नागपूर: दीक्षाभूमीवर धम्मचक्र प्रवर्तन दिनाची तयारी युद्धपातळीवर सुरु

स्थान: नागपूर: दीक्षाभूमी

वार्ताहर: साहिल येरने

ऐतिहासिक धम्मचक्र प्रवर्तन दिनाच्या पार्श्वभूमीवर नागपुरातील पवित्र दीक्षाभूमी परिसरात विविध विकासकामे, दुरुस्ती आणि सुशोभीकरणाच्या कामांना प्रचंड वेग आला आहे. अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपलेल्या या ऐतिहासिक सोहळ्यासाठी देश-विदेशातून येणाऱ्या लाखो भीमानुयायांचे स्वागत करण्यासाठी स्थानिक प्रशासन, नागपूर महानगरपालिका, पोलीस यंत्रणा आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्मारक समिती सज्ज झाली आहे. परिसरातील रस्त्यांची दुरुस्ती, स्वच्छता मोहीम, तात्पुरते निवारे, पिण्याच्या पाण्याची सोय आणि सुरक्षा व्यवस्था यांसारखी सर्व महत्त्वाची कामे सध्या युद्धपातळीवर सुरू असून, संपूर्ण परिसराचे रूप पालटत असल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे. १४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी विजयादशमीच्या दिवशी भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी नागपूरच्या याच ऐतिहासिक भूमीवर आपल्या लाखो अनुयायांसह बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली होती. या ऐतिहासिक सामाजिक व धार्मिक क्रांतीची स्मृती म्हणून दरवर्षी विजयादशमी आणि ऑक्टोबर महिन्याच्या सुरुवातीला नागपुरातील दीक्षाभूमीवर धम्मचक्र प्रवर्तन दिन अत्यंत उत्साहात आणि भक्तिभावाने साजरा केला जातो. या महासोहळ्यासाठी महाराष्ट्रच नव्हे, तर देशाच्या कानाकोपऱ्यातून आणि परदेशातूनही लाखो अनुयायी नागपुरात दाखल होतात. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही भाविकांची मोठी गर्दी होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन प्रशासकीय पातळीवर अत्यंत सूक्ष्म आणि काटेकोर नियोजन करण्यात आले आहे. दीक्षाभूमी परिसरात दाखल होणाऱ्या भाविकांना कोणतीही गैरसोय सहन करावी लागू नये यासाठी नागरी सुविधांच्या बळकटीकरणावर विशेष भर दिला जात आहे. दीक्षाभूमीकडे येणारे सर्व प्रमुख मार्ग आणि अंतर्गत जोड रस्त्यांचे डांबरीकरण, खड्डे बुजवणे आणि पदपथांची दुरुस्ती वेगाने पूर्ण केली जात आहे. परिसरातील पथदिव्यांची तातडीने दुरुस्ती करण्यात आली असून अतिरिक्त विद्युत खांब व दिव्यांची सोय करण्यात आली आहे, ज्यामुळे संपूर्ण परिसर रात्रीच्या वेळीही प्रकाशमय राहील. यासोबतच संपूर्ण दीक्षाभूमी परिसर, मुख्य रस्ते आणि लगतच्या उपनगरांमध्ये विशेष स्वच्छता मोहीम राबविण्यात येत आहे. कचरा व्यवस्थापनासाठी महानगरपालिकेने अतिरिक्त स्वच्छता कर्मचाऱ्यांची पथके तैनात केली असून, कचरा संकलनासाठी ठिकठिकाणी मोठ्या क्षमतेच्या कचराकुंड्यांची व्यवस्था केली आहे. दूरवरून प्रवास करून येणाऱ्या अनुयायांच्या प्राथमिक गरजा आणि आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे. भाविकांच्या मुक्कामासाठी भव्य मंडप, शामियाने आणि वॉटरप्रूफ निवाऱ्यांची उभारणी करण्यात येत आहे. शुद्ध आणि सुरक्षित पिण्याच्या पाण्यासाठी महापालिकेचे पाण्याचे टँकर्स, तात्पुरते नळ आणि जलशुद्धीकरण केंद्रे कार्यरत करण्यात येत आहेत. महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांगांसाठी स्वतंत्र स्वच्छतागृहांची निर्मिती करण्यात आली असून फिरत्या शौचालयांची संख्याही पुरेशा प्रमाणात वाढवण्यात आली आहे. आरोग्य यंत्रणेच्या दृष्टीने तात्पुरते प्राथमिक उपचार केंद्र, सुसज्ज ॲम्ब्युलन्स सेवा, औषधांचा मुबलक साठा आणि तज्ज्ञ डॉक्टरांचे पथक २४ तास तैनात ठेवण्याची योजना आखण्यात आली आहे, जेणेकरून कोणत्याही आपत्कालीन वैद्यकीय प्रसंगी तत्काळ उपचार पुरवणे शक्य होईल. या संपूर्ण महासोहळ्यादरम्यान कायदा, सुव्यवस्था आणि शांतता अबाधित राखण्यासाठी नागपूर पोलीस प्रशासनाने चोख सुरक्षा आराखडा तयार केला आहे. दीक्षाभूमी परिसर, मुख्य प्रवेशद्वारे आणि स्तूपाच्या आजूबाजूला अत्याधुनिक सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवण्यात येत असून तात्पुरत्या नियंत्रण कक्षातून प्रत्येक हालचालीवर चोवीस तास बारीक नजर ठेवली जाणार आहे. वाहतूक कोंडीची समस्या टाळण्यासाठी शहरात येणाऱ्या मुख्य प्रवेशमार्गांवर वाहतुकीचे योग्य वळण निश्चित करण्यात आले आहे. रेल्वे स्थानक आणि बस स्थानकावरून दीक्षाभूमीकडे जाणाऱ्या भाविकांसाठी विशेष बसेस आणि वाहतूक व्यवस्था करण्याचे नियोजन आहे. विविध सामाजिक संघटना, सेवाभावी संस्था आणि स्वयंसेवकही अन्नदान, माहिती कक्ष आणि इतर सहाय्यकारी कामांसाठी प्रशासनासोबत खांद्याला खांदा लावून सहकार्य करत आहेत. ऐतिहासिक स्तूपाच्या आजूबाजूला सुशोभीकरण, रंगरंगोटी आणि आकर्षक विद्युत रोषणाईची कामे अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहेत. या पवित्र भूमीवर नतमस्तक होण्यासाठी येणाऱ्या प्रत्येक नागरिकाला सुरक्षित, सुखद आणि शिस्तबद्ध अनुभव मिळावा यासाठी सर्व संबंधित विभाग अहोरात्र काम करत आहेत. समता, बंधुता आणि शांततेचा संदेश देणाऱ्या या ऐतिहासिक भूमीवर लाखो अनुयायांचे स्वागत करण्यासाठी नागपूर शहर सज्ज झाले आहे.