स्थान: Nagpur
वार्ताहर: साहिल येरने
नागपूर शहर आणि ग्रामीण भागात सण-उत्सवांच्या काळात स्वाइन फ्लू, डेंग्यू आणि मलेरिया यांसारख्या साथीच्या आजारांचा विळखा अधिक घट्ट होऊ लागला आहे. चालू वर्षातील मागील नऊ महिन्यांच्या कालावधीत स्वाइन फ्लूच्या रुग्णांमध्ये झालेली वाढ आरोग्य विभागाची चिंता वाढवणारी ठरली असून एकट्या सप्टेंबर महिन्यात या संसर्गाने अत्यंत तीव्र रूप धारण केले आहे. गणेशोत्सवानंतर सुरू झालेला नवरात्रोत्सव, आगामी दसरा आणि दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर बाजारपेठांमध्ये होणारी प्रचंड गर्दी या आजारांच्या संसर्गाचा वेग आणखी वाढवू शकते. वाढत्या रुग्णसंख्येमुळे आणि संसर्गाच्या तीव्रतेमुळे नागपूरकरांचे सार्वजनिक आरोग्य धोक्यात आले असून आरोग्य प्रशासनाने नागरिकांना योग्य ती खबरदारी घेण्याचे आवाहन केले आहे.
आरोग्य विभागाकडून प्राप्त झालेल्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, जानेवारी ते सप्टेंबर या नऊ महिन्यांत नागपूर जिल्ह्यात स्वाइन फ्लूचे एकूण २७३ रुग्ण नोंदवले गेले आहेत. या एकूण आकडेवारीचे विश्लेषण केले असता, निम्म्याहून अधिक म्हणजेच तब्बल १४७ रुग्ण केवळ सप्टेंबर या एकाच महिन्यात आढळून आले आहेत. सप्टेंबरमधील या रुग्णांमध्ये नागपूर महानगरपालिका हद्दीतील १२८ तर ग्रामीण भागातील १९ रुग्णांचा समावेश आहे. स्वाइन फ्लूच्या गंभीर संसर्गामुळे जिल्ह्यात आतापर्यंत ५ रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे. जानेवारी ते सप्टेंबर या संपूर्ण कालावधीत महापालिका क्षेत्रात एकूण २१० रुग्ण आढळले असून, यावरून शहरात विषाणूचा प्रादुर्भाव ग्रामीण भागाच्या तुलनेत अधिक वेगाने होत असल्याचे स्पष्ट होते.
केवळ स्वाइन फ्लूच नव्हे तर डासांच्या वाढत्या प्रादुर्भावामुळे डेंग्यू आणि मलेरिया या कीटकजन्य आजारांचे रुग्णही झपाट्याने वाढत आहेत. पावसाळ्याच्या उत्तरार्धात निर्माण झालेले दमट हवामान, पावसाची अनियमितता आणि विविध ठिकाणी साचलेले पाणी यामुळे डासांची उत्पत्ती मोठ्या प्रमाणावर झाली आहे. परिणामी, शहरातील विविध शासकीय व खाजगी रुग्णालयांमध्ये डेंग्यू आणि मलेरियाचे रुग्ण दुप्पट ते तिप्पट संख्येने दाखल होत आहेत. ताप, तीव्र अंगदुखी, डोकेदुखी आणि रक्तातील प्लेटलेट्स कमी होण्याच्या तक्रारी घेऊन दररोज शेकडो नागरिक बाह्यरुग्ण विभागात उपचारासाठी येत असल्याने आरोग्य यंत्रणेवर मोठा ताण निर्माण झाला आहे.
सध्या नवरात्रोत्सव सुरू असून पाठोपाठ दसरा आणि दिवाळी हे मोठे सण येत आहेत. या काळात शहरातील बाजारपेठा, मंदिरे, सार्वजनिक गरबा मंडळे आणि खरेदीच्या ठिकाणी नागरिकांची अफाट गर्दी उसळत आहे. स्वाइन फ्लू हा इन्फ्लुएन्झा प्रकारातील संसर्गजन्य आजार असल्याने तो खोकणे, शिंकणे किंवा बाधित व्यक्तीच्या संपर्कात आल्यावर हवेतील तुषारांद्वारे म्हणजेच ड्रॉपलेट्सच्या माध्यमातून वेगाने पसरतो. सणासुदीच्या काळात बाजारपेठांमधील गर्दी आणि सुरक्षित अंतराचा अभाव यामुळे संसर्गाची साखळी अधिक मजबूत होण्याची भीती वैद्यकीय तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे सणाचा आनंद साजरा करताना स्वतःच्या आरोग्याविषयी कोणतीही हलगर्जी करू नये असा इशारा देण्यात आला आहे.
स्वाइन फ्लूचा धोका सर्वसामान्यांपेक्षा हाय-रिस्क म्हणजेच अतिजोखमीच्या गटातील व्यक्तींना अधिक असतो. यामध्ये ज्येष्ठ नागरिक, गर्भवती महिला, लहान मुले आणि आधीपासून मधुमेह, उच्च रक्तदाब, दमा किंवा मूत्रपिंडाचे आजार असलेल्या रुग्णांचा समावेश होतो. या घटकांमधील व्यक्तींची रोगप्रतिकारशक्ती कमी असल्याने त्यांना संसर्ग झाल्यास गुंतागुंत वाढण्याची शक्यता असते. तीव्र ताप, घशात खवखव, सततचा खोकला, धाप लागणे किंवा श्वास घेण्यास अडथळा निर्माण होणे ही स्वाइन फ्लूची प्राथमिक लक्षणे आहेत. अशी लक्षणे दिसल्यास अंगावर न काढता किंवा घरगुती उपचारांवर अवलंबून न राहता त्वरित तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे.
साथीच्या आजारांच्या वाढत्या प्रादुर्भावाच्या पार्श्वभूमीवर नागपूर महानगरपालिकेच्या आरोग्य विभागाने शहरातील सर्व प्रभागांमध्ये उपाययोजना वेगवान केल्या आहेत. डासोत्पत्ती स्थाने नष्ट करण्यासाठी घरोघरी सर्वेक्षण मोहीम हाती घेण्यात आली असून कीटकनाशक फवारणी आणि धूर फवारणीचे काम सुरू आहे. ज्या ठिकाणी डेंग्यूच्या अळ्या आढळून येत आहेत, तेथे नागरिकांना सूचना दिल्या जात आहेत. त्याचप्रमाणे शासकीय व मनपाच्या आरोग्य केंद्रांमध्ये आवश्यक औषधसाठा आणि तपासणी सुविधा सज्ज ठेवण्यात आल्या आहेत.
संसर्गाचा प्रसार रोखण्यासाठी नागरिकांनी वैयक्तिक पातळीवर काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. गर्दीच्या ठिकाणी जाताना तोंडाला मास्क लावणे, हात वारंवार साबणाने स्वच्छ धुणे आणि श्वसनविषयक शिष्टाचार पाळणे यांसारख्या सवयी संसर्गापासून बचाव करू शकतात. घराच्या परिसरात पाणी साचू न देणे, कुलर, पाण्याच्या टाक्या आणि कुंड्या नियमित स्वच्छ करून कोरड्या करणे गरजेचे आहे. पुरेशा प्रमाणात पाणी पिणे, विश्रांती घेणे आणि सकस आहार घेणे यामुळे रोगप्रतिकारशक्ती टिकून राहण्यास मदत होते.
सण आणि उत्सवांचा उत्साह कायम ठेवत असताना नागरिकांनी आरोग्याच्या बाबतीत गाफील राहणे धोक्याचे ठरू शकते. नागपूर शहर आणि जिल्ह्यात स्वाइन फ्लू तसेच डेंग्यूच्या आकडेवारीत झालेली वाढ ही धोक्याची घंटा मानली जात आहे. संसर्गजन्य आजारांची लक्षणे वेळीच ओळखून योग्य वैद्यकीय उपचार घेतल्यास संभाव्य धोका टाळता येतो. नागरिकांनी आरोग्य यंत्रणेला सहकार्य करून प्रतिबंधात्मक नियमांचे काटेकोर पालन करणे ही आजच्या घडीला सर्वात महत्त्वाची गरज आहे.
Leave a Reply