचे अस्तित्व पूर्णपणे संपुष्टात आणता येईल. सुरक्षा दलांच्या या आक्रमक भूमिकेमुळे नक्षलवादी संघटनांची कोंडी झाली असून त्यांच्या हिंसक कारवायांना आळा बसत आहे. बिजापूर आणि गडचिरोलीच्या सीमावर्ती भागात नक्षलवाद्यांची ये-जा रोखण्यासाठी सुरक्षा यंत्रणांनी परस्पर समन्वय वाढवला आहे. छत्तीसगडच्या बस्तर पट्ट्यात सातत्याने सुरू असलेल्या धडक कारवायांमुळे नक्षलवादी जंगलात अधिक खोलवर लपण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मात्र आधुनिक तंत्रज्ञान आणि स्थानिक गुप्तचरांच्या सहकार्यामुळे सुरक्षा दल त्यांच्या लपण्याच्या जागा शोधून काढण्यात यशस्वी ठरत आहेत. दुर्गम भागात रस्ते, पूल आणि मोबाईल टॉवर्सचे जाळे निर्माण होत असताना नक्षलवादी विकासाला विरोध करत आहेत. अशा परिस्थितीत जवानांनी मिळवलेले हे यश विकासाची गती कायम ठेवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानले जात आहे. बिजापूरमधील या ताज्या कारवाईने सुरक्षा दलांचे मनोबल उंचावले असून नक्षलवाद्यांचे लॉजिस्टिक नेटवर्क उद्ध्वस्त झाल्याने त्यांना मोठा धक्का बसला आहे. संवेदनशील भागात अजूनही शोधमोहीम सुरू ठेवण्यात आली आहे.
Leave a Reply