स्थान: Bhandara
वार्ताहर: साहिल येरने
भंडारा आणि तुमसर शहरातून दररोज होणारी अवजड वाहनांची वाहतूक, सततची कोंडी आणि अपघातांचे वाढते प्रमाण रोखण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला गेलेला भंडारा-तुमसर बायपास व चौपदरीकरण प्रकल्प अद्यापही पूर्ण क्षमतेने प्रत्यक्षात आलेला नाही. महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेश या दोन राज्यांना जोडणाऱ्या या मार्गावर वाहतुकीचा ताण प्रचंड वाढला असून अंतर्गत रस्त्यांवरून धावणाऱ्या जड वाहनांमुळे दोन्ही शहरांमधील सामान्य नागरिक आणि वाहनचालक त्रस्त झाले आहेत. या प्रस्तावित बायपास रस्त्याचे काम जलद गतीने पूर्ण व्हावे आणि शहरातील नागरिकांची जीवघेण्या वाहतूक समस्येतून सुटका व्हावी, अशी जोरदार मागणी आता स्थानिक पातळीवरून होत आहे.
गेल्या अनेक वर्षांपासून भंडारा व तुमसर परिसरातील नागरिक बाह्यवळण रस्त्याची प्रतीक्षा करत आहेत. खनिज वाहतूक, औद्योगिक मालाची ने-आण आणि आंतरराज्यीय प्रवासी वाहतुकीमुळे या महामार्गावर चोवीस तास वाहनांची वर्दळ असते. शहराच्या मध्यभागातून जाणाऱ्या रस्त्यांची रुंदी मर्यादित असल्याने अवजड वाहनांमुळे दररोज वाहतूक विस्कळीत होते. यामुळे शाळकरी विद्यार्थी, नोकरदार वर्ग आणि व्यापारी वर्गाला प्रचंड मनस्ताप सहन करावा लागत आहे. अनेक ठिकाणी रस्त्यांची झालेली दुरवस्था आणि प्रचंड प्रमाणावर उडणारी धूळ यामुळे परिसरातील हवेचे प्रदूषण वाढले असून श्वसनाचे विकार आणि इतर आरोग्यविषयक समस्या निर्माण होत आहेत.
या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणांतर्गत भंडारा-तुमसर-बालाघाट (एनएच-५४३ के) या मार्गाचे चौपदरीकरण आणि आवश्यक ठिकाणी बायपास निर्माण करण्याचा प्रकल्प आखण्यात आला आहे. शेकडो कोटी रुपयांच्या या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पासाठी विविध टप्प्यांवर भूसंपादनाची प्रक्रियाही सुरू करण्यात आली आहे. प्रशासनाकडून भूसंपादन कायद्यानुसार अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आल्या असल्या, तरी प्रत्यक्ष जमिनीचे संपादन, मोबदला वाटप आणि प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू होण्यास लागणारा वेळ यामुळे प्रकल्पाची गती मंदावली आहे. प्रशासकीय पातळीवर सर्व प्रक्रिया वेळेत पूर्ण न झाल्यामुळे प्रकल्पाचा खर्च वाढत जाण्याची आणि कामाला आणखी विलंब होण्याची भीती नागरिकांकडून व्यक्त केली जात आहे.
स्थानिक नागरिकांच्या म्हणण्यानुसार, बायपास रस्त्याच्या केवळ घोषणा आणि प्राथमिक चर्चाच वारंवार समोर येतात, परंतु जमिनीवर ठोस बदल दिसत नाहीत. शहरात सातत्याने होणारे छोटे-मोठे अपघात नागरिकांच्या चिंतेत भर घालत आहेत. अनेकदा जड वाहनांच्या धडकेत निष्पाप पादचाऱ्यांना किंवा दुचाकीस्वारांना जीव गमवावा लागला आहे. अशा गंभीर परिस्थितीनंतरही प्रशासकीय यंत्रणेकडून अपेक्षित वेग दिला जात नसल्याने नागरिकांमध्ये तीव्र नाराजीचे वातावरण आहे. लोकप्रतिनिधी आणि संबंधित विभागाने एकत्रित समन्वय साधून प्रकल्पातील सर्व अडथळे तातडीने दूर करावेत, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
हा बायपास प्रकल्प केवळ वाहतूक कोंडी सोडवण्यापुरता मर्यादित नसून विदर्भाच्या आर्थिक आणि औद्योगिक विकासासाठीही अत्यंत मोलाचा ठरणार आहे. भंडारा आणि तुमसर परिसर हा तांदूळ उद्योग, मॅग्नीज खाणी आणि कृषी व्यापारासाठी ओळखला जातो. मध्य प्रदेशातील बालाघाट जिल्ह्याशी थेट व सुलभ जोडणी मिळाल्यास मालवाहतुकीचा वेळ आणि इंधनाची मोठी बचत होणार आहे. सुरळीत रस्त्यांमुळे स्थानिक बाजारपेठांना नवी चालना मिळेल आणि शहरांतर्गत रस्त्यांवरील भार कमी झाल्याने स्थानिक नागरिकांचे दैनंदिन जीवन सुरक्षित होईल.
प्रशासकीय अधिकाऱ्यांच्या मते, महामार्गाच्या चौपदरीकरणात भूसंपादन ही एक अत्यंत संवेदनशील आणि किचकट प्रक्रिया असते. शेतकरी आणि जमीन मालकांना योग्य मोबदला देणे, कागदपत्रांची पडताळणी करणे आणि वन किंवा इतर विभागांच्या परवानग्या मिळवणे यासाठी निश्चित कालावधी लागतो. आता बहुतांश प्राथमिक प्रक्रिया पूर्णत्वाकडे जात असून लवकरच प्रत्यक्ष बांधकामाला वेग येईल, असा दावा केला जात आहे. मात्र, दररोज वाहतूक कोंडीचा सामना करणाऱ्या नागरिकांना आता केवळ आश्वासने नको असून प्रत्यक्ष रस्त्याचे काम सुरू होण्याची प्रतीक्षा आहे.
भंडारा-तुमसर मार्गावरील वाढते नागरीकरण आणि वाहनांची संख्या पाहता बाह्यवळण रस्त्याचा प्रश्न अधिक काळ प्रलंबित ठेवणे परवडणारे नाही. जिल्हा प्रशासन, राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण आणि राज्य शासनाने या प्रकल्पाला सर्वोच्च प्राधान्य देऊन कालबद्ध नियोजन करणे गरजेचे आहे. जर येत्या काळात भूसंपादन व प्रत्यक्ष कामाला वेग दिला गेला नाही, तर नागरिकांचा असंतोष अधिक तीव्र होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळे सर्व संबंधित यंत्रणांनी लालफितीचा कारभार बाजूला ठेवून हा महत्त्वपूर्ण महामार्ग लवकर पूर्ण करावा, हीच संपूर्ण जिल्ह्याची मागणी आहे.
Leave a Reply