स्थान: Lokhit newsroom
वार्ताहर: साहिल येरने
भारतीय चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ अभिनेते आणि संवेदनशील दिग्दर्शक नाना पाटेकर यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अचानक निधन झाले आहे. गोव्यातील दोना पावला येथील निवासस्थानी असताना ८ ऑक्टोबर रोजी पहाटे त्यांची प्रकृती अचानक खालावली. त्यांना तातडीने जवळच्या मणीपाल रुग्णालयात दाखल करण्यात आले, मात्र वैद्यकीय उपचारांना यश आले नाही. रुग्णालयातील डॉक्टरांनी सकाळी ५ वाजून २० मिनिटांच्या सुमारास त्यांना मृत घोषित केले. त्यांच्या निधनाचे वृत्त समजताच मनोरंजन क्षेत्रासह सामाजिक आणि राजकीय वर्तुळात तीव्र शोककळा पसरली आहे. नाना पाटेकर यांचे सुपुत्र मल्हार पाटेकर आणि रुग्णालयातील डॉक्टरांनी या दुर्दैवी वृत्ताला अधिकृतरीत्या दुजोरा दिला आहे. मणीपाल रुग्णालयातील ऑन्कोलॉजी विभागाचे प्रमुख डॉ. शेखर साळकर यांनी प्रसारमाध्यमांना दिलेल्या माहितीनुसार, नाना पाटेकर यांना तीव्र हृदयविकाराचा झटका आला होता. रुग्णालयात आणल्यानंतर वैद्यकीय पथकाने सुमारे पंचेचाळीस मिनिटे सातत्याने सीपीआर देऊन त्यांना वाचवण्याचा शर्थीचा प्रयत्न केला. मात्र त्यांच्या शरीराने या प्रयत्नांना कोणताही प्रतिसाद दिला नाही. अचानक उद्भवलेल्या या वैद्यकीय आणीबाणीमुळे अखेर पहाटे डॉक्टरांना त्यांना मृत घोषित करावे लागले. प्रचलित कायदेशीर व वैद्यकीय नियमावलीनुसार गोवा पोलिसांनी या घटनेची नोंद अननैसर्गिक मृत्यू म्हणून केली असून आवश्यक कायदेशीर औपचारिकता त्वरित पूर्ण करण्यात आल्या. गोव्यातील सर्व वैद्यकीय व प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर नाना पाटेकर यांचे पार्थिव विशेष विमानाने महाराष्ट्रात आणण्यात आले. त्यानंतर पुणे जिल्ह्यातील डोणजे गावातील त्यांच्या फार्महाऊसवर पार्थिव अंतिम दर्शनासाठी ठेवण्यात आले होते. या ठिकाणी हजारो चाहते, सामाजिक कार्यकर्ते, चित्रपट क्षेत्रातील मान्यवर आणि राजकीय नेत्यांनी नाना पाटेकर यांचे अंतिम दर्शन घेतले. रात्री उशिरा शासकीय इतमामात त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले. नाना पाटेकर यांचे भारतीय रंगभूमी आणि चित्रपटसृष्टीतील योगदान अत्यंत मोलाचे आणि अद्वितीय मानले जाते. आपल्या अभिनय कारकिर्दीत त्यांनी वास्तववादी, तीव्र आणि टोकदार व्यक्तिरेखा जिवंत केल्या. मराठी रंगभूमीवरून अभिनयाचा प्रवास सुरू करणाऱ्या नानांनी मराठी आणि हिंदी दोन्ही चित्रपटसृष्टीवर स्वतःचा अमीट ठसा उमटवला. त्यांची संवादफेक, आवाजातील दरारा, डोळ्यांतील अस्वस्थता आणि चेहऱ्यावरील नैसर्गिक भावमुद्रा यामुळे ते इतर अभिनेत्यांपेक्षा नेहमीच वेगळे ठरले. प्रेक्षकांसाठी ते केवळ अभिनयाचे सादरीकरण करणारे कलाकार नव्हते, तर समाजातील शोषित, संतप्त आणि सामान्य माणसाचा आवाज होते. परिंदा, प्रहार, तिरंगा, क्रांतीवीर, गुलाम-ए-मुस्तफा, प्रतिघात आणि यशवंत अशा अनेक चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका प्रचंड गाजल्या. क्रांतीवीर चित्रपटातील त्यांचा अभिनय आणि सामाजिक अन्यायाविरुद्धचा प्रखर संवाद आजही लोकांच्या स्मरणात ताजा आहे. केवळ गंभीर आणि आक्रमक भूमिकांपुरते मर्यादित न राहता त्यांनी वेलकमसारख्या विनोदी चित्रपटांमध्येही उदय शेट्टीची भूमिका साकारून आपल्या अष्टपैलू अभिनयाची ताकद सिद्ध केली होती. मराठी चित्रपटांमध्ये त्यांनी साकारलेला नटसम्राट हा भारतीय सिनेमाच्या इतिहासातील एक मैलाचा दगड ठरला. या चित्रपटातील गणपतराव बेलवलकरांची भूमिका त्यांनी ज्या तीव्रतेने जगली, त्याने लाखो रसिकांच्या डोळ्यांत पाणी आणले. अभिनयाव्यतिरिक्त नाना पाटेकर यांचे सामाजिक कार्यही अत्यंत व्यापक आणि कौतुकास्पद होते. महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त भागातील शेतकऱ्यांच्या व्यथा पाहून ते अत्यंत व्यथित झाले होते. केवळ सहानुभूती दाखवून न थांबता त्यांनी मकरंद अनासपुरे यांच्या सोबतीने नाम फाउंडेशनची स्थापना केली. या फाउंडेशनच्या माध्यमातून त्यांनी आत्महत्याग्रस्त शेतकरी कुटुंबांना आर्थिक आधार दिला, हजारो गावांमध्ये जलसंधारणाची कामे केली आणि ग्रामीण भागातील शेतकरी स्वावलंबी व्हावा यासाठी मोठे योगदान दिले. संकटसमयी प्रत्यक्ष बांधावर जाऊन शेतकऱ्यांचे अश्रू पुसणारा हा सच्चा संवेदनशील माणूस म्हणून त्यांची ओळख समाजात कायम राहिली. त्यांच्या निधनाने केवळ एक महान कलाकारच नाही, तर जमिनीशी नाळ जोडलेला खरा समाजसेवक हरपल्याची भावना जनमानसात व्यक्त होत आहे. नाना पाटेकर यांच्या जाण्याने मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीचे न भरून येणारे नुकसान झाले असून त्यांच्या कारकिर्दीचा वारसा कायम प्रेरणादायी राहील.
Leave a Reply