वीजचोरांची नावे आणि पत्ते होणार जाहीर; महावितरणचा मोठा दणका

स्थान: Nagpur

वार्ताहर: साहिल येरने

महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कंपनीने म्हणजेच महावितरणने वीज चोऱ्या रोखण्यासाठी आणि वितरण व्यवस्थेत पारदर्शकता आणण्यासाठी एक अत्यंत कठोर आणि ऐतिहासिक पाऊल उचलले आहे. यापुढे राज्यात कुठेही वीज चोरी करताना पकडल्या गेलेल्या ग्राहकांचे नाव आणि अधिकृत पत्ता थेट सार्वजनिक केला जाणार आहे. महावितरणच्या या निर्णयामुळे वीज चोरी करणाऱ्या समाजकंटकांची समाजात उघड नाचक्की होणार असून, वीज चोरीच्या वाढत्या घटनांना आळा घालण्यासाठी हा प्रशासकीय महाझटका मानला जात आहे. महावितरणचे संचालक (संचलन) धनंजय औंढेकर यांनी एका उच्चस्तरीय आढावा बैठकीत राज्यातील वरिष्ठ आणि क्षेत्रीय अधिकाऱ्यांशी संवाद साधताना या मोहिमेची अधिकृत घोषणा केली आणि कठोर कारवाईचे आदेश दिले. वीज चोरी हा केवळ कायदेशीर गुन्हा नसून तो एक गंभीर सामाजिक अपराध आहे, अशी स्पष्ट भूमिका महावितरण प्रशासनाने या वेळी मांडली आहे. एका बाजूला वीज चोरांवर कडक कारवाईचा बडगा उगारला जात असताना, दुसरीकडे नियमाने आणि वेळेवर वीज बिल भरणाऱ्या प्रामाणिक ग्राहकांचा महावितरणकडून जाहीर सन्मान केला जाणार आहे. वीज चोरीमुळे महावितरणला दरवर्षी कोट्यवधी रुपयांचे प्रचंड मोठे महसुली नुकसान सहन करावे लागते. या आर्थिक हानीचा आणि वीज गळतीचा अप्रत्यक्ष ताण नियमित वीज बिल भरणाऱ्या सर्वसामान्य व प्रामाणिक ग्राहकांवर पडतो, असा दावा महावितरणने केला आहे. याशिवाय वीज चोरी करण्यासाठी बेकायदेशीरपणे टाकले जाणारे आकडे आणि अनधिकृत तारा यामुळे वीज वितरण यंत्रणेवर क्षमतेपेक्षा जास्त ताण येतो. परिणामी ट्रान्सफॉर्मर जळणे, शॉर्टसर्किट होणे, वारंवार तांत्रिक बिघाड होऊन वीजपुरवठा खंडित होणे आणि आगी लागून जीवित तसेच वित्तहानी होण्याचा मोठा धोका निर्माण होतो. या सर्व तांत्रिक आणि महसुली समस्यांना प्रतिबंध घालण्यासाठी वीज चोरांची माहिती थेट समाजासमोर आणून जनजागृती निर्माण केली जाणार आहे. महावितरणने दिलेल्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, नागपूर जिल्ह्यात गेल्या पाच महिन्यांच्या कालावधीत धडक तपासणी मोहीम राबवून तब्बल १ हजार ५४ ठिकाणी वीज चोरीची थेट प्रकरणे उघडकीस आणण्यात आली आहेत. या तपासणी मोहिमेत तब्बल १ कोटी ३६ लाख रुपयांची वीज चोरी निष्पन्न झाली असून संबंधितांवर कारवाई करण्यात येत आहे. विशेष म्हणजे अनेक ठिकाणी अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचे स्मार्ट मीटर बसवलेले असतानाही वीज चोरीचे आणि मीटरमध्ये छेडछाड करण्याचे गैरप्रकार समोर आले आहेत. त्यामुळे महावितरणच्या सुरक्षा व अंमलबजावणी विभागाने तपासणी मोहीम अधिक गतिमान केली असून वितरण प्रणालीतील प्रत्येक वीज जोडणीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. राज्यातील सर्व परिमंडळ, मंडल आणि विभाग स्तरावरील अभियंत्यांना वीज चोरीविरोधात कोणतीही तडजोड न करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. भारतीय विद्युत कायद्यानुसार वीज चोरी हा गंभीर स्वरूपाचा दखलपात्र गुन्हा असून यामध्ये थेट दंडात्मक कारवाईसह फौजदारी गुन्हे दाखल केले जातात आणि कारावासाची तरतूद आहे. असे असतानाही अनेक भागांत चोरट्या मार्गाने विजेचा वापर करण्याचे प्रकार सुरूच असल्याचे निदर्शनास आले आहे. त्यामुळे केवळ गुन्हे दाखल करून न थांबता, अशा चोरांची ओळख जाहीर फलकांवर, स्थानिक माध्यमांमध्ये किंवा अधिकृत संकेतस्थळांवर उघड करून त्यांच्यावर सामाजिक दबाव निर्माण करण्याची नवी रणनीती महावितरणने आखली आहे. यामुळे परिसरातील इतर नागरिकांनाही गैरप्रकार करण्यापासून परावृत्त करता येईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे. नियमित वीज बिल भरणाऱ्या ग्राहकांना अखंड, दर्जेदार आणि उच्च दाबाचा वीजपुरवठा मिळावा यासाठी महावितरणकडून सातत्याने वीज वितरण जाळ्याचे आधुनिकीकरण केले जात आहे. मात्र वीज चोरीमुळे रोहित्रांवर अचानक अतिरिक्त भार वाढतो आणि ऐन उन्हाळ्यात किंवा सणासुदीच्या काळात परिसरातील वीजपुरवठा खंडित होतो. याचा मोठा मनस्ताप नियमित ग्राहकांना सहन करावा लागतो. म्हणूनच प्रामाणिक ग्राहकांच्या हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी महावितरणने वीज चोरांवर कठोर कारवाई आणि प्रामाणिक ग्राहकांचा गौरव असे दुहेरी धोरण स्वीकारले आहे. वीज चोरी रोखण्यासाठी महावितरणने सामान्य नागरिकांनाही पुढे येऊन सहकार्य करण्याचे आवाहन केले आहे. परिसरातील वीज चोरीची माहिती देणाऱ्या दक्ष नागरिकांचे नाव पूर्णपणे गोपनीय ठेवले जाईल, अशी ग्वाही महावितरणने दिली आहे. नागपूरसह संपूर्ण राज्यभरात ही मोहीम अधिक तीव्र गतीने राबवून वीज गळती पूर्णपणे शून्यावर आणण्याचा महावितरणचा निर्धार आहे.