अनुसूचित जाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी फलोत्पादन योजना; वाशिम जिल्ह्यात २१.४२ लाखांचे उद्दिष्ट, महाडीबीटीवर अर्ज सुरू

स्थान: वाशिम

वाशिम जिल्ह्यातील अनुसूचित जाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना फलोत्पादन क्षेत्रात नव्या संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी कृषी विभागाने विशेष मोहीम हाती घेतली आहे. एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियानांतर्गत सन २०२६-२७ या वर्षासाठी या प्रवर्गाकरिता २१.४२ लाख रुपयांचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले आहे. विविध फळपिके, औषधी व सुगंधी वनस्पतींची लागवड, शेती यांत्रिकीकरण आणि पायाभूत सुविधांसाठी मदत मिळविण्याची संधी या अभियानातून उपलब्ध होणार आहे. पात्र शेतकऱ्यांनी महाडीबीटी पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज करावेत, असे आवाहन जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी आरिफ शाह यांनी केले आहे.

गावोगावी मेळावे आणि अर्ज मार्गदर्शन

योजनेचा लाभ अधिकाधिक पात्र शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचावा, यासाठी कृषी विभागाकडून विशेष जनजागृती मोहीम राबविण्यात येत आहे. सहाय्यक कृषी अधिकाऱ्यांच्या माध्यमातून गावनिहाय मेळावे आयोजित करून शेतकऱ्यांना अभियानातील विविध घटकांची माहिती दिली जात आहे. ऑनलाइन अर्ज करताना येणाऱ्या अडचणी दूर करण्यासाठी विशेष शिबिरेही घेण्यात येत आहेत.

शासकीय योजनांची माहिती उपलब्ध असली तरी अर्ज प्रक्रिया, पात्रतेचे निकष आणि आवश्यक कागदपत्रे याबाबत अनेक शेतकऱ्यांना मार्गदर्शनाची गरज असते. त्यामुळे गावपातळीवरील मेळावे आणि अर्ज सहाय्य शिबिरांमुळे योजनेचा लाभ घेण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा आहे.

फळपिकांपासून शेती यंत्रांपर्यंत विविध घटक

एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियानात अनेक प्रकारच्या कृषी उपक्रमांचा समावेश करण्यात आला आहे. स्ट्रॉबेरी आणि ड्रॅगन फ्रूट यांसारख्या फळपिकांसह मिरची बियाणे उत्पादन, हळद लागवड, जुन्या फळबागांचे पुनरुज्जीवन आणि औषधी व सुगंधी वनस्पतींच्या लागवडीसाठी अर्ज करता येणार आहेत.

शेतीतील पाणी व्यवस्थापन आणि पायाभूत सुविधांनाही या योजनेत स्थान देण्यात आले आहे. सामूहिक शेततळे, शेततळ्यांचे अस्तरीकरण, पॅक हाऊस आणि कांदाचाळ या घटकांचा त्यात समावेश आहे. याशिवाय २० अश्वशक्तीपर्यंतचे चारचाकी ट्रॅक्टर, आठ अश्वशक्तीपेक्षा कमी तसेच जास्त क्षमतेचे पॉवर टिलर आणि १६ लिटरपेक्षा अधिक क्षमतेचे पॉवर नॅपसॅक किंवा पॉवर ऑपरेटेड स्प्रेअर यांसारख्या यंत्रसामग्रीसाठीही संबंधित घटकांतर्गत अर्ज करता येतील.

शेतकऱ्यांचे कौशल्य आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाची माहिती वाढविण्यासाठी प्रशिक्षण तसेच राज्याबाहेरील शेतकरी प्रक्षेत्र भेटीचाही समावेश करण्यात आला आहे.

औषधी आणि सुगंधी वनस्पती लागवडीची संधी

या अभियानातील महत्त्वाचा घटक म्हणजे औषधी आणि सुगंधी वनस्पतींची लागवड. गुलाब, रोझमेरी, ट्यूबरोज, जिरेनियम, कॅमोमाइल, चंदन, दावना, जास्मिन, लॅव्हेंडर, पालमारोसा, लेमनग्रास, तुळस, वेटिव्हर, जावा सिट्रोनेला आणि गोड तुळस यांसारख्या वनस्पतींचा त्यात समावेश आहे.

तसेच मुलेठी, शतावरी, कळलावी, श्वेत मुसळी, गुग्गुळ, मंजिष्ठा, कुटकी, अतीस, जटामांसी, अश्वगंधा, ब्राह्मी, विदारीकंद, पिंपळी आणि चिरायता यांसारख्या औषधी वनस्पतींच्या लागवडीसाठीही अर्ज करता येणार आहेत.

औषधी व सुगंधी वनस्पतींची लागवड हा पारंपरिक पिकांना पर्याय ठरू शकतो; मात्र त्यासाठी बाजारपेठ, खरेदीदार, प्रक्रिया सुविधा आणि पिकांच्या तांत्रिक गरजा यांचा आधी अभ्यास करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे केवळ अनुदानाच्या अपेक्षेने पीक निवडण्याऐवजी स्थानिक हवामान, पाणी उपलब्धता आणि विक्रीची व्यवस्था लक्षात घेऊन निर्णय घेणे शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे.

महाडीबीटी पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज करा

इच्छुक आणि पात्र शेतकऱ्यांनी महाराष्ट्र शासनाच्या https://mahadbt.maharashtra.gov.in या महाडीबीटी पोर्टलवर जाऊन एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियानांतर्गत उपलब्ध घटकांची निवड करून ऑनलाइन अर्ज करावेत, असे कृषी विभागाने स्पष्ट केले आहे.

योजनेचे सुधारित निकष, पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे आणि अनुदानासंबंधी सविस्तर माहिती जाणून घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी जवळच्या कृषी कार्यालयाशी संपर्क साधावा. जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी आरिफ शाह यांनी पात्र शेतकऱ्यांना या संधीचा लाभ घेण्याचे आवाहन केले आहे.

फलोत्पादन क्षेत्रात विविधीकरण, शेतीची उत्पादकता आणि पूरक उत्पन्नाच्या संधी वाढविण्यासाठी अशा योजनांची भूमिका महत्त्वाची ठरू शकते. मात्र, निश्चित केलेले उद्दिष्ट प्रत्यक्ष लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचण्यासाठी पारदर्शक अर्ज प्रक्रिया, वेळेवर मार्गदर्शन आणि प्रभावी अंमलबजावणी आवश्यक आहे. शेतकऱ्यांनीही योजनेतील घटकांची माहिती घेऊन आपल्या शेतीला उपयुक्त ठरणारा पर्याय निवडणे गरजेचे आहे.