स्थान: Nagpur
वार्ताहर: साहिल येरने
नागपूर शहरातील नागरिकांच्या विरंगुळ्यासाठी, आरोग्यासाठी आणि लहान मुलांच्या मनोरंजनासाठी नागपूर महानगरपालिकेने विकसित केलेल्या सार्वजनिक उद्यानांमधील सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा चव्हाट्यावर आला आहे. नागपूर महानगरपालिकेच्या (मनपा) अखत्यारीत शहराच्या विविध भागांत सुमारे २०४ उद्याने आहेत. मात्र, या भव्य संख्येच्या तुलनेत धक्कादायक वास्तव असे आहे की, सध्या केवळ ७० उद्यानांमध्येच अधिकृत सुरक्षारक्षक तैनात आहेत. बहुसंख्य म्हणजेच १३० हून अधिक उद्यानांमध्ये कोणतीही अधिकृत सुरक्षा व्यवस्था उपलब्ध नसल्याने ही उद्याने समाजकंटक आणि गर्दुल्ल्यांचे अड्डे बनत असल्याच्या तीव्र तक्रारी स्थानिक नागरिकांकडून केल्या जात आहेत. सुरक्षारक्षकांची मोठी कमतरता असल्याने ज्येष्ठ नागरिक, महिला आणि बालकांच्या सुरक्षिततेबाबत संपूर्ण शहरात चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
उद्यानांमधील अपुऱ्या सुरक्षेबाबत महापालिकेच्या उद्यान विभागाकडून मिळालेल्या अधिकृत माहितीनुसार, शहरातील एकूण २०४ व्यवस्थापित उद्यानांपैकी केवळ ७० ठिकाणी सुरक्षा रक्षकांची उपस्थिती आहे. या संदर्भात माहिती देताना नागपूर महानगरपालिकेचे उद्यान अधीक्षक अमोल चोरपगार यांनी स्पष्ट केले की, प्रशासनाकडून सध्या ७० उद्यानांमध्ये सुरक्षा रक्षक कार्यरत ठेवण्यात आले आहेत. उर्वरित उद्यानांमधील वाढत्या समस्यांची दखल घेत प्रशासनाने आणखी २६ महत्त्वाच्या उद्यानांमध्ये तातडीने सुरक्षा रक्षक नियुक्त करण्याची अधिकृत प्रक्रिया सुरू केली आहे. महापालिकेचे उपायुक्त गणेश राठोड यांनीही या नव्या प्रक्रियेला दुजोरा दिला असून, नव्या सुरक्षा रक्षकांची नियुक्ती वेगवेगळ्या पाळ्यांमध्ये (शिफ्ट्स) केली जाईल, जेणेकरून उद्यानांचे संरक्षण अधिक प्रभावीपणे करता येईल.
गेल्या काही महिन्यांपासून नागपुरातील विविध प्रभागांमधील महापालिकेच्या उद्यानांमध्ये असामाजिक कृत्यांचे प्रमाण चिंताजनक पातळीवर पोहोचले आहे. सायंकाळनंतर अनेक उद्यानांमध्ये मद्यपींचा वावर वाढतो आणि रात्रीच्या वेळी तेथे उघड्यावर मद्यपान केले जाते. दुसऱ्या दिवशी सकाळी मॉर्निंग वॉकसाठी येणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांना आणि व्यायामासाठी येणाऱ्या तरुणांना उद्यानातील बाकड्यांवर, हिरवळीवर आणि झाडांच्या आडोशाला दारूच्या रिकाम्या बाटल्या, सिगारेटची थोटके आणि कचऱ्याचे साम्राज्य पाहायला मिळते. सुरक्षारक्षक नसल्याचा गैरफायदा घेत अनेक ठिकाणी सार्वजनिक मालमत्तेची तोडफोड केली जात आहे. लहान मुलांच्या खेळण्यांची नासधूस, पथदिव्यांची चोरी आणि बाकड्यांची मोडतोड यामुळे महापालिकेचे आर्थिक नुकसानही होत आहे.
उद्यानांमधील सुरक्षेचा अभाव किती गंभीर स्वरूप धारण करू शकतो, याचे धक्कादायक उदाहरण काही महिन्यांपूर्वी समोर आले होते. जुलै महिन्यात अजनी परिसरातील गजानन नगर येथील महापालिकेच्या ‘गजानन उद्याना’मध्ये संशयित गांजाची रोपे वाढलेली आढळून आली होती. माजी नगरसेवक मुन्ना यादव यांनी या प्रकारावर थेट प्रश्न उपस्थित करत महापालिका प्रशासनाकडे तातडीच्या चौकशीची मागणी केली होती. एका सार्वजनिक उद्यानात अंमली पदार्थांचे संशयास्पद रोपटे आढळल्याने संपूर्ण शहरात खळबळ उडाली होती. या घटनेनंतर उद्यान विभागाने आणि धंतोली पोलीस ठाण्याने दखल घेत संबंधित रोपे व मातीचे नमुने न्यायवैद्यक (फॉरेन्सिक) तपासणीसाठी पाठवले होते. या प्रकरणी पोलिसांत अधिकृत तक्रारही नोंदवण्यात आली होती.
केवळ गजानन उद्यानच नव्हे, तर नंदनवन परिसरातील महापालिकेच्या ‘स्मार्ट टॉयलेट’च्या लॉफ्टमधून पोलिसांनी लपवून ठेवलेला गांजा जप्त केल्याची घटनाही याच काळात उघडकीस आली होती. या लागोपाठ घडलेल्या घटनांवरून असे स्पष्ट होते की, महापालिकेच्या सार्वजनिक जागांवर प्रशासकीय देखरेखीचा आणि सुरक्षेचा मोठा अभाव निर्माण झाला आहे. त्याचाच गैरफायदा घेत असामाजिक घटक आणि अंमली पदार्थांशी संबंधित व्यक्ती या जागांचा गैरवापर करत आहेत. अनेक उद्यानांमध्ये पथदिवे बंद असल्याने दाट अंधाराचा फायदा घेऊन संशयास्पद हालचाली वाढल्या आहेत, ज्यामुळे सामान्य कुटुंबांनी, महिलांनी आणि मुलांनी अशा उद्यानांकडे पाठ फिरवण्यास सुरुवात केली आहे.
शहरातील विविध प्रभागांमधील नागरिक, स्थानिक रहिवासी संघटना आणि मॉर्निंग वॉकर्स ग्रुप्स यांनी या संदर्भात महापालिका आयुक्त आणि स्थानिक लोकप्रतिनिधींकडे सातत्याने पाठपुरावा केला आहे. प्रशासनाने प्रस्तावित केलेली २६ उद्यानांमधील सुरक्षा रक्षकांची भरती स्वागतार्ह असली, तरी केवळ तेवढ्याने नागपूरकरांच्या सुरक्षेचा प्रश्न सुटणार नाही, असे नागरिकांचे स्पष्ट मत आहे. शहरातील सर्वच्या सर्व २०४ उद्यानांचे सर्वंकष सुरक्षा ऑडिट केले जावे, अशी मागणी आता जोर धरत आहे.
नागरिकांनी केवळ सुरक्षा रक्षकांची तैनातीच नव्हे, तर संपूर्ण उद्यान परिसरात पुरेशी प्रकाशव्यवस्था, उच्च क्षमतेचे हायमास्ट दिवे आणि महत्त्वाच्या प्रवेशद्वारांवर सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांचे जाळे उभारण्याची आग्रही मागणी केली आहे. याशिवाय स्थानिक पोलीस ठाण्यांमार्फत उद्यानांच्या परिसरात रात्रीच्या वेळी गस्त वाढवण्यात यावी, अशी सूचनाही मांडली गेली आहे. महापालिका उद्यानांच्या सुशोभीकरणावर आणि देखभालीवर दरवर्षी मोठा निधी खर्च करत असताना, जर तिथे येणाऱ्या सर्वसामान्य नागरिकांना सुरक्षित वातावरण मिळणार नसेल, तर त्या सुशोभीकरणाचा उद्देश साध्य होणार नाही. त्यामुळे महापालिका प्रशासनाने लवकरात लवकर ठोस धोरण आखून शहरातील प्रत्येक उद्यानाला संपूर्ण सुरक्षा पुरवावी, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
Leave a Reply