स्थान: गडचिरोली
गडचिरोली : शिक्षण म्हणजे केवळ पदवी मिळविणे किंवा वैयक्तिक प्रगती साधणे नव्हे, तर समाजाच्या जीवनात सकारात्मक परिवर्तन घडविण्याचे प्रभावी माध्यम आहे. आधुनिक काळात कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि तंत्रज्ञानाचा वापर झपाट्याने वाढत असताना त्याला मानवी संवेदना, सहानुभूती आणि नैतिक मूल्यांची जोड देणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. ज्ञान आणि कौशल्याचा उपयोग समाजाच्या तसेच राष्ट्राच्या उन्नतीसाठी करा, असे आवाहन महाराष्ट्राचे राज्यपाल तथा गोंडवाना विद्यापीठाचे कुलपती जिष्णू देव वर्मा यांनी विद्यार्थ्यांना केले.
गोंडवाना विद्यापीठाच्या १४ व्या दीक्षांत समारंभात अध्यक्षस्थानावरून ते बोलत होते. यावेळी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, आमदार डॉ. मिलिंद नरोटे, जिल्हाधिकारी अविश्यांत पंडा, विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. डॉ. प्रशांत बोकारे, प्र-कुलगुरू डॉ. श्रीराम कावळे आणि लॉयड्स मेटल्स अँड एनर्जी लिमिटेडचे व्यवस्थापकीय संचालक बी. प्रभाकरन उपस्थित होते. याशिवाय विद्यापीठाच्या विविध प्राधिकरणांचे सदस्य, प्राध्यापक, अधिकारी, विद्यार्थी आणि पालकांचीही उपस्थिती होती.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेसोबत मानवी मूल्येही आवश्यक
तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीमुळे अनेक समस्यांवर उपाय शोधणे शक्य झाले आहे. मात्र, केवळ तांत्रिक क्षमता पुरेशी नसून निर्णयप्रक्रियेत मानवी संवेदनशीलता असणे आवश्यक आहे, असे राज्यपालांनी स्पष्ट केले. कृत्रिम बुद्धिमत्ता समस्यांवर उपाय शोधू शकते; परंतु सहानुभूतीचा अभाव असेल तर तिचा वापर निर्दयी ठरू शकतो, असा महत्त्वाचा मुद्दा त्यांनी मांडला.
आजच्या विद्यार्थ्यांसमोर तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून नव्या संधी उपलब्ध होत आहेत. या संधींचा उपयोग केवळ वैयक्तिक यशासाठी न करता समाजातील प्रश्न सोडविण्यासाठी आणि राष्ट्राच्या विकासासाठी व्हावा, अशी अपेक्षाही त्यांनी व्यक्त केली.
गडचिरोलीच्या औद्योगिक विकासात विद्यापीठाची जबाबदारी
गडचिरोली जिल्ह्यात औद्योगिक क्षेत्रात मोठे परिवर्तन घडत असल्याचे सांगत राज्यपाल वर्मा यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाचा उल्लेख केला. जिल्हा देशाचे स्टील हब म्हणून उदयास येत असल्याचे त्यांनी नमूद केले. या औद्योगिक विकासातून निर्माण होणाऱ्या संधींचा लाभ स्थानिक युवकांना मिळणे आवश्यक आहे.
त्यासाठी गोंडवाना विद्यापीठाने कौशल्यविकास, उद्योगाभिमुख शिक्षण, संशोधन आणि नवोपक्रम यांना प्राधान्य द्यावे, असे आवाहन त्यांनी केले. उद्योगांची वाढ आणि स्थानिक युवकांची रोजगारक्षमता यांच्यात योग्य समन्वय निर्माण करण्यासाठी उच्च शिक्षण संस्थांची भूमिका महत्त्वाची ठरते. उद्योगांना आवश्यक असलेले कौशल्य आणि विद्यार्थ्यांना मिळणारे शिक्षण यांची सांगड घालणे ही काळाची गरज असल्याचा संदेश त्यांच्या भाषणातून अधोरेखित झाला.
आदिवासी वारसा आणि विकासाची नवी दिशा
गोंडवाना प्रदेशाला आदिवासी समाजाच्या स्वशासन व्यवस्थेचा समृद्ध ऐतिहासिक वारसा लाभला आहे. विशेषतः गोंड समाजाने या भागात स्वतंत्र प्रशासन आणि शासनपरंपरा विकसित केल्या होत्या, याकडे राज्यपालांनी लक्ष वेधले. या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारशाचे महत्त्व जपत शिक्षण, कौशल्यविकास आणि औद्योगिकीकरणाच्या माध्यमातून प्रदेशाच्या विकासाला नवी दिशा देण्याची आवश्यकता त्यांनी व्यक्त केली.
गडचिरोली आणि चंद्रपूर या आदिवासीबहुल व दुर्गम जिल्ह्यांमध्ये उच्च शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने गोंडवाना विद्यापीठाची स्थापना करण्यात आली. त्यामुळे या विद्यापीठाची जबाबदारी केवळ शैक्षणिक पदव्या प्रदान करण्यापुरती मर्यादित नसून स्थानिक समाजाच्या प्रगतीत योगदान देण्याचीही आहे.
दीक्षांत समारंभ हा विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रवासातील महत्त्वाचा टप्पा असतो. मात्र, पदवी मिळाल्यानंतर ज्ञानाचा उपयोग कसा केला जातो, यावर त्या शिक्षणाचे सामाजिक महत्त्व ठरते. तंत्रज्ञान, उद्योग आणि शिक्षणाच्या बदलत्या परिस्थितीत मानवी मूल्ये जपत स्थानिक विकासाला हातभार लावणारे विद्यार्थी घडविणे, हाच राज्यपालांच्या संदेशाचा मुख्य आशय ठरला.















Leave a Reply