स्थान: Pune
वार्ताहर: साहिल येरने
पिंपरी-चिंचवड शहराला स्वच्छ, सुंदर आणि आरोग्यदायी ठेवण्यासाठी अहोरात्र रस्त्यावर उतरून काम करणाऱ्या सफाई कर्मचाऱ्यांच्या आरोग्याचे रक्षण करण्याच्या उद्देशाने पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेच्या आरोग्य विभागामार्फत एक व्यापक पाऊल उचलण्यात आले आहे. ‘स्वच्छता ही सेवा २०२६’ या देशव्यापी अभियानांतर्गत महापालिकेने ‘सफाई मित्र सुरक्षा शिबिर’ या विशेष आरोग्य तपासणी मोहिमेचे यशस्वी आयोजन केले. या उपक्रमात शहरातील सुमारे ३,५०० हून अधिक सफाई सेवक आणि कचरा वेचकांची मोफत वैद्यकीय तपासणी करून त्यांना आवश्यक औषधोपचार व सुरक्षा साहित्याचे वाटप करण्यात आले.
शहरातील नागरी स्वच्छता अबाधित राखण्यात सफाई कर्मचाऱ्यांचा वाटा अत्यंत मोलाचा असतो. मात्र, दैनंदिन कचरा हाताळणी, धूळ, प्रदूषण आणि विविध संसर्गजन्य घटकांशी थेट संपर्क येत असल्याने या कर्मचाऱ्यांच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता सातत्याने असते. ही बाब लक्षात घेऊन महापालिका प्रशासनाने या शिबिराचे नियोजन केले होते. महापालिकेच्या ‘अ, ब, क, ड, इ, फ, ग, ह, ज आणि ल’ या सर्व १० क्षेत्रीय कार्यालयांच्या कार्यक्षेत्रात तसेच थेरगाव येथील स्व. कै. शंकरराव गावडे कामगार भवन येथे हे विशेष शिबिर पार पडले. दोन दिवसीय कालावधीत आयोजित करण्यात आलेल्या या शिबिरामध्ये प्रत्यक्ष कामावर असलेल्या कर्मचाऱ्यांची सखोल तपासणी करण्यात आली.
शिबिरादरम्यान सफाई सेवकांची हिमोग्लोबिन, रक्तदाब आणि रक्तातील साखरेचे प्रमाण (मधुमेह) तपासण्यात आले. याव्यतिरिक्त सामान्य आरोग्य तपासणी करून आवश्यकतेनुसार वैद्यकीय तज्ज्ञांमार्फत औषधोपचार सुचवण्यात आले. अनेक कर्मचाऱ्यांना दीर्घकाळ उभ्याने काम करणे, जड कचरा उचलणे आणि धूळ-मातीचा थेट संपर्क यामुळे उद्भवणाऱ्या श्वसनविकार, सांधेदुखी तसेच त्वचारोगांबाबतही प्राथमिक तपासणी करण्यात आली. तपासणीअंती ज्या कर्मचाऱ्यांना पुढील उपचारांची गरज भासली, त्यांना महापालिकेच्या रुग्णालयांमध्ये अधिक उपचारासाठी मार्गदर्शन करण्यात आले.
केवळ वैद्यकीय चाचण्यांपर्यंत मर्यादित न राहता, या उपक्रमात सफाई मित्रांना निरोगी जीवनशैलीविषयी सविस्तर मार्गदर्शनही करण्यात आले. दैनंदिन कामाच्या व्यापात स्वतःच्या आहाराकडे दुर्लक्ष होऊ नये म्हणून संतुलित आणि पोषक आहाराचे महत्त्व पटवून देण्यात आले. कामाचा ताण कमी करण्यासाठी आणि शारीरिक क्षमता टिकवण्यासाठी नियमित हलका व्यायाम, योगासने आणि प्राणायाम यांचा दैनंदिन दिनचर्येत कसा समावेश करावा, याविषयी उपस्थित वैद्यकीय तज्ज्ञांनी प्रात्यक्षिकांसह समुपदेशन केले. मानसिक स्वास्थ्य आणि कामाच्या ठिकाणचे ताणतणाव व्यवस्थापन याबाबतही कर्मचाऱ्यांना उपयुक्त टिप्स देण्यात आल्या.
कामाच्या ठिकाणी होणाऱ्या संभाव्य अपघातांना आणि संसर्गाला प्रतिबंध घालण्यासाठी या शिबिरादरम्यान कचरा वेचक व सफाई कर्मचाऱ्यांना आवश्यक वैयक्तिक सुरक्षा साहित्याचे वाटप करण्यात आले. यामध्ये हँडग्लोज, मास्क, सुरक्षायुक्त पादत्राणे आणि इतर संरक्षक साधनांचा समावेश होता. कचरा संकलन आणि विलगीकरण करताना या सुरक्षा साधनांचा नियमित वापर करणे किती गरजेचे आहे, यावर आरोग्य अधिकाऱ्यांनी भर दिला. सुरक्षा साधनांचा योग्य वापर केल्यास कामादरम्यान होणाऱ्या दुखापती आणि त्वचारोगांचा धोका मोठ्या प्रमाणावर कमी होऊ शकतो, अशी माहिती कर्मचाऱ्यांना देण्यात आली.
या संपूर्ण मोहिमेचे नियोजन आणि अंमलबजावणी पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या आरोग्य विभागातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या देखरेखीखाली करण्यात आली. आरोग्य विभागाचे उपआयुक्त डॉ. प्रदीप ठेंगल आणि आरोग्य वैद्यकीय अधिकारी डॉ. लक्ष्मण गोफणे यांनी शिबिराच्या ठिकाणी प्रत्यक्ष भेट देऊन व्यवस्थेचा आढावा घेतला. या वेळी उपस्थित अधिकाऱ्यांनी नमूद केले की, सफाई सेवक हे शहराच्या सार्वजनिक आरोग्याचा खरा पाया आहेत. ते स्वतःच्या आरोग्याची पर्वा न करता शहर स्वच्छ ठेवतात, त्यामुळे त्यांच्या आणि त्यांच्या कुटुंबीयांच्या आरोग्याची व सुरक्षिततेची सर्वतोपरी काळजी घेणे ही स्थानिक प्रशासनाची प्राथमिक नैतिक जबाबदारी आहे.
या उपक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी महापालिकेचे सहायक आरोग्य अधिकारी श्रीराम गायकवाड, राजेश भाट, अंकुश झिटे, अतुल सोनवणे, सुधीर वाघमारे, शांताराम माने, कांचनकुमार इंदलकर, योगेश फल्ले यांच्यासह आरोग्य निरीक्षक आणि वैद्यकीय पथकांनी अथक परिश्रम घेतले. क्षेत्रीय पातळीवर काम करणाऱ्या मुकादमांपासून ते सर्वसामान्य सफाई सेवकांपर्यंत सर्वांनी या उपक्रमाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला. नियमित अंतराने अशा प्रकारच्या तपासण्या व्हाव्यात, अशी भावना यावेळी उपस्थित सफाई मित्रांनी व्यक्त केली.
पिंपरी-चिंचवड महापालिकेने राबवलेल्या या ‘सफाई मित्र सुरक्षा शिबिरा’मुळे तळागाळात काम करणाऱ्या हजारो स्वच्छता दूतांना आरोग्यविषयक सुरक्षा कवच मिळण्यास मोठी मदत झाली आहे. प्रशासनाच्या या उपक्रमामुळे कर्मचाऱ्यांचे मनोबल उंचावले असून, शहराच्या स्वच्छतेसोबतच स्वच्छता कर्मचाऱ्यांच्या कल्याणाचा संदेश या अभियानातून समाजात पोहोचला आहे.
Leave a Reply