अमरावती: आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्याचा मृत्यू, २७ दिवसांनी मृतदेह बाहेर

स्थान: Amravati

वार्ताहर: साहिल येरने

अमरावती येथील महर्षी पब्लिक स्कूल या नामांकित आश्रमशाळेत शिकणाऱ्या अकरावीच्या आदिवासी विद्यार्थ्याचा संशयित विषबाधा आणि उपचारांमधील कथित हलगर्जीपणामुळे मृत्यू झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. राजेश बाबुलाल बेठेकर असे मृत विद्यार्थ्याचे नाव असून, त्याच्या मृत्यूनंतर तब्बल २७ दिवसांनी न्यायवैद्यक तपासणीसाठी चिखलदरा तालुक्यातील कारंजखेडा येथील त्याचा पुरलेला मृतदेह बाहेर काढण्यात आला आहे. या प्रकरणी नातेवाइकांनी शाळा प्रशासनावर गंभीर आरोप केले असून, वेळेवर उपचार न मिळाल्यामुळेच राजेशचा बळी गेल्याचा दावा केला आहे. या घटनेमुळे मेळघाट परिसरासह संपूर्ण अमरावती जिल्ह्यात तीव्र संतापाची लाट पसरली आहे.

उपलब्ध माहितीनुसार, मेळघाटातील दुर्गम भागातील अनेक आदिवासी विद्यार्थी चांगल्या शिक्षणाच्या आशेने अमरावती शहरातील विविध निवासी आश्रमशाळांमध्ये शिक्षण घेत आहेत. राजेश बेठेकर हादेखील अमरावतीच्या महर्षी पब्लिक स्कूलमध्ये इयत्ता अकरावीत शिक्षण घेत होता. १४ ऑगस्टच्या सुमारास शाळेतील वसतिगृहात राहणाऱ्या काही विद्यार्थ्यांना अचानक उलट्या, जुलाब आणि पोटदुखीचा त्रास सुरू झाला. यामध्ये राजेशसह त्याचा चुलत भाऊ रामप्रसाद बेठेकर यालाही संशयित अन्नातून विषबाधेची तीव्र लक्षणे जाणवू लागली. मात्र, प्रकृती बिघडत असतानाही शाळा प्रशासनाने तत्काळ दर्जेदार वैद्यकीय उपचार उपलब्ध करून दिले नाहीत, असा आरोप नातेवाइकांकडून केला जात आहे.

प्रकृती वेगाने खालावत चालल्यानंतर राजेशला तातडीने मोठ्या रुग्णालयात दाखल करण्याऐवजी मेळघाटातील त्याच्या मूळ गावी पाठवण्याची घाई करण्यात आल्याचा आरोप कुटुंबीयांनी केला आहे. १६ ऑगस्ट रोजी पहाटेच्या सुमारास राजेशची प्रकृती अधिकच चिंताजनक झाली आणि चूर्णी उपजिल्हा रुग्णालय व हतरू प्राथमिक आरोग्य केंद्राच्या परिसरात उपचारादरम्यान त्याचा दुर्दैवी मृत्यू झाला. मुलाच्या अचानक जाण्याने कुटुंबीयांवर दुःखाचा डोंगर कोसळला. सुरुवातीला स्थानिक परंपरेनुसार आणि दुःखाच्या भरात कुटुंबीयांनी कारंजखेडा येथे त्याच्यावर अंत्यसंस्कार करत मृतदेह दफन केला होता.

मुलाच्या मृत्यूच्या वेदना आणि दुःखामुळे राजेशच्या आई-वडिलांचे अश्रू अद्याप थांबलेले नाहीत. शाळेने आम्हाला राजेश आजारी असल्याचे वेळेवर कळवले नाही, अशी तीव्र खंत त्याच्या आईने व्यक्त केली आहे. जर योग्य वेळी योग्य उपचार मिळाले असते, तर कदाचित राजेश आज आमच्यात असता, असे सांगताना कुटुंबातील सदस्यांना हुंदके अनावर होत आहेत. माझ्या मुलाच्या मृत्यूसाठी जे कोणी जबाबदार आहेत, त्यांच्यावर कठोर कायदेशीर कारवाई झालीच पाहिजे, अशी ठाम मागणी संतप्त कुटुंबीयांनी लावून धरली आहे. राजेशचे वडील बाबुलाल बेठेकर आणि भाऊ आशिष यांनीही या प्रकरणात शाळा प्रशासनाच्या दुर्लक्षावर थेट ठपका ठेवला आहे.

या प्रकरणाचे गांभीर्य लक्षात घेऊन कुटुंबीयांनी आणि स्थानिक प्रतिनिधींनी चिखलदरा पोलिस ठाण्यात धाव घेत तक्रार दाखल केली. महर्षी पब्लिक स्कूलचे संचालक प्रशांत राठी आणि संबंधित कर्मचाऱ्यांवर निष्काळजीपणाचा व सदोष मनुष्यवधाचा गुन्हा दाखल करावा, अशी मागणी नातेवाइकांनी लावून धरली आहे. मृत्यूचे नेमके कारण स्पष्ट व्हावे यासाठी प्रशासनाने कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण करत दफनविधीच्या २७ दिवसांनंतर, म्हणजेच १३ सप्टेंबर रोजी, महसूल व पोलिस अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत कारंजखेडा येथे पुरलेला मृतदेह बाहेर काढला. त्यानंतर वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या पथकामार्फत सविस्तर शवविच्छेदन प्रक्रिया पार पाडण्यात आली.

या घटनेनंतर आदिवासी विकास विभाग आणि स्थानिक प्रशासनाने तातडीने दखल घेत महर्षी पब्लिक स्कूलची कसून पाहणी केली. चौकशीदरम्यान शाळेच्या वसतिगृहातील खानावळीत, पिण्याच्या पाण्याच्या व्यवस्थेत आणि विद्यार्थ्यांच्या राहण्याच्या ठिकाणी अनेक गंभीर त्रुटी आढळून आल्या. अन्नाची गुणवत्ता निकृष्ट असल्याचे निदर्शनास आल्यानंतर अन्न व औषध प्रशासनामार्फत संबंधित मेसला सील ठोकण्यात आले. विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या अशा संस्थांवर कठोर कारवाईचा बडगा उगारण्याची मागणी आता जोर धरत आहे.

मेळघाट आणि आदिवासी भागातील विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षण मिळावे यासाठी शासकीय आणि अनुदानित आश्रमशाळांची योजना राबवली जाते. मात्र, अनेक ठिकाणी अशा निवासी शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याकडे आणि आहाराकडे अक्षम्य दुर्लक्ष केले जात असल्याच्या तक्रारी सातत्याने समोर येत आहेत. दुर्गम भागातील पालक विश्वासाने आपली मुले शहरात शिक्षणासाठी पाठवतात, परंतु तेथे त्यांच्या मूलभूत सुरक्षिततेचीही हेळसांड होत असल्याचे या घटनेने पुन्हा एकदा अधोरेखित केले आहे. राजेश बेठेकरच्या मृत्यूनंतर आता राज्यातील आश्रमशाळांच्या तपासणीचा आणि व्यवस्थापनाचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.

सध्या चिखलदरा पोलिस आणि महसूल प्रशासन या प्रकरणाचा सर्व बाजूंनी सखोल तपास करत असून शवविच्छेदन अहवाल आणि अन्न नमुन्यांच्या रासायनिक तपासणीच्या निष्कर्षांची प्रतीक्षा केली जात आहे. अहवाल प्राप्त झाल्यानंतर मृत्यूचे नेमके कारण स्पष्ट होईल आणि त्यानुसार पुढील कायदेशीर कलमांन्वये कारवाई केली जाईल, असे तपास अधिकाऱ्यांकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे. एका होतकरू विद्यार्थ्याचा संशयास्पद मृत्यू झाल्याने निर्माण झालेला रोष लक्षात घेता, जबाबदारांवर तात्काळ कारवाई व्हावी अशी एकमुखी मागणी नागरिक करत आहेत.