भंडारा: महामार्गावर वाहनाच्या धडकेत वाघीण ठार; अज्ञात चालक पसार

स्थान: Lakme Bhandara highway

वार्ताहर: साहिल येरने

भंडारा जिल्ह्यातील लाखनी तालुक्यामध्ये राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ५३ वर मंगळवारी संध्याकाळी एका अज्ञात भरधाव वाहनाने दिलेल्या जोरदार धडकेत वाघिणीचा जागीच मृत्यू झाल्याची गंभीर आणि दुर्दैवी घटना घडली आहे. खुटसावरी फाटा आणि गडेगाव टिंबर डेपो परिसरात हा अपघात घडला. रस्ता ओलांडत असताना झालेल्या या भीषण अपघातात वाघिणीचा जागीच अंत झाला असून, धडक दिल्यानंतर संबंधित वाहनचालक वाहनासह घटनास्थळावरून पसार झाला आहे. या घटनेमुळे वनप्रेमी आणि पर्यावरण क्षेत्रातून तीव्र हळहळ व चिंता व्यक्त केली जात आहे. मिळालेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, मंगळवारी संध्याकाळी अंदाजे पावणेसात ते सात वाजताच्या सुमारास ही घटना घडली. लाखनी तालुक्यातील गडेगाव आणि खुटसावरी परिसरातील अशोक लेलँड कारखान्याजवळून जाणाऱ्या महामार्गावर अंधार पडण्याच्या वेळेस ही वाघीण रस्ता ओलांडण्याचा प्रयत्न करत होती. त्याचवेळी नागपूर-रायपूर मार्गावर भरधाव वेगाने जाणाऱ्या एका अज्ञात अवजड वाहनाने तिला जोरदार धडक दिली. या भीषण धडकेत वाघीण गंभीर जखमी होऊन रस्त्यावरच कोसळली आणि काही क्षणांतच तिचा मृत्यू झाला. अपघाताचा मोठा आवाज आणि रस्त्यावर मृत अवस्थेत पडलेली वाघीण पाहून महामार्गावरील इतर प्रवाशांनी व स्थानिक नागरिकांनी तातडीने वाहने थांबवून घटनास्थळी गर्दी केली. माहिती मिळताच स्थानिक पोलीस प्रशासन आणि वनविभागाचे अधिकारी-कर्मचारी घटनास्थळी दाखल झाले. महामार्गावर वाहनांची आणि नागरिकांची मोठी गर्दी झाल्यामुळे काही काळ वाहतूक विस्कळीत झाली होती, मात्र पोलिसांनी परिस्थिती नियंत्रणात आणत वाहतूक सुरळीत केली. मृत वाघिणीच्या वयाबाबत आणि तिच्या नेमक्या ओळखीबाबत उपलब्ध माहितीमध्ये काही मतभेद दिसून येत आहेत. काही स्थानिक वृत्तांनुसार सदर वाघीण ही सुमारे सहा वर्षे वयाची पूर्ण वाढ झालेली वाघीण असल्याचे सांगण्यात येत आहे. तर दुसरीकडे, काही वन्यजीव अभ्यासक व अन्य अहवालांनुसार ही अंदाजे तीन ते साडेतीन वर्षे वयाची तरुण वाघीण असून ती कोका अभयारण्यातील प्रसिद्ध वाघिणीचे पिल्लू असण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. सुरुवातीच्या प्राथमिक माहितीमध्ये केवळ वाघ असा मोघम उल्लेख करण्यात आला होता, मात्र घटनास्थळाची पाहणी केल्यानंतर ती वाघीण असल्याचे स्पष्ट झाले. वनविभागाकडून अधिकृत शवविच्छेदन अहवाल आल्यानंतर तिच्या वयाबाबतची आणि शारीरिक स्थितीची अचूक माहिती स्पष्ट होईल असे सांगण्यात आले आहे. या घटनेदरम्यान वनविभागाच्या प्रादेशिक हद्दीवरून प्राथमिक तपासात सुरुवातीला काही काळ प्रशासकीय संभ्रम निर्माण झाल्याचेही समोर आले आहे. ज्या ठिकाणी अपघात घडला ते क्षेत्र प्रादेशिक वनपरिक्षेत्रात येते की वन्यजीव विभागाच्या अखत्यारीत येते, यावरून सुरुवातीला तपासाची जबाबदारी कोणाकडे असावी याबाबत चर्चा रंगली होती. मात्र, घटनेचे गांभीर्य ओळखून वरिष्ठ वन अधिकाऱ्यांच्या निर्देशानुसार संयुक्तरीत्या पंचनाम्याची कारवाई पूर्ण करण्यात आली आणि वाघिणीचा मृतदेह तात्काळ ताब्यात घेऊन सुरक्षितरीत्या गडेगाव वन आगारात हलवण्यात आला. राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरणाच्या प्रमाणित कार्यपद्धतीनुसार या मृतदेहाचे शवविच्छेदन तज्ज्ञ पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत केले जाणार आहे. सर्व आवश्यक अवयवांचे नमुने न्यायवैद्यक तपासणीसाठी पाठवले जातील. दरम्यान, धडक देऊन पसार झालेल्या वाहनाचा आणि चालकाचा शोध घेण्यासाठी पोलिसांनी परिसरातील विविध टोल नाके आणि महामार्गावरील सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांचे फुटेज तपासण्यास सुरुवात केली आहे. अज्ञात चालकाविरुद्ध वन्यजीव संरक्षण कायद्यान्वये गुन्हा दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. भौगोलिकदृष्ट्या हा परिसर अत्यंत संवेदनशील वन्यजीव क्षेत्र म्हणून ओळखला जातो. राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ५३ हा कोका वन्यजीव अभयारण्य आणि नवेगाव-नागझिरा व्याघ्र प्रकल्पाच्या अंतर्गत येणाऱ्या नैसर्गिक वन्यजीव कॉरिडॉरला लागून आहे. या जंगलांमधून वन्यप्राणी विशेषतः वाघ, बिबटे, अस्वल आणि तृणभक्षी प्राणी अन्नाच्या व पाण्याच्या शोधात तसेच एका जंगलातून दुसऱ्या जंगलात जाण्यासाठी वारंवार हा महामार्ग ओलांडतात. मात्र, चारपदरी महामार्गावर धावणाऱ्या वाहनांच्या अमर्याद वेगामुळे या प्राण्यांच्या जीवाला कायमचा धोका निर्माण झाला आहे. या अपघातानंतर स्थानिक नागरिक आणि वन्यजीवप्रेमींनी राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाच्या आणि प्रशासनाच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. व्याघ्र कॉरिडॉर असलेल्या संवेदनशील पट्ट्यांमध्ये वन्यजीवांच्या सुरक्षित हालचालीसाठी योग्य ठिकाणी अंडरपास किंवा ओव्हरपासची पुरेशी व्यवस्था करण्यात यावी, अशी मागणी गेल्या अनेक वर्षांपासून होत आहे. याशिवाय जंगलाजवळील महामार्गावर वाहनांच्या वेगावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी स्पीड गन बसवणे, गतिरोधक उभारणे आणि प्रभावी दिशादर्शक फलक लावणे अत्यंत गरजेचे असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. विदर्भातील समृद्ध वन्यजीव संपदेला महामार्गांवरील वाढत्या अपघातांचा मोठा फटका बसत आहे. विकासाच्या नावाखाली महामार्गांचे रुंदीकरण होत असताना वन्यजीवांच्या सुरक्षेकडे दुर्लक्ष केले जात असल्याचा आरोप पर्यावरण कार्यकर्त्यांनी केला आहे. या दुर्दैवी घटनेची सखोल चौकशी करून फरार चालकावर कठोर कारवाई करावी आणि भविष्यात अशा घटना रोखण्यासाठी महामार्गावर तत्काळ सुरक्षा उपाययोजना लागू कराव्यात, अशी ठाम मागणी आता सर्व स्तरातून जोर धरत आहे.