स्थान: भंडारा
वार्ताहर: साहिल येरने
मोहाडी तालुक्यातील मतदार यादीतील त्रुटी आणि विसंगती दूर करण्यासाठी निवडणूक प्रशासनाने व्यापक पावले उचलली असून सुमारे सहा हजारांहून अधिक मतदारांची विशेष सुनावणी घेण्याचा निर्णय घेतला आहे. तालुक्यात राबवण्यात आलेल्या सखोल मतदार यादी पुनरीक्षण मोहिमेनंतर अनेक मतदारांच्या नोंदींमध्ये तफावत आढळून आली आहे. विशेषतः कौटुंबिक नोंदींचे मॅपिंग न होणे, मतदाराचे स्वतःचे नाव तसेच वडिलांच्या किंवा पतीच्या नावातील विसंगती यामुळे ही सुनावणी आवश्यक ठरली आहे. निवडणूक विभागाच्या निर्देशानुसार या सर्व संशयित व त्रुटीयुक्त नोंदी असलेल्या मतदारांना लेखी नोटिसा बजावण्यात येत असून स्थानिक पातळीवर त्यांची कागदपत्रे पडताळून मतदार यादी अंतिम केली जाणार आहे.
निवडणूक आयोगाच्या आदेशानुसार मोहाडी तालुक्यात मतदार यादी अधिक पारदर्शक, अचूक आणि त्रुटीमुक्त करण्यासाठी विशेष मोहीम राबवण्यात आली होती. या मोहिमेदरम्यान मतदान केंद्रस्तरीय अधिकारी म्हणजेच बीएलओ यांनी प्रत्यक्ष घरोघरी जाऊन मतदारांचे अर्ज भरून घेतले. या प्रक्रियेत प्रत्येक मतदाराची माहिती त्यांच्या कुटुंबातील मूळ नोंदींशी, जसे की आई-वडील किंवा आजी-आजोबा यांच्या नावाशी जुळवून म्हणजेच फॅमिली ट्री मॅपिंग करून पाहण्यात आली. मात्र या सखोल पडताळणीत मोठ्या प्रमाणावर विसंगती समोर आल्या आहेत. अनेक प्रकरणांमध्ये मतदारांचा कोणताही जुना कौटुंबिक पुरावा न मिळाल्यामुळे त्यांच्या नोंदी नो-मॅपिंग प्रवर्गात समाविष्ट झाल्या, तर काही प्रकरणांमध्ये मॅपिंग झाले असले तरी अधिकृत नोंदी आणि प्रत्यक्ष भरलेली माहिती यात मोठी तफावत दिसून आली.
मिळालेल्या अधिकृत माहितीनुसार, मोहाडी तालुक्यात अशा विसंगती आढळलेल्या मतदारांची एकूण संख्या जवळपास ६ हजार ७३९ इतकी आहे. यामध्ये प्रामुख्याने दोन प्रकारच्या त्रुटींचा समावेश आहे. पहिल्या प्रकारात ज्या मतदारांच्या नोंदींचा कोणताही जुना पुरावा उपलब्ध झालेला नाही, अशा नो-मॅपिंग प्रवर्गातील मतदारांचा मोठा गट आहे. दुसऱ्या प्रकारात मॅपिंग प्रक्रिया पूर्ण झाली असली तरी मतदाराच्या स्वतःच्या नावात, वडिलांच्या नावात किंवा आडनावात स्पेलिंग तसेच इतर अक्षरांची तफावत आढळलेले मतदार आहेत. या सर्व मतदारांची प्रत्यक्ष कागदपत्रांसह सुनावणी घेऊनच त्यांचे नाव मतदार यादीत कायम ठेवायचे की दुरुस्त करायचे, याचा अंतिम निर्णय निवडणूक शाखेकडून घेतला जाणार आहे.
ही संपूर्ण सुनावणी प्रक्रिया सुरळीत आणि नागरिकांच्या दृष्टीने सोयीस्कर व्हावी यासाठी प्रशासनाने विकेंद्रित व्यवस्था केली आहे. ही सुनावणी संबंधित ग्रामपंचायत, पंचायत समिती, नगरपंचायत तसेच तालुका स्तरावर तहसील कार्यालयात पार पडणार आहे. गावागावांतील मतदारांना सुनावणीसाठी तालुक्याच्या ठिकाणी दूर जावे लागू नये या उद्देशाने स्थानिक स्तरावरच केंद्र निश्चित करण्यात आली आहेत. निवडणूक प्रशासनाने ठरवून दिलेल्या वेळापत्रकानुसार १६ सप्टेंबरपासून या सुनावणीला सुरुवात होत असून ती ३० सप्टेंबरपर्यंत आणि स्थानिक नियोजनानुसार ऑक्टोबर महिन्याच्या सुरुवातीपर्यंत सुरू राहणार आहे. मोहाडी शहरातील आणि ग्रामीण भागातील मतदारांसाठी टप्प्याटप्प्याने सुनावणीच्या तारखा निश्चित करण्यात आल्या आहेत.
सुनावणी प्रक्रिया कोणत्याही तांत्रिक किंवा प्रशासकीय अडथळ्यांविना पार पाडण्यासाठी प्रशासनाने विशेष मनुष्यबळाची नियुक्ती केली आहे. संपूर्ण सुनावणी प्रक्रियेसाठी आठ सहायक मतदार नोंदणी अधिकाऱ्यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. तहसीलदार तथा मुख्य सहायक मतदार नोंदणी अधिकारी प्राजक्ता बुराडे यांच्या थेट देखरेखीखाली ही सर्व कार्यवाही पार पडत आहे. अधिकाऱ्यांना प्रत्येक प्रकरणाचा सखोल अभ्यास करून नियमानुसार निर्णय घेण्याच्या स्पष्ट सूचना देण्यात आल्या आहेत, जेणेकरून कोणत्याही पात्र नागरिकाचे नाव यादीतून अनवधानाने वगळले जाणार नाही आणि अपात्र अथवा दुबार नोंदी यादीत कायम राहणार नाहीत.
सध्या मोहाडी निवडणूक शाखेमार्फत संबंधित सर्व मतदारांना वैयक्तिक स्वरूपात छापील नोटिसा बजावण्याचे काम वेगाने पूर्ण केले जात आहे. बीएलओच्या माध्यमातून मतदारांच्या घरापर्यंत या नोटिसा पोहोचवल्या जात आहेत. नोटीस मिळाल्यानंतर संबंधित मतदाराने घाबरून न जाता किंवा निष्काळजीपणा न दाखवता प्रशासनाला सहकार्य करणे अत्यंत गरजेचे आहे. अनेकदा कागदपत्रांच्या किरकोळ त्रुटींमुळे किंवा सुनावणीला गैरहजर राहिल्यामुळे मतदारांची नावे अंतिम यादीतून वगळली जाण्याची शक्यता निर्माण होते. त्यामुळे नोटीस प्राप्त झालेल्या प्रत्येक नागरिकाने सुनावणीला उपस्थित राहणे अनिवार्य आहे.
सुनावणीसाठी उपस्थित राहताना मतदारांनी आपली ओळख सिद्ध करणारे मूळ पुरावे आणि आवश्यक कागदपत्रे सोबत आणणे बंधनकारक आहे. यामध्ये आधार कार्ड, शिधापत्रिका, रहिवासी दाखला, जुने मतदार ओळखपत्र, जन्म प्रमाणपत्र अथवा कुटुंबातील वडीलधाऱ्या व्यक्तींच्या जुन्या नोंदींशी संबंधित कागदपत्रांचा समावेश असावा. ज्या महिलांच्या लग्नानंतरच्या नावात बदल झाला आहे किंवा ज्या मतदारांच्या वडिलांच्या नावात तफावत आहे, त्यांनी त्यासंबंधीचे अधिकृत पुरावे सोबत सादर करावेत, असे निर्देश देण्यात आले आहेत. कागदपत्रांची प्रत्यक्ष छाननी झाल्यानंतर अधिकाऱ्यांकडून जागेवरच दुरुस्तीची प्रक्रिया नोंदवून घेतली जाईल.
या संदर्भात प्रशासकीय भूमिका स्पष्ट करताना नायब तहसीलदार श्रीधर करेवार यांनी नागरिकांना विशेष आवाहन केले आहे. निवडणूक विभागाकडून ज्या मतदारांना नोटिसा प्राप्त झाल्या आहेत, त्या सर्व नागरिकांनी दिलेल्या वेळेत आणि निश्चित केलेल्या ठिकाणी आवश्यक मूळ कागदपत्रे व पुराव्यांसह प्रत्यक्ष उपस्थित राहावे. वेळेत उपस्थित राहून पुरावे सादर केल्यास मतदार यादीतील त्रुटींचे तातडीने निराकरण केले जाईल आणि मतदारांचा मतदानाचा हक्क सुरक्षित राहील, असे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
निवडणूक आयोगाचा हा सखोल पुनरीक्षण कार्यक्रम केवळ त्रुटी शोधण्यासाठी नसून मतदार यादी पूर्णपणे पारदर्शक, अचूक आणि अद्ययावत करण्यासाठी राबवला जात आहे. बोगस मतदान, दुबार नावे आणि स्थलांतरित नागरिकांच्या चुकीच्या नोंदी दूर करणे हा या संपूर्ण प्रक्रियेचा मुख्य हेतू आहे. आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर प्रत्येक नागरिकाचे नाव मतदार यादीत योग्य पत्त्यासह आणि अचूक नोंदींसह असणे लोकशाही प्रक्रियेच्या दृष्टीने अत्यंत मोलाचे मानले जाते. त्यामुळे मोहाडी तालुक्यातील संबंधित नागरिकांनी या सुनावणी प्रक्रियेकडे गांभीर्याने पाहून प्रशासकीय प्रक्रियेत सहभागी व्हावे.
Leave a Reply