SIR मतदार यादीतून वगळलेल्यांना पुन्हा संधी; सात राज्यांतील मतदारांसाठी निवडणूक आयोगाचा निर्णय

स्थान: maharashtra

SIR मतदार यादीतून वगळलेल्या नागरिकांना पुन्हा मतदार म्हणून नोंदणी करण्याची संधी मिळणार आहे. अनुपस्थित, स्थलांतरित, मृत आणि दुबार नोंदणी (ASDD) अशा कारणांमुळे नोंद झालेल्या; मात्र गणना अर्ज परत न केल्याने मसुदा मतदार यादीत नाव समाविष्ट होऊ न शकलेल्या मतदारांसाठी निवडणूक आयोगाने हा निर्णय घेतला आहे. या निर्णयाचा लाभ महाराष्ट्रासह सात राज्यांतील संबंधित मतदारांना मिळणार आहे.

निवडणूक आयोगाच्या निर्देशानुसार दिल्ली, महाराष्ट्र, हरियाणा, आंध्र प्रदेश, झारखंड, तेलंगणा आणि नागालँड या राज्यांमध्ये वगळलेल्या मतदारांना नोंदणीची आणखी एक संधी उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. त्यामुळे विशेष सखोल पुनरीक्षण अर्थात SIR प्रक्रियेदरम्यान मतदार यादीतून नाव वगळले गेलेल्या नागरिकांसाठी पुन्हा एकदा मतदार यादीत स्थान मिळवण्याचा मार्ग खुला झाला आहे.

### ASDD नोंदीमुळे नाव वगळले गेलेल्यांना दिलासा

SIR प्रक्रियेदरम्यान मतदारांची माहिती तपासण्यासाठी गणना अर्ज वितरित करण्यात आले होते. मात्र, काही मतदारांकडून हे अर्ज निर्धारित प्रक्रियेनुसार परत आले नाहीत. अशा मतदारांची अनुपस्थित, स्थलांतरित, मृत किंवा दुबार नोंदणी (ASDD) अशा श्रेणींमध्ये नोंद झाली. परिणामी, त्यांची नावे मसुदा मतदार यादीत समाविष्ट होऊ शकली नाहीत.

आता अशा मतदारांना पुन्हा नोंदणी करण्याची संधी देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. त्यामुळे केवळ गणना अर्ज परत न केल्यामुळे मसुदा यादीत नाव न आलेल्या पात्र नागरिकांना आपली मतदार नोंदणी पुन्हा मिळवण्यासाठी प्रयत्न करता येणार आहेत.

### सात राज्यांना आयोगाचे निर्देश

निवडणूक आयोगाचे हे निर्देश दिल्ली, महाराष्ट्र, हरियाणा, आंध्र प्रदेश, झारखंड, तेलंगणा आणि नागालँड या सात राज्यांना लागू आहेत. या राज्यांतील संबंधित मतदारांना नव्याने नोंदणीची संधी देण्याची प्रक्रिया राबवली जाणार आहे.

या निर्णयामुळे विशेषतः स्थलांतरित नागरिक, गणना अर्ज परत न करू शकलेले मतदार आणि इतर कारणांमुळे मसुदा यादीत नाव न आलेल्या पात्र नागरिकांना दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र, नोंदणीसाठी कोणती प्रक्रिया, कागदपत्रे आणि अंतिम मुदत लागू असेल, याबाबत संबंधित राज्यांच्या निवडणूक यंत्रणेकडून दिल्या जाणाऱ्या अधिकृत सूचनांचे पालन करणे आवश्यक आहे.

### दुबार नोंदणी टाळण्यावरही भर

वगळलेल्या मतदारांना पुन्हा नोंदणीची संधी देताना दुबार नोंदणी होऊ नये, याची काळजी घेण्याचे निर्देशही आयोगाने दिले आहेत. मतदार यादी अचूक आणि अद्ययावत ठेवणे हा या प्रक्रियेचा महत्त्वाचा उद्देश आहे. त्यामुळे नव्याने नोंदणी करताना आधीपासून अस्तित्वात असलेल्या नोंदींची तपासणी करणे आवश्यक ठरणार आहे.

### मतदार यादीतील नाव तपासणे महत्त्वाचे

2025-26 मध्ये बिहार आणि दिल्लीसह 30 राज्यांमधील SIR प्रक्रियेदरम्यान तयार करण्यात आलेल्या मसुदा मतदार याद्यांमधून 13 कोटींहून अधिक नावे वगळण्यात आल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद आहे. आता नव्या निर्णयांद्वारे पात्र मतदारांना पुन्हा नोंदणीची संधी दिली जात आहे.

मतदानाचा अधिकार बजावण्यासाठी मतदार यादीत नाव असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे संबंधित नागरिकांनी आपले नाव मतदार यादीत आहे की नाही, याची खात्री करावी. नाव वगळले असल्यास निवडणूक आयोग आणि संबंधित राज्याच्या निवडणूक यंत्रणेच्या अधिकृत सूचनांनुसार नोंदणीची प्रक्रिया पूर्ण करावी. निवडणूक यादीतील अचूकता राखतानाच पात्र नागरिकांचा मतदानाचा अधिकार सुरक्षित राहणे, हे या निर्णयाचे महत्त्वाचे उद्दिष्ट आहे.