स्थान: Lokhit newsroom
वार्ताहर: साहिल येरने
नवी दिल्ली येथील संसद मार्ग परिसरात निवडणूक आयोगाविरोधात आंदोलन करणाऱ्या विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी आणि काँग्रेस सरचिटणीस प्रियांका गांधी वड्रा यांच्यासह ‘इंडिया’ आघाडीतील अनेक प्रमुख खासदारांना दिल्ली पोलिसांनी मंगळवारी रात्री ताब्यात घेतले. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी आणि मतदार यादीतील कथित अनियमिततेविरोधात हे आंदोलन छेडण्यात आले होते. दिवसभर चाललेल्या तीव्र राजकीय नाट्यानंतर रात्री उशिरा सुमारे दहा ते साडेदहाच्या सुमारास पोलिसांनी सर्व नेत्यांची सुटका केली.
मंगळवारी सकाळी अकरा वाजण्याच्या सुमारास विरोधी पक्षांच्या खासदारांनी संसद भवनापासून निवडणूक आयोगाच्या ‘निर्वाचन सदन’ या मुख्य कार्यालयाच्या दिशेने निषेध मोर्चा काढला होता. मात्र, संसद मार्गावरील आकाशवाणी भवनाजवळ दिल्ली पोलिसांनी बॅरिकेड्स लावून आंदोलकांना अडवले. पोलिसांच्या या कारवाईनंतर राहुल गांधी, प्रियांका गांधी आणि विरोधी आघाडीच्या खासदारांनी आकाशवाणी भवनाच्या आवारातच ठाण मांडून ठिय्या आंदोलन सुरू केले. हे धरणे आंदोलन सुमारे आठ ते नऊ तास सलग सुरू होते. दिवसभर चाललेल्या या आंदोलनादरम्यान विरोधी पक्षांच्या नेत्यांनी निवडणूक आयोग आणि केंद्र सरकारविरोधात जोरदार घोषणाबाजी केली.
रात्री साधारण आठ ते साडेआठ वाजण्याच्या सुमारास दिल्ली पोलिसांनी आंदोलक नेत्यांना ताब्यात घेण्यास सुरुवात केली. पोलिसांनी सर्वप्रथम दीपेंद्र हुड्डा, पवन खेडा आणि पंजाबचे माजी मुख्यमंत्री चरणजित सिंग चन्नी यांना ताब्यात घेऊन बसमध्ये बसवले. त्यानंतर तृणमूल काँग्रेसचे खासदार डेरेक ओ’ब्रायन, महुआ मोइत्रा, अभिषेक बॅनर्जी, काँग्रेसचे संघटन सरचिटणीस के. सी. वेणुगोपाल, समाजवादी पक्षाचे अध्यक्ष अखिलेश यादव तसेच इतर अनेक वरिष्ठ नेत्यांना पोलिसांनी ताब्यात घेतले. शेवटी राहुल गांधी आणि प्रियांका गांधी यांनाही पोलिसांनी ताब्यात घेऊन उत्तर दिल्लीतील ‘किंग्सवे कॅम्प’ येथील न्यू पोलिस लाईन येथे नेले. तेथे कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण केल्यानंतर रात्री उशिरा या सर्व नेत्यांची सुटका करण्यात आली.
या आंदोलनादरम्यान पत्रकारांशी बोलताना विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी निवडणूक आयोगाच्या भूमिकेवर गंभीर प्रश्न उपस्थित केले. मुख्य निवडणूक आयुक्तांनी मतदारांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यात अपयश आणल्याचा आरोप करत त्यांनी मतचोरीचे आक्षेप नोंदवले. आम्ही केवळ निवडणूक आयुक्तांची भेट घेऊन आमचे म्हणणे मांडू इच्छित होतो, असे राहुल गांधी म्हणाले. जर प्रशासनाला आमच्या येथे बसण्यावर आक्षेप होता, तर आम्हाला लोकशाही मार्गाने आंदोलन करण्यासाठी पर्यायी जागा उपलब्ध करून देणे आवश्यक होते, असा युक्तिवादही त्यांनी केला.
काँग्रेस नेत्या प्रियांका गांधी वड्रा यांनीही या संपूर्ण कारवाईवर तीव्र नाराजी व्यक्त केली. लोकशाहीमध्ये शांततेच्या मार्गाने निदर्शने करणे हा नागरिकांचा आणि लोकप्रतिनिधींचा घटनादत्त अधिकार आहे, असे नमूद करताना त्यांनी केंद्र सरकारच्या भूमिकेवर कडक शब्दांत टीका केली. विरोधी पक्षांचा आवाज दडपण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचा आरोप त्यांनी केला.
विरोधी पक्षांच्या या आक्रमक आंदोलनामागे निवडणूक आयोगाच्या ‘स्पेशल इंटेन्सिव्ह रिव्हिजन’ अर्थात ‘एसआयआर’ प्रक्रियेशी संबंधित तक्रारी आहेत. विरोधी आघाडीच्या दाव्यानुसार, या विशेष पुनरीक्षण मोहिमेदरम्यान अनेक वैध मतदारांची नावे मतदार यादीतून नियमबाह्य पद्धतीने वगळण्यात आली आहेत. यामुळे निवडणूक प्रक्रियेच्या पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून, निष्पक्ष निवडणुकांसाठी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांनी पदाचा राजीनामा द्यावा, अशी मागणी विरोधकांनी लावून धरली आहे.
दुसऱ्या बाजूला प्रशासनाने या आंदोलनाबाबत वेगळी भूमिका स्पष्ट केली आहे. दिल्ली पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, संसद मार्ग आणि आकाशवाणी भवन परिसरात अशा प्रकारच्या कोणत्याही मोर्चासाठी किंवा निदर्शनांसाठी विरोधी पक्षांनी कोणतीही पूर्वपरवानगी घेतलेली नव्हती. सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करून आकाशवाणी भवनाच्या आवारात विनापरवानगी प्रवेश केल्याप्रकरणी पोलिसांकडून आवश्यक ती कायदेशीर प्रक्रिया राबवण्यात आली असून संबंधितांवर प्राथमिक माहिती अहवाल म्हणजेच एफआयआर नोंदवण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याचे सांगण्यात आले.
तसेच निवडणूक आयोगाच्या सूत्रांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, विरोधी पक्षाच्या शिष्टमंडळाने मुख्य निवडणूक आयुक्तांशी औपचारिक भेटीसाठी वेळेत कोणतीही निश्चित वेळ किंवा परवानगी घेतलेली नव्हती. त्यामुळे ऐनवेळी मोर्चा काढून दबाव निर्माण करणे योग्य नाही, असा सूर प्रशासकीय पातळीवर व्यक्त करण्यात आला.
विरोधी पक्षांचे हे आंदोलन आणि त्यानंतर झालेली धरपकड यामुळे राजधानी दिल्लीतील राजकीय वातावरण चांगलेच तापले आहे. आगामी विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर विरोधक आणि सत्ताधारी यांच्यातील संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची चिन्हे दिसत आहेत. ‘इंडिया’ आघाडीने मतदार याद्यांमधील कथित त्रुटींचा मुद्दा थेट निवडणूक आयोगाच्या कार्यपद्धतीशी जोडल्यामुळे पुढील काळात हा विषय अधिक तापण्याची शक्यता राजकीय विश्लेषकांकडून वर्तवली जात आहे.
Leave a Reply