स्थान: Lakahndur
वार्ताहर: साहिल येरने
भंडारा जिल्ह्यातील लाखांदूर तालुक्यातील पुयार, मडेघाट आणि कन्हाळगाव परिसरातील शालेय तसेच महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनाला अखेर मोठे यश आले आहे. गेल्या अनेक दिवसांपासून बंद असलेली राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाची बस सेवा पूर्ववत सुरू करण्यात यावी, यासाठी रस्त्यावर उतरलेल्या विद्यार्थी आणि ग्रामस्थांच्या मागणीपुढे प्रशासनाला झुकावे लागले आहे. विद्यार्थ्यांच्या तीव्र आंदोलनानंतर प्रशासकीय पातळीवर तब्बल एकोणीस दिवसांचा कालावधी लागला असला, तरी मंगळवारपासून पुयार ते लाखांदूर-विरली-पवनी या मार्गावर नियमित बस सेवा पुन्हा सुरू करण्यात आल्याने ग्रामीण भागातील हजारो विद्यार्थ्यांची दैनंदिन गैरसोय दूर झाली आहे. गावात लालपरीचे आगमन होताच विद्यार्थी, पालक आणि ग्रामस्थांच्या चेहऱ्यावर मोठा आनंद पाहायला मिळाला. पुयार, कन्हाळगाव आणि मडेघाट ही गावे लाखांदूर तालुका मुख्यालयापासून काही अंतरावर असून या भागातील बहुतांश विद्यार्थी उच्च माध्यमिक, पदवी आणि विविध व्यावसायिक शिक्षणासाठी लाखांदूर येथील शाळा व महाविद्यालयांवर अवलंबून आहेत. या ग्रामीण भागातून दररोज शेकडो विद्यार्थी शिक्षणासाठी प्रवास करतात. मात्र, महामंडळाच्या अधिकाऱ्यांनी कोणतीही पूर्वसूचना न देता या मार्गावरील नियमित बस फेरी अचानक बंद केली होती. बस सेवा अचानक बंद झाल्यामुळे विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक वेळापत्रक पूर्णपणे कोलमडले होते. सकाळी वेळेत शाळा-कॉलेजला पोहोचणे आणि संध्याकाळी सुरक्षितपणे घरी परतणे हे विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत जिकिरीचे काम बनले होते. या समस्येमुळे त्रस्त झालेल्या विद्यार्थ्यांनी १८ ऑगस्ट रोजी लाखांदूर येथे रस्त्यावर उतरून जोरदार आंदोलन छेडले होते. ‘बस सुरू करा, आम्हाला शाळेत वेळेवर जाऊ द्या’ अशा घोषणा देत विद्यार्थ्यांनी प्रशासनाचे लक्ष वेधून घेतले होते. या आंदोलनात परिसरातील ग्रामस्थ आणि पालकांनीही मोठ्या संख्येने सहभाग नोंदवला होता. बस सेवा बंद असल्याने विद्यार्थ्यांना दररोज जीवघेणा प्रवास करावा लागत होता. वाहतुकीच्या अधिकृत साधनांची वानवा असल्याने विद्यार्थी आणि विद्यार्थिनींना खासगी अवैध प्रवासी वाहने, ऑटो रिक्षा किंवा मिळेल त्या वाहनाचा धोकादायक आधार घ्यावा लागत होता. अनेकदा वाहनांमध्ये क्षमतेपेक्षा जास्त प्रवासी कोंबलेले असत, ज्यामुळे अपघाताची भीती सातत्याने भेडसावत होती. याशिवाय खासगी वाहनांचे भाडे ग्रामीण भागातील गरीब आणि मध्यमवर्गीय पालकांच्या आवाक्याबाहेर असल्याने मुलांच्या शिक्षणावरच प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले होते. कित्येकदा खासगी वाहने वेळेवर उपलब्ध न झाल्यामुळे विद्यार्थ्यांना परीक्षेला किंवा महत्त्वाच्या तासिकांना मुकावे लागत होते. मुलींच्या सुरक्षेच्या दृष्टीनेही ही परिस्थिती अत्यंत चिंताजनक बनली होती. विद्यार्थ्यांच्या १८ ऑगस्टच्या आंदोलनानंतर स्थानिक लोकप्रतिनिधी आणि ग्रामस्थांनी एसटी महामंडळाच्या अधिकाऱ्यांकडे सातत्याने पाठपुरावा केला. आंदोलनाची तीव्रता आणि विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाचा प्रश्न लक्षात घेऊन महामंडळाने या मार्गावरील बसफेरीचा आढावा घेतला. या संपूर्ण प्रशासकीय प्रक्रियेत आणि नियोजनात सुमारे एकोणीस दिवस गेले. अखेर सर्व तांत्रिक अडचणी दूर करून महामंडळाने मंगळवार, ८ सप्टेंबर रोजी पुयार मार्गावर बस सेवा पूर्ववत सुरू करण्याचा निर्णय घेतला. मंगळवारी सकाळी जेव्हा एसटी बस पहिल्यांदा पुयार गावात पोहोचली, तेव्हा संपूर्ण गावात उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले. विद्यार्थ्यांनी टाळ्यांच्या गजरात आणि आनंदाने बसचे स्वागत केले. या निर्णयामुळे केवळ विद्यार्थ्यांचाच नव्हे, तर शेतकरी, कामगार आणि लाखांदूर येथे विविध कामानिमित्त जाणाऱ्या सामान्य प्रवाशांचाही प्रवास सुकर झाला आहे. ग्रामीण भागात शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी एसटीची लालपरी ही केवळ प्रवासाचे साधन नसून ती त्यांची जीवनवाहिनी ठरली आहे. राज्य शासनाने विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी सवलतीचे पासेस दिले असले, तरी प्रत्यक्ष गावांपर्यंत वेळेवर बस पोहोचली नाही तर अशा योजनांचा काहीही उपयोग होत नाही, अशी खंत पालकांनी व्यक्त केली होती. आता बस पुन्हा सुरू झाल्याने विद्यार्थ्यांचा प्रवासाचा वेळ वाचणार असून त्यांना नियमितपणे वर्ग गाठता येणार आहे. दरम्यान, ही बस सेवा केवळ आंदोलनाचा दबाव म्हणून तात्पुरती सुरू न ठेवता ती कायमस्वरूपी आणि निर्धारित वेळेनुसार सुरू ठेवावी, अशी ठाम मागणी ग्रामस्थांकडून करण्यात येत आहे. विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक हिताचा विचार करून महामंडळाने सकाळी आणि संध्याकाळी शाळा सुटण्याच्या वेळेत अतिरिक्त फेऱ्या वाढवाव्यात, अशी अपेक्षाही व्यक्त करण्यात आली आहे. एकंदरीत, आपल्या मूलभूत हक्कासाठी रस्त्यावर उतरून विद्यार्थ्यांनी दिलेल्या लढ्यामुळे प्रशासनाला योग्य पाऊल उचलावे लागले असून हा विजय ग्रामीण भागातील विद्यार्थी एकतेचे प्रतीक ठरला आहे.
Leave a Reply