स्थान: जळगावं
जळगाव शहरातील नवी पेठ परिसरातील जय महाराष्ट्र मित्र मंडळाच्या यंदाच्या गणेशोत्सवावर सुरुवातीलाच दुःखाचे सावट पसरले आहे. गणेशोत्सवासाठी मध्य प्रदेशातील बऱ्हाणपूर येथून तब्बल ४७ हजार रुपये खर्च करून आणलेली १२ फूट उंच गणेशमूर्ती जळगावात पोहोचताच दुभंगल्याचा अत्यंत धक्कादायक प्रकार समोर आला आहे. उत्सवाच्या तोंडावर मूर्ती खंडित झाल्याने धार्मिक परंपरेनुसार तिची प्रतिष्ठापना करणे अशक्य बनले, ज्यामुळे अखेर या भव्य मूर्तीचे जळगावच्या मेहरुण तलावात भावपूर्ण विसर्जन करावे लागले. या दुर्दैवी प्रकरणाने मंडळाच्या कार्यकर्त्यांमध्ये तीव्र नाराजी आणि हळहळ व्यक्त केली जात असून मूर्तिकाराच्या अक्षम्य निष्काळजीपणाविरोधात संताप व्यक्त होत आहे.
दरवर्षीप्रमाणे नवी पेठेतील जय महाराष्ट्र मित्र मंडळाने यंदाही गणेशोत्सव मोठ्या उत्साहात आणि दिमाखात साजरा करण्याचा संकल्प केला होता. यासाठी मंडळाच्या कार्यकर्त्यांनी कित्येक महिने आधीच नियोजन करून मध्य प्रदेशातील बऱ्हाणपूर येथील एका मूर्तिकाराकडे १२ फूट उंचीच्या आकर्षक गणेशमूर्तीची नोंदणी केली होती. मंडळाने मूर्तीसाठी ठरलेली संपूर्ण ४७ हजार रुपयांची रक्कमही संबंधित मूर्तिकाराला वेळेत अदा केली होती. ठरल्यानुसार गुरुवारी मंडळाचे कार्यकर्ते खास वाहनाने मूर्ती आणण्यासाठी बऱ्हाणपूरला गेले होते. तेथून मूर्ती सुरक्षितरीत्या जळगावातील नवी पेठ येथील मंडपात आणण्यात आली आणि धूळ व सुरक्षिततेच्या दृष्टीने ती आच्छादनाने झाकून ठेवण्यात आली होती.
गुरुवारी सायंकाळी मंडपात प्रतिष्ठापनेच्या पूर्वतयारीसाठी कार्यकर्त्यांनी जेव्हा मूर्तीवरील आच्छादन उघडून पाहिले, तेव्हा उपस्थित सर्वांनाच प्रचंड मोठा धक्का बसला. १२ फूट उंच असलेल्या या देखण्या मूर्तीला ठिकठिकाणी तडे गेलेले होते आणि ती अक्षरशः मध्यभागातून दुभंगल्याचे स्पष्टपणे दिसून आले. महिनाभराची मेहनत, भाविकांची श्रद्धा आणि उत्सवाची पूर्वतयारी या एका घटनेमुळे क्षणात उद्ध्वस्त झाल्याची भावना कार्यकर्त्यांमध्ये निर्माण झाली. मंडळाचे पदाधिकारी भूषण जोशी यांच्यासह अन्य सहकाऱ्यांनी मूर्तीची सविस्तर पाहणी केली असता, मूर्तीच्या अंतर्गत रचनेत आणि बांधणीत गंभीर त्रुटी असल्याचे उघड झाले.
या संपूर्ण प्रकारानंतर मंडळाच्या पदाधिकाऱ्यांनी संबंधित मूर्तिकारावर गंभीर आरोप केले आहेत. पूर्ण रक्कम आगाऊ घेऊनही मूर्तिकाराने कामात अत्यंत निष्काळजीपणा दाखवला, असा दावा कार्यकर्त्यांनी केला आहे. गणेशोत्सवाच्या ऐन हंगामात वाढत्या कामाच्या दबावामुळे मूर्तीचे काम शास्त्रोक्त पद्धतीने पूर्ण करण्यात आले नव्हते. माती आणि रंगकाम व्यवस्थित सुकलेले नसताना, म्हणजेच मूर्ती पूर्णपणे ओली असतानाच घाईघाईने ती मंडळाच्या कार्यकर्त्यांच्या ताब्यात देण्यात आली. वाहनाच्या प्रवासादरम्यान रस्ते आणि प्रवासातील नैसर्गिक हालचालींमुळे कच्च्या राहिलेल्या मूर्तीवर ताण पडला आणि ती वाटेतच दुभंगली. हा प्रकार म्हणजे भाविकांची आणि मंडळाची केलेली आर्थिक तसेच मानसिक फसवणूक असल्याचा आरोप मंडळाने केला आहे.
हिंदू धर्मशास्त्रातील स्थापित परंपरेनुसार खंडित अथवा तडे गेलेल्या मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठापना किंवा पूजा करणे वर्ज्य मानले जाते. त्यामुळे एवढ्या मोठ्या खर्चाने आणि उत्साहाने आणलेल्या बाप्पाच्या मूर्तीचे काय करायचे, असा अत्यंत भावनिक आणि कठीण प्रश्न कार्यकर्त्यांपुढे उभा राहिला. ज्येष्ठ जाणकार आणि पदाधिकाऱ्यांशी चर्चा केल्यानंतर खंडित मूर्तीची स्थापना न करता तिचे शास्त्रोक्त विसर्जन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. त्यानुसार शुक्रवारी सकाळी जय महाराष्ट्र मित्र मंडळाच्या कार्यकर्त्यांनी जड अंतःकरणाने १२ फुटांची ही गणेशमूर्ती मेहरुण तलावावर नेली आणि तिचे विसर्जन केले.
मूर्ती विसर्जनाच्या प्रसंगी नवी पेठ परिसरातील रहिवासी, तरुण कार्यकर्ते आणि ज्येष्ठ नागरिक मोठ्या संख्येने मेहरुण तलावाच्या काठावर उपस्थित होते. उत्सव सुरू होण्याच्या अवघ्या काही तास आधीच बाप्पाचे विसर्जन करावे लागल्याने उपस्थितांचे डोळे पाणावले होते. ‘गणपती बाप्पा मोरया’चा जयघोष करताना कार्यकर्त्यांच्या आवाजात उत्सवाच्या आनंदाऐवजी मोठी खंत जाणवत होती. महिनाभराची तयारी आणि कार्यकर्त्यांचे श्रम अशा प्रकारे वाया गेल्याने स्थानिक नागरिकांमधूनही तीव्र हळहळ व्यक्त करण्यात आली.
या फसवणूक व हलगर्जीपणाच्या प्रकरणात संबंधित मूर्तिकारावर कायदेशीर कारवाई व्हावी, अशी ठाम मागणी आता जय महाराष्ट्र मित्र मंडळाने लावून धरली आहे. केवळ व्यावसायिक फायद्यासाठी भाविकांच्या भावनांशी खेळणाऱ्या आणि अपूर्ण काम करून मंडळाचे आर्थिक नुकसान करणाऱ्या कारागिराकडून नुकसानभरपाई वसूल करण्यात यावी, यासाठी पोलीस आणि प्रशासनाकडे दाद मागण्याचा विचार मंडळाचे पदाधिकारी करत आहेत.
दरम्यान, या घटनेने गणेशोत्सवासाठी परराज्यातून किंवा दूरच्या शहरांतून मोठ्या मूर्ती मागवणाऱ्या इतर सर्वच गणेश मंडळांना सावधगिरीचा मोठा इशारा दिला आहे. मूर्ती स्वीकारताना ती पूर्णपणे सुकली आहे का, तिचा सांगाडा भक्कम आहे का आणि ती लांब पल्ल्याच्या वाहतुकीसाठी सक्षम आहे का, याची तज्ज्ञांकडून पूर्ण खात्री करून घेणे किती आवश्यक आहे, हेच या घटनेवरून अधोरेखित झाले आहे.
Leave a Reply