स्थान: Amravati
वार्ताहर: साहिल येरने
वर्धा आणि अमरावती जिल्ह्यांत गेल्या अठरा दिवसांपासून प्रचंड दहशत निर्माण करणाऱ्या आणि चार निष्पाप नागरिकांचा बळी घेणाऱ्या एनपीटी-१ या नरभक्षक वाघिणीला अखेर वनविभागाने जेरबंद केले. मात्र, तिला सुरक्षितपणे जेरबंद करण्यात यश आल्यानंतर अवघ्या काही तासांतच या वाघिणीचा उपचारादरम्यान मृत्यू झाला. अमरावती जिल्ह्यातील चांदूर बाजार तालुक्यातील शिरजगाव कसबा शिवारात सोमवारी दुपारी या वाघिणीला गुंगीचे औषध देऊन ट्रँक्विलाइज करण्यात आले होते. यानंतर तिला पुढील वैद्यकीय उपचारांसाठी आणि निरीक्षणासाठी नागपूर येथील गोरेवाडा वन्यजीव बचाव केंद्रात हलवण्याची तयारी सुरू होती. परंतु, मोर्शी येथील वनविभागाच्या केंद्रात वैद्यकीय देखरेखीखाली असताना सायंकाळी साडेसात वाजेच्या सुमारास तिची प्रकृती अचानक खालावली आणि तिने अखेरचा श्वास घेतला. या नाट्यमय घडामोडींमुळे वनक्षेत्रात आणि स्थानिक नागरिकांमध्ये मोठी खळबळ उडाली आहे. गेल्या अठरा ते वीस दिवसांपासून वर्धा आणि अमरावती या दोन जिल्ह्यांच्या सीमावर्ती भागातील शेतकरी आणि शेतमजूर या वाघिणीच्या दहशतीखाली वावरत होते. स्थानिक पातळीवर पिंकी या नावानेही ओळखल्या गेलेल्या या वाघिणीने एकापाठोपाठ एक चार नागरिकांना ठार केले होते. त्यामुळे या वाघिणीला लवकरात लवकर जेरबंद करणे हे वनविभागासमोरील सर्वात मोठे आव्हान बनले होते. वनविभागाचे वरिष्ठ अधिकारी, शीघ्र कृती दल आणि स्थानिक वनकर्मचाऱ्यांची मोठी फौज गेल्या अनेक दिवसांपासून या भागात तळ ठोकून होती. अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, ट्रॅप कॅमेरे आणि थर्मल ड्रोनच्या साहाय्याने वाघिणीच्या प्रत्येक हालचालीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात होते. अखेर सोमवारी दुपारी वाघिणीचे अचूक स्थान मिळताच वनविभागाच्या पथकाने अचूक डार्ट मारून तिला बेशुद्ध केले. वाघिणीला जेरबंद केल्यानंतर तिला तात्काळ पिंजऱ्यात ठेवून मोर्शी येथे आणण्यात आले होते. तेथून तिला नागपूरच्या गोरेवाडा केंद्रात हलवण्याची सर्व तयारी पूर्ण झाली होती. मात्र, तिथेच तिची प्रकृती अचानक ढासळली. पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या पथकाने तिला वाचवण्यासाठी तातडीने वैद्यकीय उपचार सुरू केले, परंतु अथक प्रयत्नांनंतरही तिचे प्राण वाचवता आले नाहीत. वाघिणीच्या अशा अचानक झालेल्या मृत्यूमुळे अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. ट्रँक्विलायझेशनच्या प्रक्रियेमुळे तिच्या शरीरावर विपरित परिणाम झाला की ती आधीपासूनच गंभीर आजारी अथवा अशक्त होती, याबाबत आता विविध तर्कवितर्क लावले जात आहेत. वनविभागाने स्पष्ट केले आहे की, राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार वाघिणीचे शवविच्छेदन केले जाईल आणि त्याचा सविस्तर अहवाल आल्यानंतरच मृत्यूचे नेमके कारण स्पष्ट होईल. प्रधान मुख्य वनसंरक्षक वन्यजीव श्रीनिवास रेड्डी यांनी या घटनेवर माहिती देताना सांगितले की, वाघिणीला ठार मारण्याचा कोणताही हेतू नव्हता, तिला केवळ सुरक्षितपणे पकडणे हेच वनविभागाचे मुख्य उद्दिष्ट होते. प्राथमिक माहितीनुसार ही वाघीण आधीपासूनच अशक्त आणि आजारी असल्याचे दिसून आले होते. संपूर्ण शवविच्छेदन अहवाल प्राप्त झाल्यानंतरच तिच्या अंतर्गत अवयवांची स्थिती आणि मृत्यूचे मूळ कारण स्पष्ट होईल. दरम्यान, अमरावतीच्या उपवनसंरक्षक अर्जुना के. आर. आणि मुख्य वनसंरक्षक ज्योती बॅनर्जी यांनी सांगितले की, बचाव मोहिमेदरम्यान सर्व आवश्यक नियमांचे काटेकोर पालन करण्यात आले होते, मात्र पुढील प्रवासापूर्वीच तिची प्रकृती गंभीर बनल्याने हा प्रसंग ओढवला. या वाघिणीच्या प्रवासाचा आणि हल्ल्यांचा इतिहास पाहिला तर ती मूळची वर्धा जिल्ह्यातील बोर व्याघ्र प्रकल्पातून बाहेर पडली होती. तिथून निघून ती आष्टी तालुक्यामार्गे अमरावती जिल्ह्यातील वरुड, मोर्शी आणि चांदूर बाजार या तालुक्यांमधील शेतशिवारात पोहोचली. या १८ दिवसांच्या काळात तिने चार जणांवर प्राणघातक हल्ले करून त्यांना ठार केले. वाघिणीचा पहिला बळी १७ ऑगस्ट रोजी आष्टी तालुक्यातील नरसिंगपूर शेतशिवारात गेला, जिथे ७४ वर्षीय रामभाऊ ऊर्फ राजाभाऊ भोयर यांच्यावर वाघिणीने हल्ला केला होता. त्यानंतर २७ ऑगस्ट रोजी अमरावती जिल्ह्यातील मोर्शी तालुक्यातील भंभोरा येथे ५५ वर्षीय चरणदास इखे यांचा तिने बळी घेतला. यानंतरही वाघिणीचा वावर कायम राहिला आणि तिने चांदूर बाजार तालुक्यात प्रवेश केला. ६ सप्टेंबर रोजी सोनोरी शिवारात १८ वर्षीय तरुणी उर्मिला इवने हिच्यावर हल्ला करून तिला जागीच ठार केले. या घटनेमुळे परिसरात तीव्र संताप आणि भीतीचे वातावरण निर्माण झाले होते. यानंतर अवघ्या २४ तासांत, म्हणजेच ७ सप्टेंबर रोजी सकाळी शिरजगाव कसबा शिवारात ४५ वर्षीय दिनेश ऊर्फ दामू भाऊ आवारे यांच्यावर वाघिणीने प्राणघातक हल्ला केला, ज्यात त्यांचाही मृत्यू झाला. लागोपाठ झालेल्या या हल्ल्यांमुळे स्थानिक नागरिक अत्यंत आक्रमक झाले होते आणि त्यांनी वाघिणीला तत्काळ पकडण्याची जोरदार मागणी लावून धरली होती. अखेर त्याच दिवशी दुपारी वाघिणीला जेरबंद करण्यात आले. वाघीण जेरबंद झाल्याची बातमी समजताच स्थानिक नागरिकांनी आणि शेतकऱ्यांनी मोठा सुटकेचा निश्वास टाकला होता. मात्र, तिच्या मृत्यूनंतर आता मानव आणि वन्यजीव संघर्षाचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. जंगलांचे आकुंचन पावणारे क्षेत्र, भक्ष्याची कमतरता आणि अधिवासातून बाहेर पडणारे वन्यजीव यामुळे अशा प्रकारच्या घटनांमध्ये सातत्याने वाढ होत असल्याचे वन्यजीव अभ्यासकांचे मत आहे. बोर अभयारण्यातून बाहेर पडलेली ही वाघीण शेकडो किलोमीटरचा प्रवास करत मानवी वस्तीच्या आणि शेतांच्या जवळ कशी पोहोचली, तसेच तिच्यावर वेळेत नियंत्रण का मिळवता आले नाही, यावर आता अभ्यास सुरू आहे. १८ दिवसांचा हा थरार वाघिणीच्या मृत्यूने शांत झाला असला, तरी या घटनेने चार निष्पाप कुटुंबांवर न भरून येणारे दुःखाचे सावट पसरवले आहे.
Leave a Reply