स्थान: Tumsa
वार्ताहर: साहिल येरने
भंडारा जिल्ह्यातील तुमसर व मोहाडी तालुक्यांच्या सीमाभागात असलेल्या सुकळी (देव्हाडी) परिसरामध्ये विजांच्या कडकडाटासह झालेल्या मुसळधार पावसात एक दुर्दैवी घटना घडली आहे. शेतशिवारातील गोठ्यावर अचानक वीज कोसळल्याने तेथे बांधलेल्या तीन दुभत्या म्हशींचा जागीच मृत्यू झाला. ही घटना रविवार, २० सप्टेंबर रोजी दुपारी दीड वाजताच्या सुमारास घडली असून यामुळे स्थानिक शेतकरी व पशुपालक शिवनाथ कनपटे (काही नोंदींनुसार कणपते) यांचे प्रचंड मोठे आर्थिक नुकसान झाले आहे. ऐन सणासुदीच्या आणि शेतीच्या हंगामात उपजीविकेचे मुख्य साधन असणाऱ्या पशुधनाचा असा अचानक अंत झाल्यामुळे कनपटे कुटुंबीयांवर मोठे आर्थिक संकट ओढवले असून संपूर्ण पंचक्रोशीत हळहळ व्यक्त केली जात आहे. घटनेच्या दिवशी दुपारच्या सुमारास परिसरात अचानक वातावरणात मोठा बदल झाला. सकाळपासून असलेल्या उकाड्यानंतर आकाशात काळ्याकुट्ट ढगांची दाटी झाली आणि जोरदार वाऱ्यासह विजांचा गडगडाट सुरू झाला. काही क्षणातच मुसळधार पावसाला सुरुवात झाली. याच दरम्यान शेतातील पत्र्याच्या गोठ्यावर प्रचंड आवाजासह वीज कोसळली. गोठ्यात सुरक्षिततेसाठी बांधून ठेवलेल्या तिन्ही म्हशींना विजेचा तीव्र झटका बसला आणि क्षणात त्या जमिनीवर कोसळल्या. आसपासच्या शेतकऱ्यांनी आवाजाच्या दिशेने धाव घेतली असता तिन्ही जनावरे निष्प्राण अवस्थेत आढळली. स्थानिक नागरिकांनी दिलेल्या माहितीनुसार, मृत पावलेल्या म्हशी या उच्च प्रतीच्या मुर्रा जातीच्या होत्या. दुग्ध व्यवसायाच्या माध्यमातून कुटुंबाचा गाडा हाकणारे शिवनाथ कनपटे यांनी शेतीला पूरक जोडधंदा म्हणून या म्हशींचे पालनपोषण सुरू केले होते. अत्यंत हलाखीच्या परिस्थितीतून त्यांनी दुग्ध व्यवसाय उभा केला होता. विशेष म्हणजे, अवघ्या पंधरा दिवसांपूर्वीच त्यांनी सुमारे एक लाख रुपये खर्च करून एका म्हशीची खरेदी केली होती. उर्वरित दोन म्हशीही उत्तम दूध देणाऱ्या होत्या. त्यामुळे एकाच झटक्यात लाखो रुपयांचे पशुधन नष्ट झाल्याने या शेतकरी कुटुंबाचा आधारच हिरावून घेतला गेला आहे. विदर्भ आणि विशेषतः भंडारा जिल्ह्यात मान्सूनच्या उत्तरार्धात किंवा परतीच्या पावसादरम्यान विजांचा कडकडाट मोठ्या प्रमाणावर अनुभवायला मिळतो. शेतीची कामे सुरू असताना किंवा शेतातील गोठ्यांमध्ये अशी नैसर्गिक आपत्ती उद्भवल्यास शेतकऱ्यांचे प्रचंड नुकसान होते. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत पशुधनाला अनन्यसाधारण महत्त्व असते; कारण शेतीतील लहरी हवामानामुळे पिकांचे नुकसान झाले तरी दूध उत्पादनाच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना दैनंदिन खर्चासाठी नियमित उत्पन्न मिळत असते. मात्र अशा अस्मानी संकटामुळे हाताशी आलेले दुग्धोत्पादन आणि भांडवल दोन्ही एका क्षणात नाहीसे झाले आहे. घटनेची माहिती मिळताच परिसरातील शेतकरी आणि ग्रामस्थांनी घटनास्थळी मोठी गर्दी केली होती. स्थानिक प्रतिनिधी आणि शेतकऱ्यांनी प्रशासनाकडे या दुर्घटनेची तातडीने दखल घेण्याची मागणी केली आहे. महसूल विभाग आणि पशुसंवर्धन विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी त्वरित घटनास्थळी भेट देऊन पंचनामा करावा, तसेच पशुधनाच्या मृत्यूचे शवविच्छेदन करून अधिकृत अहवाल तयार करावा, अशी मागणी केली जात आहे. नैसर्गिक आपत्ती व्यवस्थापन निधी आणि राज्य शासनाच्या पशुधन नुकसान भरपाईच्या नियमांनुसार बाधित शेतकरी शिवनाथ कनपटे यांना जास्तीत जास्त आर्थिक मदत तातडीने दिली जावी, जेणेकरून ते पुन्हा आपल्या पायावर उभे राहू शकतील. सध्याच्या काळात हवामानातील लहरीपणा आणि वारंवार कोसळणाऱ्या विजांमुळे ग्रामीण भागातील पशुपालक आणि शेतमजूर यांच्यात चिंतेचे वातावरण पसरले आहे. अशा घटना टाळण्यासाठी हवामान विभागाकडून वादळी पावसाचा इशारा दिला असताना जनावरांना सुरक्षित ठिकाणी हलवणे, झाडांखाली किंवा धातूचे पत्रे असलेल्या गोठ्यांमध्ये विजेच्या वेळी न जाणे यासारख्या खबरदाऱ्या बाळगण्याचे आवाहनही आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणेमार्फत केले जाते. त्याचप्रमाणे शेतकऱ्यांनी आपल्या मौल्यवान पशुधनाचा विमा उतरवून ठेवणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे मतही तज्ज्ञांकडून व्यक्त केले जात आहे. मात्र सध्याच्या परिस्थितीत कनपटे यांच्यावर कोसळलेली ही आपत्ती पाहता शासकीय पातळीवरून तातडीने सानुग्रह अनुदान व आर्थिक सहाय्य मिळणे गरजेचे ठरत आहे.
