स्थान: Lokhit newsroom
वार्ताहर: साहिल येरने
नवी दिल्लीतील जंतर-मंतर आणि जनपथ परिसरात बुधवारी विरोधकांच्या आंदोलनादरम्यान हायव्होल्टेज राजकीय नाट्य पाहायला मिळाले. केंद्रीय निवडणूक आयोगाविरोधात इंडिया आघाडीच्या खासदारांनी पुकारलेल्या आंदोलनाच्या दुसऱ्या दिवशी काँग्रेस खासदार प्रियांका गांधी वाड्रा यांनी रस्त्यावर झोपून पोलिसांच्या कारवाईचा तीव्र निषेध नोंदवला. या वेळी दिल्ली पोलिसांनी आपल्याशी गैरवर्तन केल्याचा, जमिनीवर पाडल्याचा आणि शरीरावर ओरखडे ओढल्याचा गंभीर आरोप प्रियांका गांधी यांनी केला. हातामध्ये संविधानाची प्रत घेऊन रस्त्यावर झोपलेल्या प्रियांका गांधी यांच्या समर्थनार्थ इतर विरोधी नेते आणि महिला खासदारही रस्त्यावर बसल्या. परिस्थिती चिघळत असल्याचे पाहून दिल्ली पोलिसांनी बळाचा वापर करत प्रियांका गांधी, लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांच्यासह अनेक खासदारांना ताब्यात घेतले.
केंद्रीय निवडणूक आयोगाच्या कामकाजावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत आणि मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत विरोधी पक्षांचे खासदार सलग दुसऱ्या दिवशी रस्त्यावर उतरले होते. संसद भवन आणि लगतच्या परिसरातून विरोधी पक्षांचे खासदार जंतर-मंतरच्या दिशेने शांततापूर्ण मोर्चा काढत निघाले होते. मात्र जनपथ परिसरातील हॉटेल शांग्री-ला आणि सागर रत्ना उपहारगृहाजवळ दिल्ली पोलिसांनी या खासदारांना अडवण्यासाठी कडेकोट बंदोबस्त लावला होता. मोठ्या प्रमाणावर बॅरिकेड्स लावून खासदारांचा मार्ग अडवण्यात आला. या ठिकाणी पोलीस आणि आंदोलक खासदारांमध्ये जोरदार वादावादी आणि धक्काबुक्की झाली. पोलिसांनी पुढे जाण्यास मज्जाव केल्यानंतर प्रियांका गांधी यांनी रस्त्यावरच ठिय्या मांडला आणि नंतर त्या थेट रस्त्यावर झोपल्या.
प्रियांका गांधी रस्त्यावर झोपल्याचे पाहून काँग्रेस आणि मित्रपक्षांच्या इतर महिला खासदारांनीही त्यांना गराडा घातला व रस्त्यावर बसून केंद्र सरकारविरोधात जोरदार घोषणाबाजी सुरू केली. या वेळी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना प्रियांका गांधी यांनी दिल्ली पोलिसांच्या वागणुकीवर तीव्र संताप व्यक्त केला. आम्ही केवळ निवडणूक आयुक्तांना भेटून आमचे म्हणणे मांडू इच्छित होतो, परंतु लोकप्रतिनिधींशी गुन्हेगारांसारखे वर्तन केले जात आहे, असे त्या म्हणाल्या. पोलिसांनी आपल्यावर बळाचा वापर केल्याचा दावा करताना त्या म्हणाल्या की, महिला पोलिसांनी आपल्याला अत्यंत वाईट पद्धतीने हाताळले, जमिनीवर ढकलून दिले आणि सर्वत्र ओरखडले. आम्ही येथून अजिबात हलणार नाही, असा निर्धार त्यांनी व्यक्त केला होता.
हे आंदोलन मुख्यत्वे मतदार यादी पुनरीक्षण प्रक्रियेतील कथित गैरव्यवहारांच्या विरोधात सुरू आहे. काँग्रेस आणि इंडिया आघाडीतील घटक पक्षांनी निवडणूक आयोगावर अत्यंत गंभीर आरोप केले आहेत. मतदार यादीच्या विशेष पुनरीक्षण प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणावर अनियमितता झाली असून जाणीवपूर्वक मतदारांची नावे वगळण्यात आल्याचा वा चुकीच्या पद्धतीने जोडण्यात आल्याचा दावा विरोधक करत आहेत. याला विरोधकांनी थेट मतांची चोरी असे संबोधले आहे. निवडणूक आयोग ही एक स्वायत्त संस्था असून तिने निष्पक्षपणे काम करणे अपेक्षित असताना ती सत्ताधारी पक्षाच्या दबावाखाली काम करत असल्याचा आरोप विरोधी पक्षांकडून केला जात आहे. त्यामुळेच मुख्य निवडणूक आयुक्तांनी पदाचा राजीनामा द्यावा, या मागणीसाठी विरोधक आक्रमक झाले आहेत.
या आंदोलनाची ठिणगी मंगळवारीच पडली होती. संसदेपासून निवडणूक आयोगाच्या मुख्यालयाकडे जाणाऱ्या खासदारांना पोलिसांनी आकाशवाणी भवनाजवळ रोखले होते. तिथेही खासदारांनी ठिय्या आंदोलन केले होते. त्या प्रकरणी दिल्ली पोलिसांनी राहुल गांधी, प्रियांका गांधी यांच्यासह अनेक ज्येष्ठ खासदारांवर परवानगी नसताना निदर्शने केल्याप्रकरणी गुन्हे दाखल केले होते. या कारवाईनंतर विरोधकांनी मागे न हटता बुधवारी पुन्हा मोर्चा काढण्याचा निर्णय घेतला होता. मंगळवारच्या घटनेनंतर बुधवारी दिल्ली पोलिसांनी अधिक आक्रमक पवित्रा घेत संपूर्ण ल्युटियन्स दिल्ली परिसरात सुरक्षा व्यवस्था अत्यंत कडक केली होती.
बुधवारी जेव्हा प्रियांका गांधी रस्त्यावर झोपल्या, तेव्हा वाहतूक व्यवस्था पूर्णपणे विस्कळीत झाली आणि परिसरातील तणाव शिगेला पोहोचला. परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर जात असल्याचे पाहून वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांनी अतिरिक्त कुमक मागवली. महिला पोलीस कर्मचाऱ्यांनी प्रियांका गांधी यांना अक्षरशः उचलून पोलीस बसमध्ये बसवण्याचा प्रयत्न केला. या वेळी काँग्रेस कार्यकर्त्यांनी पोलिसांना अडवण्याचा प्रयत्न केल्याने मोठी झटापट झाली. पोलिसांनी अखेर प्रियांका गांधी, राहुल गांधी, के. सी. वेणुगोपाल यांच्यासह अनेक विरोधी खासदारांना ताब्यात घेऊन अज्ञात स्थळी नेले.
दिल्ली पोलिसांच्या सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या भागात अशा प्रकारच्या आंदोलनांना परवानगी नव्हती आणि जमावबंदीचे आदेश लागू होते. कायदा व सुव्यवस्था अबाधित राखण्यासाठी तसेच सामान्य नागरिकांची होणारी गैरसोय टाळण्यासाठी खासदारांना तिथून हटवण्यात आले. पोलिसांकडून कोणत्याही प्रकारचे अवाजवी बळ वापरण्यात आले नसून केवळ नियमानुसार कारवाई करण्यात आल्याचा दावा प्रशासनाकडून करण्यात आला आहे. मात्र, विरोधी पक्षांनी पोलिसांचा हा दावा पूर्णपणे फेटाळून लावला आहे.
या संपूर्ण घटनेमुळे देशातील राजकीय वातावरण चांगलेच तापले आहे. विरोधी पक्षांनी संसदेतील आणि संसदेबाहेरील लढाई अधिक तीव्र करण्याचे संकेत दिले आहेत. लोकशाहीच्या मूलभूत स्तंभांचे रक्षण करण्यासाठी आणि मतदारांच्या अधिकारांचे संरक्षण करण्यासाठी रस्त्यावरील संघर्ष सुरूच राहील, अशी भूमिका काँग्रेसने घेतली आहे. दुसरीकडे, निवडणूक आयोगाने यापूर्वीच विरोधकांचे आरोप निराधार असल्याचे स्पष्ट केले होते. मात्र, काँग्रेस खासदार प्रियांका गांधी यांच्यावर झालेल्या कथित पोलीस कारवाईचे पडसाद आता देशभरात उमटण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली असून आगामी काळात हा संघर्ष अधिक तीव्र स्वरूप धारण करू शकतो.
Leave a Reply