स्थान: Chandrapur
वार्ताहर: साहिल येरने
चंद्रपूर जिल्ह्यातील चिमूर वनपरिक्षेत्रांतर्गत येणाऱ्या शंकरपूर उपवनक्षेत्रातील वगाडपेठ शिवारात एक अत्यंत दुर्दैवी आणि धक्कादायक घटना समोर आली आहे. शिकारीच्या शोधात असलेल्या एका तीन वर्षे वयाच्या मादी बिबट्याने वानराचा पाठलाग केला. हा पाठलाग सुरू असताना स्वतःचा जीव वाचवण्यासाठी वानर शेतातील विजेच्या डीपीवर म्हणजेच विद्युत रोहित्रावर चढले. त्याच्या मागोमाग बिबट्यानेही थेट विद्युत डीपीवर झेप घेतली. मात्र, त्या ठिकाणी असलेल्या उच्च दाबाच्या वीज प्रवाहाचा जोरदार धक्का बसल्यामुळे बिबट्या आणि वानर या दोघांचाही जागीच तडफडून मृत्यू झाला. या घटनेमुळे संपूर्ण परिसरात मोठी खळबळ उडाली असून वन्यजीव प्रेमींकडून हळहळ व्यक्त केली जात आहे. चंद्रपूर जिल्ह्यात वन्यजीवांचे वास्तव्य मोठ्या प्रमाणावर आहे. जंगलालगतच्या शेतशिवारात भक्ष्याच्या शोधात वन्यप्राणी अनेकदा मानवी वस्तीजवळ किंवा शेतांच्या बांधावर येतात. वगाडपेठ येथील पिंपळगाव खदान परिसरातील शेतात ही घटना घडली. प्राथमिक माहितीनुसार, एका मादी बिबट्याला परिसरात वानर दिसले. बिबट्याने त्या वानरावर झडप घालण्यासाठी त्याचा वेगाने पाठलाग सुरू केला. जीव वाचवण्यासाठी सैरभैर पळत सुटलेले वानर समोर दिसलेल्या विजेच्या खांबावर आणि डीपीवर चढले. शिकारीच्या तीव्र आवेशातील बिबट्याला विजेच्या तारांचा किंवा धोक्याचा अंदाज आला नाही आणि त्यानेही थेट डीपीवर उडी मारली. त्या क्षणी उच्च दाबाच्या विद्युत तारेचा स्पर्श झाल्याने भीषण स्फोटसदृश ठिणग्या उडाल्या आणि विजेचा तीव्र झटका बसून बिबट्यासह वानराचा जागीच अंत झाला. घटनेची माहिती मिळताच स्थानिक शेतकऱ्यांनी आणि नागरिकांनी वन विभागाला पाचारण केले. माहिती मिळताच चिमूरचे वनपरिक्षेत्र अधिकारी किशोर देऊळकर, मानद वन्यजीव रक्षक आमोद गौरकर आणि वनपाल राजेंद्र मेश्राम यांच्यासह वन कर्मचाऱ्यांचे पथक तात्काळ घटनास्थळी दाखल झाले. वन पथकाने घटनास्थळाची पाहणी केली असता डीपीजवळ बिबट्या आणि वानराचे निष्प्राण शरीर पडलेले आढळून आले. महावितरणच्या कर्मचाऱ्यांना पाचारण करून परिसरातील वीज पुरवठा खंडित करण्यात आला आणि त्यानंतर मृतदेह सुरक्षितरीत्या ताब्यात घेण्यात आले. वन अधिकाऱ्यांनी पंचनामा करून मृतदेह शवविच्छेदनासाठी हलवले. मृत झालेला बिबट्या हा सुमारे तीन वर्षे वयाची पूर्ण वाढ झालेली मादी असल्याचे तपासणीत निष्पन्न झाले आहे. राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरण आणि वन विभागाच्या प्रमाणित कार्यप्रणालीनुसार पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत शवविच्छेदन पार पडले. या घटनेमुळे शेतशिवारातील उघड्या विद्युत यंत्रणांच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. चंद्रपूर आणि लगतच्या विदर्भातील वनक्षेत्रात विद्युत प्रवाहामुळे वन्यप्राण्यांचा मृत्यू होण्याच्या घटना यापूर्वीही घडल्या आहेत. अनेक ठिकाणी शेतात सिंचनासाठी बसवण्यात आलेली विद्युत रोहित्रे, ट्रान्सफॉर्मर्स आणि लोंबकळणाऱ्या उच्च दाबाच्या तारा वन्यजीवांसाठी मृत्यूचा सापळा ठरत आहेत. शेतकरी अथवा वन्यजीव रक्षक सातत्याने या उघड्या डीपींना सुरक्षित जाळ्या बसवण्याची मागणी करत असतात. जंगलाच्या सीमारेषेवर असलेल्या अशा धोकादायक रोहित्रांना संरक्षक कुंपण असणे अत्यंत गरजेचे आहे, जेणेकरून कोणत्याही प्राण्याला त्यावर चढता येणार नाही. चंद्रपूर जिल्ह्यात बिबट्या, वाघ, अस्वल, रानडुक्कर यांसारख्या वन्यजीवांचा वावर मोठा आहे. जंगलातील नैसर्गिक भक्ष्यांची संख्या कमी होणे किंवा पाण्याच्या शोधात हे वन्यजीव अनेकदा शेती परिसराकडे वळतात. वानरे झाडांवरून किंवा खांबांवरून एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी सहज उड्या मारतात. मात्र, अशा वेळी त्यांचा पाठलाग करताना मार्जार कुळातील हिंस्त्र प्राण्यांना विद्युत तारांचा धोका समजत नाही आणि अशा गंभीर दुर्घटना घडतात. वगाडपेठ येथील या घटनेने वन विभाग आणि वीज वितरण कंपनीमधील समन्वयाची गरज अधोरेखित केली आहे. चिमूर वनपरिक्षेत्रातील या घटनेची नोंद वन विभागाने घेतली असून, वनपरिक्षेत्र अधिकारी किशोर देऊळकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली वन विभागाचे पथक पुढील कायदेशीर आणि तांत्रिक प्रक्रिया पूर्ण करत आहे. ग्रामीण आणि वनालगतच्या भागातील वीज वाहिन्यांची नियमित तपासणी करून अशा दुर्घटनांची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी उपाययोजना करण्याची मागणी स्थानिक ग्रामस्थ आणि वन्यजीव संवर्धन संस्थांकडून सातत्याने केली जात आहे. वन्यजीवांचे अशा प्रकारे अपघाती मृत्यू होणे हे जैवविविधतेसाठी मोठे नुकसान मानले जाते.
Leave a Reply