स्थान: Rameshwar
वार्ताहर: साहिल येरने
बारामती तालुक्यातील श्री सोमेश्वर सहकारी साखर कारखान्याच्या आगामी पंचवार्षिक निवडणुकीच्या रणधुमाळीत एका अज्ञात सभासदाचे भावनिक पत्र सोशल मीडियावर तुफान व्हायरल झाले असून, त्यामुळे पश्चिम महाराष्ट्रातील सहकार आणि राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे. दिवंगत नेते अजित पवार यांना उद्देशून लिहिलेल्या या पत्रात कारखान्याच्या अधिकृत वार्षिक अहवालातून त्यांचे सुपुत्र पार्थ पवार यांचा नामोल्लेख आणि छायाचित्र वगळण्यात आल्याचा गंभीर आक्षेप घेण्यात आला आहे. "आदरणीय स्वर्गीय अजितदादा… बघताय ना, सोमेश्वरकडे?" अशी आर्त साद घालणाऱ्या या पत्रामुळे निवडणुकीच्या तोंडावर अंतर्गत राजकीय मतभेद, पवार कुटुंबाभोवतीच्या हालचाली आणि सहकारातील सत्तासंघर्ष पुन्हा एकदा चव्हाट्यावर आला आहे.
सोशल मीडियावरून वेगाने प्रसारित होत असलेल्या या पत्रात अज्ञात सभासदाने सोमेश्वर कारखान्यातील सद्यस्थितीवर तीव्र खंत व्यक्त केली आहे. पत्रात नमूद केल्यानुसार, गेल्या दोन महिन्यांच्या कालावधीत कारखान्याचे दोन वेगवेगळे अहवाल सभासदांच्या घराघरांपर्यंत पोहोचले आहेत. या अहवालांमध्ये कारखान्याचा आर्थिक ताळेबंद, विविध उपक्रम आणि अनेक स्थानिक व वरिष्ठ नेत्यांची छायाचित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. मात्र, कारखान्याच्या प्रगतीत आणि उभारणीत ज्यांचे महत्त्वाचे योगदान राहिले, त्या पवार कुटुंबातील सदस्य तथा माजी लोकसभा उमेदवार पार्थ पवार यांचा नामोल्लेख किंवा छायाचित्र जाणीवपूर्वक टाळण्यात आल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. अजितदादांच्या पश्चात त्यांच्याच आशीर्वादाने राजकीय व सहकार क्षेत्रात मोठी झालेली काही मंडळी आज त्यांच्या कुटुंबालाच बाजूला सारण्याचा पद्धतशीर प्रयत्न करत आहेत का, असा थेट सवाल या पत्राद्वारे उपस्थित करण्यात आला आहे.
या पत्रातील सर्वात लक्षवेधी आणि सर्वाधिक चर्चिला जाणारा भाग म्हणजे पार्थ पवार यांना दिलेला राजकीय सावधतेचा इशारा आहे. पत्रलेखकाने दिवंगत अजितदादांच्या एका जुन्या वक्तव्याची आठवण करून देत लिहिले आहे की, "दादा, तुम्हीच एकदा राजकारणाचे वास्तव सांगताना म्हटले होते की, राजकारण लै वंगाळ असते. आज तुमच्याच अनुपस्थितीत घडणाऱ्या घडामोडी पाहिल्यावर तुमच्या त्या शब्दांची प्रचिती येत आहे." याच पार्श्वभूमीवर "पार्थ, सावध हो!" असा स्पष्ट इशारा देत, ज्या सोमेश्वरच्या सावलीत अनेकांनी राजकीय कारकीर्द घडवली, त्याच वृक्षाच्या छायेतून मूळ कुटुंबाला दूर लोटण्याचे डावपेच आखले जात असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. पत्राच्या शेवटी "दादा, लक्ष ठेवा सोमेश्वरवर आणि कुटुंबावर" अशी भावनिक हाक मारत स्वर्गीय अजितदादांच्या चरणी भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण करण्यात आली आहे.
श्री सोमेश्वर सहकारी साखर कारखान्याची पंचवार्षिक निवडणूक सध्या अत्यंत चुरशीच्या टप्प्यावर पोहोचली आहे. कारखान्याच्या संचालक मंडळाच्या एकूण २१ जागांसाठी ५०० हून अधिक इच्छुकांनी उमेदवारी अर्ज दाखल केले आहेत. बारामती, पुरंदर, फलटण आणि खंडाळा या चार तालुक्यांमधील हजारो ऊस उत्पादक शेतकरी सभासद या कारखान्याशी थेट जोडलेले आहेत. पश्चिम महाराष्ट्रातील अत्यंत प्रतिष्ठित आणि आर्थिकदृष्ट्या सक्षम कारखाना म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या सोमेश्वरच्या निवडणुकीत प्रत्येक हालचालीला मोठे राजकीय वजन असते. अशा संवेदनशील काळात कारखान्याची वार्षिक सर्वसाधारण सभा आणि अहवालाचे वाटप सुरू असतानाच हे पत्र समोर आल्याने सत्ताधारी गट आणि विरोधक यांच्यातील संघर्ष अधिक तीव्र झाला आहे.
केवळ हे व्हायरल पत्रच नव्हे, तर अहवालातील त्रुटींवरून शेतकरी संघटना आणि विरोधकांनीही सत्ताधारी संचालकांवर निशाणा साधला आहे. शेतकरी कृती समितीचे नेते सतीश काकडे यांनीही या अहवालातील विसंगतींवर जाहीरपणे आक्षेप नोंदवत कारखाना प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. कारखान्याच्या अहवालातून विशिष्ट नेत्यांची नावे वगळण्यामागे कोणती राजकीय रणनीती आहे, असा सवाल उपस्थित केला जात आहे. दुसरीकडे, काही राजकीय जाणकारांच्या मते निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर सभासदांची सहानुभूती मिळवण्यासाठी आणि मतदारांना भावनिक साद घालण्यासाठी अशा प्रकारच्या पत्रांचा वापर केला जात असण्याची शक्यताही नाकारता येत नाही.
बारामती आणि लगतच्या परिसरातील राजकारणात पवार कुटुंबाचे स्थान नेहमीच केंद्रस्थानी राहिले आहे. दिवंगत अजितदादांनी सोमेश्वर कारखान्याच्या विकासात आणि आधुनिकीकरणात सातत्याने लक्ष घातले होते. कारखान्याच्या प्रशासकीय शिस्तीपासून ते शेतकऱ्यांच्या उसाला मिळणाऱ्या योग्य दरापर्यंत अनेक बाबींमध्ये त्यांचा थेट प्रभाव असायचा. मात्र, त्यांच्या निधनानंतर सहकारातील स्थानिक समीकरणांमध्ये बदल होत असल्याचे संकेत या घडामोडींवरून मिळत आहेत. लोकसभा निवडणुकीच्या काळातील अंतर्गत मतभेदांचा दाखला देत पत्रलेखकाने आता सहकार क्षेत्रातही त्याच राजकीय खेळी खेळल्या जात असल्याची भीती व्यक्त केली आहे.
सोमेश्वर कारखान्याची आगामी निवडणूक ही केवळ साखर कारखान्याची सत्ता मिळवण्यापुरती मर्यादित न राहता, स्थानिक राजकीय ताकद सिद्ध करण्याची लढाई बनली आहे. अहवालातील नावांवरून सुरू झालेला वाद, सोशल मीडियावरील भावनिक पत्र आणि ५०० हून अधिक उमेदवारांची निवडणुकीतील चुरस यामुळे सोमेश्वरनगरमधील राजकीय वातावरण चांगलेच तापले आहे. या भावनिक पत्राचा प्रत्यक्ष मतदानावर आणि सभासदांच्या मानसिकतेवर कितपत परिणाम होतो, तसेच कारखान्याचे विद्यमान सत्ताधारी संचालक या आरोपांना कशा प्रकारे प्रत्युत्तर देतात, याकडे संपूर्ण पश्चिम महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे.
