फ्लाईदुबई विमानात थरार: भारतीय पायलट स्मित मच्छार यांनी वाचवले १८० प्राण

स्थान: Lokhit newsroom

वार्ताहर: साहिल येरने

दुबईहून इस्रायलची राजधानी तेल अवीवच्या दिशेने उड्डाण करणाऱ्या फ्लाईदुबई या नामांकित विमान कंपनीच्या विमानामध्ये हवेतच एक धक्कादायक आणि थरारक घटना घडली आहे. ‘एफझेड १०७३’ (FZ1073) या बोईंग ७३७ मॅक्स ८ विमानामध्ये उड्डाणादरम्यान कॉकपिटमध्ये सहवैमानिकाने मुख्य वैमानिकावर प्राणघातक हल्ला करून विमान पाडण्याचा किंवा हायजॅक करण्याचा कथित प्रयत्न केला. मात्र, विमानाचे मुख्य वैमानिक आणि मूळचे भारतीय असलेले कॅप्टन स्मित मच्छार यांनी स्वतः गंभीर जखमी अवस्थेत असतानाही दाखवलेले असीम धैर्य आणि प्रसंगावधानामुळे विमानातील सर्व १८० जणांचे प्राण थोडक्यात वाचले आहेत. या थरारक संघर्षानंतर विमानाचे सौदी अरेबियातील तबुक विमानतळावर तातडीने आणीबाणीच्या स्थितीत सुरक्षित लँडिंग करण्यात आले.

उपलब्ध माहितीनुसार, हे विमान दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून तेल अवीवसाठी रवाना झाले होते. प्रवासादरम्यान अचानक ओमानचा नागरिक असलेल्या सहवैमानिकाने (फर्स्ट ऑफिसर) एका धारदार शस्त्राने कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्यावर कॉकपिटमध्येच अचानक हल्ला चढवला. विमानाचे नियंत्रण स्वतःकडे घेऊन ते क्रॅश करण्याचा सहवैमानिकाचा हेतू असल्याचा प्राथमिक संशय व्यक्त केला जात आहे. हल्ल्यात कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्या शरीरावर गंभीर जखमा झाल्या आणि रक्तस्त्राव सुरू झाला. मात्र, अशा अत्यंत बिकट आणि जीवघेण्या परिस्थितीतही त्यांनी संयम व कर्तव्यनिष्ठा सोडली नाही. कॅप्टन स्मित यांनी हल्लेखोर सहवैमानिकाचा मोठ्या धैर्याने प्रतिकार केला आणि विमानाचे सुरक्षित नियंत्रण टिकवून ठेवण्याचा आटोकाट प्रयत्न केला.

झटापटीदरम्यान कॅप्टन स्मित यांनी अत्यंत चतुराईने कॉकपिटचे सुरक्षित लॉक उघडले, ज्यामुळे कॉकपिटबाहेरील केबिन क्रू आणि प्रवाशांना आत काय घडत आहे याची तातडीने जाणीव झाली. विमानामध्ये प्रवासी म्हणून प्रवास करणारे काही अन्य वैमानिक, इस्रायली डॉक्टर आणि सजग प्रवाशांनी तातडीने कॉकपिटमध्ये धाव घेतली. त्यांनी केबिन क्रूच्या मदतीने हिंसक झालेल्या सहवैमानिकाला झडप घालून खाली पाडले आणि त्याचे हातपाय बांधून त्याला पूर्णपणे निष्प्रभ केले. सहवैमानिकाला ताब्यात घेतल्यानंतर कॅप्टन स्मित यांनी परिस्थितीवर नियंत्रण मिळवले आणि हवेतच आणीबाणी जाहीर केली.

या अभूतपूर्व संकटकाळात विमानातील ट्रान्सपॉन्डरवरून हवाई वाहतूक नियंत्रण कक्षाला (एटीसी) अत्यंत महत्त्वाचे आणीबाणीचे संदेश पाठवण्यात आले. सुरुवातीला विमानातून ‘७७००’ (General Emergency) हा कोड पाठवण्यात आला, ज्याद्वारे विमानात मोठी तांत्रिक किंवा वैद्यकीय अडचण निर्माण झाल्याचे सूचित केले जाते. परंतु परिस्थितीची गंभीरता पाहता, लगेचच ‘७५००’ (Unlawful Interference किंवा Hijacking) हा आंतरराष्ट्रीय आणीबाणी कोड सक्रिय करण्यात आला. या कोडमुळे जमिनीवरील सुरक्षा यंत्रणा तात्काळ सतर्क झाल्या. विमानाचा मार्ग त्वरित सौदी अरेबियाच्या दिशेने वळवण्यात आला आणि सौदीच्या हवाई हद्दीत असलेल्या तबुक विमानतळावर विमानाला सुरक्षितपणे उतरवण्यास सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले.

सदर विमानात १७४ प्रवासी आणि ६ क्रू मेंबर्स असे एकूण १८० लोक उपस्थित होते. विशेष म्हणजे या प्रवाशांमध्ये २७ लहान मुलांचाही समावेश होता. विमानात लहान मुले, वृद्ध आणि महिला मोठ्या संख्येने असल्याने एका क्षणात कॉकपिटमध्ये घडलेल्या या हल्ल्यामुळे विमानात भीतीचे वातावरण पसरले होते. लँडिंगनंतर तबुक विमानतळावरील स्थानिक वैद्यकीय पथकांनी त्वरित विमानात प्रवेश करून जखमी झालेल्या कॅप्टन स्मित मच्छार आणि इतर गरजूंवर प्राथमिक उपचार केले. सुदैवाने इतर प्रवाशांना कोणतीही मोठी शारीरिक इजा झाली नाही.

कॅप्टन स्मित मच्छार हे मूळचे गुजरातमधील असून ते अनेक वर्षांपासून व्यावसायिक वैमानिक म्हणून सेवा बजावत आहेत. त्यांच्या या अद्भूत शौर्याचे आणि कर्तृत्ववान वृत्तीचे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कौतुक होत आहे. इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी या घटनेची गंभीर दखल घेत कॅप्टन स्मित मच्छार आणि सहकाऱ्यांचे जाहीर आभार मानले. नेतन्याहू यांनी आपल्या निवेदनात म्हटले की, कॅप्टन स्मित यांनी अत्यंत बिकट प्रसंगात दाखवलेले धैर्य आणि हिंमत अद्वितीय आहे. त्यांनी आपल्या शौर्याने अनेक निष्पाप नागरिकांचे प्राण वाचवले आहेत. जगभरातील विमान वाहतूक विश्लेषकही कॅप्टन स्मित यांच्या त्वरित घेतलेल्या निर्णयांची आणि रक्तबंबाळ अवस्थेतही विमान स्थिर ठेवण्याच्या कौशल्याची प्रशंसा करत आहेत.

दरम्यान, विमान कंपनी ‘फ्लाईदुबई’ने या घटनेसंदर्भात एक अधिकृत निवेदन प्रसिद्ध केले आहे. कॉकपिटमध्ये दोन क्रू मेंबर्समध्ये वादावादी व झटापट झाल्याच्या वृत्ताला कंपनीने दुजोरा दिला असून, प्रवाशांची सुरक्षा हीच आपली सर्वोच्च प्राथमिकता असल्याचे स्पष्ट केले आहे. संबंधित सहवैमानिकाला सौदी सुरक्षा यंत्रणांच्या ताब्यात देण्यात आले असून, त्याने हे कृत्य कोणत्या हेतूने केले, त्याला काही मानसिक समस्या होती की हा पूर्वनियोजित कट होता, याचा सखोल तपास सौदी अरेबिया आणि संबंधित आंतरराष्ट्रीय तपास यंत्रणा करत आहेत.

या घटनेने आंतरराष्ट्रीय नागरी विमान वाहतूक क्षेत्रात कॉकपिट सुरक्षा आणि क्रू मेंबर्सच्या मानसिक पडताळणीबाबत पुन्हा एकदा गंभीर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. विमानातील कॅप्टनने स्वतःचा जीव धोक्यात घालून ज्या प्रकारे सहवैमानिकाचा हल्ला परतवून लावला, तो प्रसंग आधुनिक विमान वाहतूक इतिहासातील सर्वात मोठ्या बचाव कार्यांपैकी एक मानला जात आहे. जर कॅप्टन स्मित मच्छार यांनी वेळीच कॉकपिट अनलॉक करून प्रतिकार केला नसता, तर एका मोठ्या आंतरराष्ट्रीय हवाई दुर्घटनेला सामोरे जावे लागले असते. कॅप्टन स्मित यांच्या समयसूचकतेमुळे संभाव्य मोठा अनर्थ टळला असून त्यांचे हे धैर्य जगभरात कौतुकाचा विषय ठरले आहे.